.. શિવસહસ્રનામસ્તોત્રમ્ ..

શુક્લામ્બરધરં વિષ્ણું શશિવર્ણં ચતુર્ભુજમ્.
પ્રસન્નવદનં ધ્યાયેત્ સર્વવિઘ્નોપશાન્તયે..

નમોઽસ્તુ તે વ્યાસ વિશાલબુદ્ધે ફુલ્લારવિન્દાયતપત્રનેત્ર.
યેન ત્વયા ભારતતૈલપૂર્ણઃ પ્રજ્વાલિતો જ્ઞાનમયઃ પ્રદીપઃ..

નારાયણં નમસ્કૃત્ય નરં ચૈવ નરોત્તમમ્.
દેવીં સરસ્વતીં વ્યાસં તતો જયમુદીરયે..

વન્દે શમ્ભુમુમાપતિં સુરગુરું વન્દે જગત્કારણમ્
વન્દે પન્નગભૂષણં મૃગધરં વન્દે પશૂનાં પતિમ્.
વન્દે સૂર્યશશાઙ્કવહ્નિનયનં વન્દે મુકુન્દપ્રિયમ્
વન્દે ભક્તજનાશ્રયં ચ વરદં વન્દે શિવં શઙ્કરમ્..

.. પૂર્વભાગઃ..

યુધિષ્ઠિર ઉવાચ
ત્વયાઽઽપગેય નામાનિ શ્રુતાનીહ જગત્પતેઃ.
પિતામહેશાય વિભોર્નામાન્યાચક્ષ્વ શમ્ભવે..૧..

બભ્રવે વિશ્વરૂપાય મહાભાગ્યં ચ તત્ત્વતઃ.
સુરાસુરગુરૌ દેવે શઙ્કરેઽવ્યક્તયોનયે..૨..

ભીષ્મ ઉવાચ
અશક્તોઽહં ગુણાન્ વક્તું મહાદેવસ્ય ધીમતઃ.
યો હિ સર્વગતો દેવો ન ચ સર્વત્ર દૃશ્યતે..૩..

બ્રહ્મવિષ્ણુસુરેશાનાં સ્રષ્ટા ચ પ્રભુરેવ ચ.
બ્રહ્માદયઃ પિશાચાન્તા યં હિ દેવા ઉપાસતે..૪..

પ્રકૃતીનાં પરત્વેન પુરુષસ્ય ચ યઃ પરઃ.
ચિન્ત્યતે યો યોગવિદ્ભિર઼્ષિભિસ્તત્ત્વદર્શિભિઃ..૫..

પ્રકૃતિં પુરુષં ચૈવ ક્ષોભયિત્વા સ્વતેજસા.
બ્રહ્માણમસૃજત્ તસ્માદ્દેવદેવઃ પ્રજાપતિઃ..૬..

કો હિ શક્તો ગુણાન્ વક્તું દેવદેવસ્ય ધીમતઃ.
ગર્ભજન્મજરાયુક્તો મર્ત્યો મૃત્યુસમન્વિતઃ..૭..

કો હિ શક્તો ભવં જ્ઞાતું મદ્વિધઃ પરમેશ્વરમ્.
ઋતે નારાયણાત્ પુત્ર શઙ્ખચક્રગદાધરાત્..૮..

એષ વિદ્વાન્ ગુણશ્રેષ્ઠો વિષ્ણુઃ પરમદુર્જયઃ.
દિવ્યચક્ષુર્મહાતેજા વીક્ષ્યતે યોગચક્ષુષા..૯..

રુદ્રભક્ત્યા તુ કૃષ્ણેન જગદ્વ્યાપ્તં મહાત્મના.
તં પ્રસાદ્ય તદા દેવં બદર્યાં કિલ ભારત..૧૦..

અર્થાત્ પ્રિયતરત્વં ચ સર્વલોકેષુ વૈ તદા.
પ્રાપ્તવાનેવ રાજેન્દ્ર સુવર્ણાક્ષાન્મહેશ્વરાત્..૧૧..

પૂર્ણં વર્ષસહસ્રં તુ તપ્તવાનેષ માધવઃ.
પ્રસાદ્ય વરદં દેવં ચરાચરગુરું શિવમ્..૧૨..

યુગે યુગે તુ કૃષ્ણેન તોષિતો વૈ મહેશ્વરઃ.
ભક્ત્યા પરમયા ચૈવ પ્રીતશ્ચૈવ મહાત્મનઃ..૧૩..

