ઉપદેશરત્નમાલા

અસ્માસુ વત્સલતયા કૃપયા ચ ભૂયઃ
સ્વેચ્છાવતીર્ણમિવ સૌમ્યવરં મુનીન્દ્રમ્.
આચાર્ય પૌત્રમભિરામવરા ભિધાન
મસ્મદ્ગુરં પરમ કારુણિકં નમામિ..૧..

પ્રાક્ શ્રીગિરીન્દ્રગુરુરાડુપદિષ્ટ માર્ગં
કાર્ત્સ્યેન સંનિગદતા રુચિરોપયન્ત્રા.
સ્વપ્રેમતઃ સુકલિતા મુપદેશરત્ન
માલાં વહન્તિ હૃદિ યે મમ તે શરણ્યાઃ..૨..

અથ ઉપદેશરત્નમાલા
મદ્દેશિક દ્રવિડવેદ ગૂરોઃ પ્રસાદા-
લ્લબ્ધં વિચિન્ત્ય સરસાદુપદેશ માર્ગમ્.
પશ્ચાત્તનાર્થ મુપદેશમિમં બ્રવીમિ
વૃત્તે વસન્ત તિલકે વિનિવેશ્ય સૌમ્યે..૧..

નન્દન્તિ યે શ્રુતિધનાઃ સુકૃતીપ્સવોઽપિ
યત્નોયમસ્મદુપકાર ઇતિ પ્રહૃષ્ટાઃ.
અન્યેતુ મત્સરવશાદવધીરયેરન્
કિં તેન તૈ રવમતિઃ કિમુ વિસ્મયાય..૨..

ભદ્રં શઠારિમુખભક્ત જનસ્ય તત્તત્
દિવ્ય પ્રબન્ધ નિવહસ્ય ચ દોષ લેશાત્.
મુક્તસ્ય દેશિકજનસ્ય તદુક્તિરાશે
રૂજ્જીવનસ્ય જગતાં સહિતસ્ય વેદૈઃ..૩..

કાસારભૂતમહદાહ્વય ભક્તિસાર
શ્રીમચ્છઠારિ કુલશેખર ભટ્ટનાથાઃ.
ભક્તાઘ્રિરેણુ મુનિયાનકલિદ્રુહોઽપિ
ભૂમૌ વિતેનુરમુતઃ ક્રમતો ઽવતારમ્..૪..

આવિદ્યમન્ધતમસંપરિહર્તુ મસ્મિન્
લોકે ઽવતીર્ય સરસૈર્દ્રવિડ પ્રબન્ધૈઃ.
વેદાન્ વિવર્તિતવતામવતારમાસ
તારાઃ ક્રમાદભિદધે શઠજિન્મુખાનામ્..૫..

સર્વત્ર ગીતયશસઃ સરઆહ્વયસ્ય
ભૂતાભિધાનમહદાહ્વય યોશ્ચગુર્વોઃ.
દિવ્યાવતાર દિવસાનિ તુલાખ્યમાસિ
તિસ્રઃ ક્રમાદભિદધે શ્રવણાદિ તારાઃ..૬..

ભક્તેષ્વમીષુ દશસુપ્રથમં પરેભ્ય
એતે ત્રય: સમુદિતા દ્રવિડાગમૈઃ સ્વૈઃ.
યસ્માજ્જગન્તિ સકલાન્યુપજીવયન્તો
ભક્તાસ્તતઃ પ્રથમ ઇત્યભિધાનમેષામ્..૭..

નાવૈષિ વૈભવમમુસ્ય દિનસ્ય મુગ્ધ
ચેતઃ કિમેતદિતિપૃચ્છસિ ચેબ્રવીમિ.
પશ્ય ત્વમદ્ય પરકાલકવેઃ પ્રદીપ્તા
દિવ્યોદયેન નનુ કાર્તિકકૃત્તિકાસ્તાઃ..૮..

અઙ્ગાનિષડ્દ્રવિડવેદ ચતુષ્ટયસ્ય
કર્તું શઠારિકલિતસ્ય કલિપ્રશાસ્તા.
યત્રાવિરાસ ભુવિ કાર્ત્તિક કૃત્તિકાસુ
તદ્વૈભવજ્ઞ પદપદ્મમુપૈહિ ચેતઃ..૯..

અદ્યોર્જમાસિ નનુ રોહિણિતારકા સા
યસ્યામવાતરદસૌ મુનિવાહનાર્યઃ.
એતત્કૃતાવમલનાદિપિરાન્ પ્રબન્ધે
રજ્યદ્ભિરાસ્તિકજનૈ ર્દિનમદ્યલાલ્યમ્..૧૦..

જ્યેષ્ઠા ઽદ્ય માસિ ધનુષિ પ્રથિમા કુતોઽસ્યાઃ
પૃચ્છ્યેત ચેદિતિજનાઃ કથયામ્યહં વઃ.
વિપ્રેન્દ્ર ભક્તપદરેણ્વવતારયોગાત્
ત્રૈવિદ્યબૃદ્ધ બહુમાનપદં શુભાહઃ..૧૧..

તારાં જનાઃ શૃણુત તૈષમઘા કિલાદ્ય
તસ્યા બ્રુ વેહ મતિશાયિમહાનુભાવમ્.
લબ્ધપ્રસન્નમતિબૈભવ ભક્તિસાર
દિવ્યાવતાર દિવસોઽયમભિજ્ઞ લાલ્યઃ..૧૨..

કુમ્ભેપુનર્વસુ ભમદ્ય વિલોકયધ્વં,
તેજઃ કિમહ્ન ઇતિ ચેદહમસ્ય વક્ષ્યે.
કોલ્લીપુરીશ કુલશેખર જન્મ યોગાત્
શ્લાઘાપદં ભવતિ તારમિદં બુધાનામ્..૧૩..

આખ્યામિ ચારુતર માધવમાસિ રાધા
તારાનુભાવમવનીજન બોધનાય.
દ્રષ્ટુસ્ત્રયીં દ્રવિડતઃ કુરુકેશ્વરસ્ય
દિવ્યાવતાર દિવસોઽદ્યહિ સત્યવાચઃ..૧૪..

તારં કિમસ્તિ વત માધવ માસિ રાધા
તુલ્યં કિમસ્તિ શઠકોપ સમાન એકઃ.
કિ વાસ્તિ તદ્દ્રવિડ વેદસમઃ પ્રબન્ધઃ
કિ પત્તનં કુરુકયા સમમસ્તિ લોકે..૧૫..

અદ્ય પ્રભાવમપિ માનસ કિંન વેત્સિ
કોઽસ્ય પ્રભાવ ઇતિ ચેત્ પ્રતિપાદયામિ.
પલ્લાણ્ડુગાનપર ભટ્ટપતેઃ પ્રસૂતિઃ
સ્વાતી કિલાદ્ય મિહિરે મિથુનં પ્રપન્ને..૧૬..

ભટ્ટાધિપોદય ઇહેત્યધિ શુક્ર માસં
સ્વાતીં ય આર્દ્રહૃદયા મુહુરાદ્રિયન્તે.
તેષાં ન સન્તિ સદૃશા જગતીતિ ચેત-
શ્ચિન્તામિમામનુકલં પરિવબૃંહયેથાઃ..૧૭..

ભક્તેષ્વમીષુ મધુશાસન મંગલાના-
માશાસનેઽનવવિકા પ્રિયતા યદસ્ય.
ભટ્ટેશ્વરસ્ય પિરિયોપપદં પ્રતીત
માલ્વારિતિ પ્રવવૃતે તત એવ નામ..૧૮..

અન્યસ્યભક્તનિવહસ્ય નિબન્ધનાના-
મેતત્કૃતાદિ મનિબન્ધનમાદિરાસીત્.
તત્સાર સંગ્રહતયાપિ ચ મંગલાના-
માપાદનાત્ પ્રણવવન્નિખિલાગમાનામ્..૧૯..

શ્રી ભટ્ટનાથતદુપજ્ઞ નિબન્ધનાભ્યાં
કો વા પ્રબન્ધ પુરુષૌ સદૃશૌ ભવેતામ્.
દ્રષ્ટ્રૃષ્વમીષુ નિખિલ દ્રવિડાગમાનાં
તેષ્વાગમેષુ ચ વિચિન્તય ચેત? એતત્..૨૦..

શ્રી વિષ્ણુચિત્તદુહિતુ ર્જગતાં જનન્યાઃ
પ્રખ્યાવતો મધુરપૂર્વકવેશ્ચ નામ્ના.
રામાનુજસ્ય કરુણામૃતવારિ રાશે-
ર્માસેન સાકમવતાર દિનં બ્રવીમિ..૨૧..

માસે શુચૌ પ્રથમફલ્ગુનિકા હિ સૈષા
ગોદાઽત્ર ખલ્વવતતાર સુરક્ષિતું નઃ.
ભોગાંશ્ચ પારમપદાનવમત્ય નિત્યાન્
ભટ્ટેશ્વરસ્ય મહિતા દુહિતા ભવન્તી..૨૨..

શ્રી વિષ્ણુચિત્તદુહિતૃત્વવરેણ્ય ગોદા
દિવ્યોદયેન મહિતા શુચિફલ્ગુનીયમ્.
તત્તુલ્યમસ્તિ કિમુ ચિન્તય ચિત્ત તારં
ગોદોપમા યદિ ભવેત્તદિદં તદા સ્યાત્..૨૩..

વહ્વીયસઃ પ્રણયતો ભગવત્યજસ્ર-
મસ્થાનરક્ષણભયાકુલવંશજાતામ્.
ભક્તાનમૂન્ નિજગુણૈરતિવર્ત માનાં
વાલ્યેઽપિ પક્વચરિતાં ભજ ચિત્ત! ગોદામ્..૨૪..

યત્રોદભૂન્મધુરપૂર્વકવિર્મહીયાન્
તામદ્વિતીયવિભવાં મધુમાસિ ચિત્રામ્.
ઉક્તાન્યભક્ત નિવહોદયવાસરાન્નઃ
ક્ષેમંકરીમનુદિનં હૃદયાવધેહિ..૨૫..

મન્ત્રાધિપે મહતિ મધ્યપદં યથાઽઽસી-
દેવં હિ પૂર્વગુરવો દ્રબિડાગમાનામ્.
આકૂતમન્યજનદુર્ગ્રહમત્રમત્વા
મધ્યે ન્યધુર્મધુર પૂર્વકવેઃ પ્રબન્ધમ્..૨૬..

આર્દ્રાભમદ્ય ખલુ માસિ મધૌ મનોજ્ઞે
કો વાઽન્યતોઽસ્યગરિમેત્યનુયોગકૃદ્ભ્યઃ.
વક્ષ્યે યતીશ્વર સમુદ્ભવવૈભવેન
તારં તદેતદખિલૈઃ પરિપાલનીયમ્..૨૭..

દિવ્યોદયર્ક્ષ નિવહાચ્છઠજિન્મુખાનાં
નક્ષત્રમેતદધિકં કુશલાવહં નઃ.
આર્દ્રાહ્વયેન વિદિતેમધુમાસભાજિ
યત્રાવિરાસ ભગવાન્ યતિસાર્વભૌમઃ..૨૮..

અસ્મદ્ગુરો ર્યતિપતેઃ કરુણામ્બુરાશે-
સ્ત્રાણાય નો ભુવિ લસદ્ભવતારકેતિ.
આર્દ્રાભવૈભવમનન્ય સમાનમેત-
દ્વેલાસુ ચિત્ત નિખિલાસ્વનુસન્દધીથાઃ..૨૯..

એતાસ્સરઃ પ્રમુખજન્મ ભુવો હિ કાઞ્ચી
મલ્લૌ મયૂરનગરી કલિવૈરિણસ્તુ.
જન્મસ્થલી કુરૈય્યલૂરિતિ વિશ્રુતાભૂ-
રુત્પત્તિ ભૂમિ રુરૈય્યૂર્મુનિ વાહનસ્ય..૩૦..

પૃથ્વ્યાંહિ ભક્તપદરેણ્વવતાર ભૂમિ
મણ્ડઙ્ગુડીતિ નગરી મહિતા પ્રતીતા.
વિખ્યાતકીર્તિ કુલશેખર જન્મદેશઃ
પ્રખ્યાવતી નિચુલનામપુરી જગત્યામ્..૩૧..

માન્યાપુરી મલિશયિત્યભિધાનરમ્યા
પ્રાર્થ્યાં જનસ્ય કુરુકાપિ ચ વિલ્લિપુત્તૂર્.
શ્રી ભક્તિસાર શઠશાતન વિષ્ણુચિત્ત
જન્મસ્થલાનિ ભુવન પ્રથિતાન્યમૂનિ..૩૨..

ગોદાસમુદ્ભવપુરં ભુવિ વિલ્લિપુત્તુર્
કોલૂર્પુરંમધુરપૂર્વકવેઃ પ્રસૂતિઃ.
રામાનુજસ્ય કરુણા વરુણાલયસ્ય
માન્યે મહોપપદ ભૂતપુરે ઽવતારઃ..૩૩..

ભક્તાન્ પરાઙ્કુશમુખાનપિતત્પ્રબન્ધાન્
તદ્વૈ ભવાર્હ મુપલાલયતાં ગુરૂણામ્.
ઉજ્જીવનાય જગતામુદિતાઃ પ્રતીતા
દિવ્ય પ્રબન્ધવિષયાઃ કથયામિ ટીકાઃ..૩૪..

ભક્તેષુ તેષુ વકુલા ભરણાદિમેષુ
તત્તત્પ્રબન્ધનિવહે કૃત ભક્તિમાન્દ્યાઃ.
ઘોરે પતન્તિ નરકે તુ સમીપ મેષાં
પ્રાપ્તું ચ ભીપરિ વૃતઃ ત્યજ ચિત્ત તાંસ્ત્વમ્..૩૫..

પ્રજ્ઞાવદગ્રસરકેસરભૂષણાદિ
ભક્તપ્રભાવમપિદિવ્ય નિબન્ધ ભૂમ્નઃ.
નાથાદયો યદિપરં નભવેયુરાર્યાઃ
કે વા વિદન્તિ હૃદય ત્વમિદં મનુષ્વ..૩૬..

એકૈકપૂરુષ સુરક્ષિતવંશ રિત્યા
ગુપ્તા પ્રપત્તિ પદવી ગુરુભિઃ પુરાણૈઃ.
રામાનુજસ્તુ પરયા દયયા દયાલુઃ
સીમામિમામતિયયૌ જગતાં હિતાય..૩૭..

અસ્યોચિતાં પરમ વૈદિક દર્શનસ્ય
રામાનુજાર્યરચિતો પકૃતિં કૃતજ્ઞઃ.
રઙ્ગેશ્વરઃ પ્રથયિતું રચયાઞ્ચકાર
રામાનુજસ્ય મતમિત્યભિધાનમસ્ય..૩૮..

ચન્દ્રો યતીન્દ્રજલધેઃ કુરુકાધિપાર્યઃ
શ્રી માધવોમુનિરુભાવપિ કૃષ્ણસૂરી.
યોગી ચ સુન્દરબરો હિ સહસ્રગાથા
વ્યાખ્યા વ્યધુર્હદય તાનનિશં ભજેથાઃ..૩૯..

એતાશ્શઠારિ કૃતગીતિ સહસ્રટીકા
ક્લૃપ્તા નચેદ્ ગુવરૈઃ કુરુકેશમુખ્યૈઃ.
તસ્ય પ્રબન્ધ તિલકસ્ય હિ હન્ત ભાવં
જાનન્તિ કેઽદ્ય હૃદય ત્વમુદીરયેથાઃ..૪૦..

નિઃસીમ નિર્મલધિયા કુરુકાધિપેન
લબ્ધ્વા પ્રસાદલહરિં યતિ પુંગવસ્ય.
ગાથાસહસ્રવિષયા વિહિતા હિ ટીકા
સંગૃહ્ણતિ સકલમાત્મનિ ષટ્સહસ્રી..૪૧..

પ્રજ્ઞાવતાં નિરવધિ પ્રથિતાત્મ ભૂમા
ભટ્ટારકસ્ય દયયા નિગમાન્ત યોગી.
યામાતતાનશઠજિન્નિગમસ્ય ટીકા
સા ગ્રન્થતો નવસહસ્રમિતા સમિન્ધે..૪૨..

લબ્ધ્વા કૃપાસમુદિતં કલિવૈરિદાસ
સૂરેર્નિદેશમભય પ્રદરાજનામા.
યત્ ક્લૃપ્તવાન્ વિવરણં દ્રવિડાગમસ્ય
તદ્ગ્રન્થતસ્ત્રિ ગુણિતાષ્ટ સહસ્રસંખ્યમ્..૪૩..

સૂક્તીઃસુધાકરસખી: કલિવૈરિદાસ
નામ્નો ગુરોઃ સમવલમ્વ્ય હિ કૃષ્ણપાદ.
યાં દ્રાવિડોપનિષદો વિવૃતિઞ્ચકાર
ષટ્ત્રિંશતાદશશતૈઃ પ્રમિતા મતા સા..૪૪..

પશ્ચાત્તનાનપિજનાનનુગૃહ્ણતાયા
રમ્યોપયન્તૃ મુનિમા સ્ફુટવૈભવેન.
વૃત્તિર્વ્ય॑ધાયિશઠજિન્નિગમસ્ય સેયં
ગ્રન્થૈર્દ્વિષડ્દશશવ પ્રમિતૈ ર્ધિનોતિ..૪૫..

પ્રાયેણ સમ્યગિતર દ્રવિડાગમાનાં
ટોકાઃ કૃતાયદભય પ્રદરાજનામ્ના.
તેનૈવ તેષુ ગહનેષુ મતિ ર્ગુરુણાં
લોકોપદેશ સમયેષ્વધુનાસ્તિ રમ્યા..૪૬..

કેષાંચિદેવ વિવૃતિર્દ્રવિડાગમાનાં
વેદાન્તિભિ વિરચિતા ન પુનઃ સમેષામ્.
પ્રજ્ઞાભરાદવરજેન જગદ્ગુરોસ્તાઃ
સૌમ્યોપયન્તૃ મુનિના કલિતાશ્ચ કાશ્ચિત્..૪૭..

તાં કૃષ્ણપાદ લિખિતાં શઠવૈરિવેદ
વ્યાખ્યાં દદસ્વ મહતીમિતિ કૃષ્ણપાદાત્.
આદાય દેશિકવરઃ કલિવૈરિદાસઃ
પ્રાદત્ત માધવ ગુરો ર્દયમાન ચેતાઃ..૪૮..

તાં માધવઃ પુનરુપા કુરુતાત્મસૂનોઃ
સોઽપ્યદ્વિતીય કરુણાખ્ય વરાહસૂરેઃ.
સોઽપિ સ્વકીયતનયસ્ય સ ચાપ્યુદારઃ
પશ્ચાત્તનાનનુજિઘૃક્ષુરતીવ તેભ્યઃ..૪૯..

આખ્યેમનઃ કલયનમ્પેરુમાલથોન-
મ્માલ્વારિતિ વ્યવહૃતે પ્રણયેન ભક્તૈઃ.
નન્જીયરિત્યપિ ચ નામ તથા પ્રવૃત્તં
નમ્વિલ્લયિત્યપિ તથા વિહિતાં ચ સંજ્ઞામ્..૫૦..

વાધૂલવંશતિલકો ઽસિતવારણાર્યઃ,
પ્રીત્યા કદાપિ કલિસૂદન દાસસૂરેઃ.
આખ્યાં જગદ્ગુરુરિતિ પ્રથિતામકાર્ષીત્
તસ્માત્તદા પ્રભૃતિ સા નિયતા ચ તસ્મિન્..૫૧..

તાં કૃષ્ણપાદ ઉપલાલયતિસ્મ સંજ્ઞાં
કૃત્વાતદર્હ ચરિતસ્ય નિજસ્ય સૂનોઃ.
તેનૈવ સા જનહિતાય ભુવિ પ્રવૃત્તા
સંજ્ઞા જગદ્ગુરુરિતિ પ્રથિતા સમન્તાત્..૫૨..

શ્રી વચન ભૂષણ મહિમા
કો વા પ્રબન્ધ ઇહલોકગુરોઃ પ્રબન્ધૈઃ
સાદૃશ્યમેતિ સકલેષ્વપિવાઙ્મયેષુ.
તત્રાપિ કિં વચનભૂષણ તુલ્યમન્યત્
સત્યં બ્રવીમિ તદિદં વચનં ન મિથ્યા..૫૩..

પ્રાચાં પ્રપત્તિ પદવી મયતાં ગુરૂણાં
રોચિષ્ણુના વચનરત્ન કદમ્બકેન.
એતાં કૃતિં ગ્રથયતૈવ બુધાત્મભૂષાં
દત્તં બરં વચનભૂષણ નામધેયમ્..૫૪..

શ્રીવચન ભૂષણકા અધિકારીકો દુર્લભતા :-
જાનન્તિ કે વચન ભૂષણવારિરાશે-
ર્ધાર્યં સદા હૃદિ સતામભિધેયરત્નમ્.
કે તત્પ્રદર્શિતપથેન ચ સંચરન્તિ
યઃ કોઽપિ સંભવતિ ચેદ્વિરલોહિ તાદૃક્..૫૫..

ઉગ્રાદ્ભવાબ્ધિ કુહરાદ્દ્રુ તમુત્તિતીર્ષા
જાયેત વો યદિ જનાસ્તદુપાય એષઃ.
આલોચ્યતાં વચન ભૂષણમાત્મનીદં
નિષ્ઠીયતાં ચ નિયમેન તદુક્ત માર્ગે..૫૬..

યે દેશિકાદધિગતાન્યુપદેશ વર્ત્મા
ન્યાસજ્ય ચેતસિ તથાઽઽચરિતુ ચ શક્તાઃ.
તે યત્નતો વચન ભૂષણગૂઢ મર્થં
નૈવા ચરન્તિ પરિશીલ્ય કુતો ન વિદ્મઃ..૫૭..

સત્સંપ્રદાયસુધિયા સતતોપલાલ્યા
લભ્યેત ચેદ્વચન ભૂષણ વાક્ય ટીકા.
સાવ્યઞ્જતી સકલમસ્ય પદાર્થજાતં
મધ્યસ્થયૈવદશયા નનુ ભાવનીયા..૫૮..

સાર્થાઃસ્મરામિ યદિ વાક્ય વિભૂષણીયા
વાચો વદામિ યદિ વા મધુરામમાપિ.
આર્યાઃ કથંનુ ભવતાં મનસિ પ્રથેરન્
ભૂમ્નાધિયો હિ વિષયાતિશયાવગાહાઃ..૫૯..

ભક્તિં વિહાય પદયો ર્નિજદેશિકસ્ય
ભક્તિ પ્રકર્ષમપિ યે ભગવત્યયન્તે.
તેભ્યોરમાસહચરઃ પરમં પદં ત-
દાતું ન હીચ્છતિ નતેઽપિ ચ તલ્લભન્તે..૬૦..

જ્ઞાનં પરં તદુચિતાચરણં ચ યસ્ય
તસ્મિન્ ગુરૌ પરમભક્તિજુષેજનાય.
ભૌમાઃ! સ્વયંમધુરસાવિલપદ્મ જાયાઃ
કાન્તઃશ્રિયઃ કરૂણયા નિજધામ દત્તે..૬૧..

ઉજ્જીવનાય યદિ માનસ મુત્સુકં વો
નિષ્ઠીયતાં નિજગુરો શ્ચરણારવિન્દે.
સત્યં બ્રવીમિ મનુજાઃ ફણિશાયિનસ્ત-
દ્દિવ્યંપદં કરતલામલકં ભવેદ્વઃ..૬૨..

ઉજ્જીવનાય વિહિતા ગુરુણોપકારા-
શ્ચિત્તે લગન્તિ વિમલા યદિ ચેતનાનામ્.
દેશાન્તરે નિવસનં ન મનોઽપિ મૃષ્યેત્
વાસઃ કથં નુ ભવિતેતિ વયં ન વિદ્મઃ..૬૩..

અત્રૈવ કેવલમનન્યપરા લભેરન્
શુશ્રુષણાં નિજગુરોરુપસેદિવાંસઃ.
એનાં પ્રમેયસરણિં પ્રતિપદ્યમાનાઃ
કે વા ત્યજન્તિ નિજદેશિકપાદ મૂલમ્..૬૪..

અન્તેસતો ગુરુરનારતમાત્મરક્ષાં
શિષ્યઃ પ્રહૃષ્ય કુરુતાં ગુરુદેહ રક્ષામ્.
અર્થં સુસૂક્ષ્મમિમમાકલયન્તિ ચિત્તે
સ્યાદ્ દુર્લભા તદપિ વર્ત્મનિ તત્ર નિષ્ઠા..૬૫..

અત્યાદરાન્નિજગુરું કલિવૈરિ દાસં
નિત્યાં વિભૂતિમવમત્ય નિરન્તરં યઃ.
શુશ્રૂષતે સ્મ કુરુ માનસ! તસ્ય નિષ્ઠાં
પશ્ચાન્મનોહરપતે ર્યતિ પુઙ્ગવસ્ય..૬૬..

સર્વેઽપિ પૂર્વગુરુવઃ સમયેન યેન
ચેરુસ્તમાકલયતામયથાવદેવ.
વાચો નિશમ્યવર માનસ મા ભ્રમીસ્ત્વં
વર્તસ્વ પૂર્વતરદેશિક વર્તનેન..૬૭..

યે નાસ્તિકા હૃદય તાન્ વિજહીહિ મૂર્ખાં
સ્તાનપ્યપાકુરુ ય આસ્તિક નાસ્તિકાંશ્ચ.
યે ત્વાસ્તિકા નયપથાન્નપરિ ચ્યવન્તે
તાનન્વહં પરિચિનુષ્વતમોપહન્તૃન્..૬૮..

આમોદવત્કુસુમસં વલનેન યદ્વ-
દામોદવાન્ ભવતિ કેશ ભરોઽપ્યગન્ધઃ.
તદ્વદ્ભવન્તિગુણવજ્જનસંગમેન
વીતા ગુણૈરપિ જના ગુણવન્ત એવ..૬૯..

યત્પૂતિગન્ધમિલનં સમુપૈતિવસ્તુ
તત્પૂતિગન્ધમચિરાદુપજાયતે હિ.
એતત્ક્રમેણ રમણીય ગુણો ઽપિ લોકે
નિન્દ્યાન્ ગુણાન્ ભજતિ નિન્દ્ય ગુણાશ્રયેણ..૭૦..

પ્રાચાં વચાંસિ સકલાનિ નિશમ્ય સમ્યક્
ચિત્તેન તાન્યવહિતેન નિજેન મત્વા.
નૈવોપદિશ્ય કથયન્તિ યથાવભાસં
શુદ્ધાન્વયો ઽયમિતિ યે વતતે હિ મૂર્ખાઃ..૭૧..

પ્રાચાં પ્રબોધ ચરણે વિમલે ગુરુણાં
યે વ્યાહરન્તિ તદુદા હૃતયા પદવ્યા.
પ્રજ્ઞા નિધિં ગુરુવરં પ્રતિપદ્ય લોકા
મોહાસ્પદે જગતિ સંપ્રતિ મોદિષીધ્વમ્..૭૨..

બધ્દાંગુણૈરનુગુણૈરુપદેશરત્ન
માલામિમાં દધતિ યે હૃદયેન નિત્યમ્.
અસ્મદ્ગુરો ર્યતિપતેઃ કરુણા પ્રવાહ
પાત્રીકૃતા પરમ સંપદમાશ્રયન્તે..૭૩..

અઙ્ગાનુષઙ્ગિપુરુષારુચિરોપયન્તુ
રત્રાભિલસ્યપદરક્ત સરોજ સૂને.
સશ્રદ્ધમાત્મ શિરસા યદિ સંસ્પૃશેમ
પ્રાપ્તઃ સનો ધ્રુવમમાનવપાણિસઙ્ગઃ..૭૪..

રુચિરવરમુનેઃ કૃતિંપ્રતીતાં
દ્રવિડમયીમુપદેશરત્નમાલામ્.
અનુસમધિસિતાત્પદાવલીના-
મનુપદિકલ્પપદાભિજાત પદ્યૈઃ..