ઐશ્વર્યં યાદૃશં તસ્ય જગદ્યોનેર્મહાત્મનઃ.
તદયં દૃષ્ટવાન્ સાક્ષાત્ પુત્રાર્થે હરિરચ્યુતઃ..૧૪..

યસ્માત્ પરતરં ચૈવ નાન્યં પશ્યામિ ભારત.
વ્યાખ્યાતું દેવદેવસ્ય શક્તો નામાન્યશેષતઃ..૧૫..

એષ શક્તો મહાબાહુર્વક્તું ભગવતો ગુણાન્.
વિભૂતિં ચૈવ કાર્ત્સ્ન્યેન સત્યાં માહેશ્વરીં નૃપ..૧૬..

સુરાસુરગુરો દેવ વિષ્ણો ત્વં વક્તુમ્ અર્હસિ.
શિવાય શિવરૂપાય યન્માઽપૃચ્છદ્યુધિષ્ઠિરઃ..૧૭..

નામ્નાં સહસ્રં દેવસ્ય તણ્ડિના બ્રહ્મવાદિના.
નિવેદિતં બ્રહ્મલોકે બ્રહ્મણો યત્ પુરાઽભવત્..૧૮..

દ્વૈપાયનપ્રભૃતયસ્તથા ચેમે તપોધનાઃ.
ઋષયઃ સુવ્રતા દાન્તાઃ શૃણ્વન્તુ ગદતસ્તવ..૧૯..

વાસુદેવ ઉવાચ
ન ગતિઃ કર્મણાં શક્યા વેત્તુમીશસ્ય તત્ત્વતઃ.
હિરણ્યગર્ભપ્રમુખા દેવાઃ સેન્દ્રા મહર્ષયઃ..૨૦..

ન વિદુર્યસ્ય નિધનમ્ આદિં વા સૂક્ષ્મદર્શિનઃ.
સ કથં નામમાત્રેણ શક્યો જ્ઞાતું સતાં ગતિઃ..૨૧..

તસ્યાહમ્ અસુરઘ્નસ્ય કાંશ્ચિદ્ભગવતો ગુણાન્.
ભવતાં કીર્તયિષ્યામિ વ્રતેશાય યથાતથમ્..૨૨..

વૈશમ્પાયન ઉવાચ
એવમુક્ત્વા તુ ભગવાન્ ગુણાંસ્તસ્ય મહાત્મનઃ.
ઉપસ્પૃશ્ય શુચિર્ભૂત્વા કથયામાસ ધીમતઃ..૨૩..

વાસુદેવ ઉવાચ
તતઃ સ પ્રયતો ભૂત્વા મમ તાત યુધિષ્ઠિર.
પ્રાઞ્જલિઃ પ્રાહ વિપ્રર્ષિર્નામસઙ્ગ્રહામાદિતઃ..૨૪..

ઉપમન્યુરુવાચ
બ્રહ્મપ્રોક્તૈર઼્ષિપ્રોક્તૈર્વેદવેદાઙ્ગસમ્ભવૈઃ.
સર્વલોકેષુ વિખ્યાતં સ્તુત્યં સ્તોષ્યામિ નામભિઃ..૨૫..

મહદ્ભિર્વિહિતૈઃ સત્યૈઃ સિદ્ધૈઃ સર્વાર્થસાધકૈઃ.
ઋષિણા તણ્ડિના ભક્ત્યા કૃતૈર્વેદકૃતાત્મના..૨૬..

યથોક્તૈઃ સાધુભિઃ ખ્યાતૈર્મુનિભિસ્તત્ત્વદર્શિભિઃ.
પ્રવરં પ્રથમં સ્વર્ગ્યં સર્વભૂતહિતં શુભમ્..૨૭..

શ્રુતૈઃ સર્વત્ર જગતિ બ્રહ્મલોકાવતારિતૈઃ.
સત્યૈસ્તત્ પરમં બ્રહ્મ બ્રહ્મપ્રોક્તં સનાતનમ્.
વક્ષ્યે યદુકુલશ્રેષ્ઠ શૃણુષ્વાવહિતો મમ..૨૮..

વરયૈનં ભવં દેવં ભક્તસ્ત્વં પરમેશ્વરમ્.
તેન તે શ્રાવયિષ્યામિ યત્ તદ્બ્રહ્મ સનાતનમ્..૨૯..

ન શક્યં વિસ્તરાત્ કૃત્સ્નં વક્તું શર્વસ્ય કેનચિત્.
યુક્તેનાપિ વિભૂતીનામપિ વર્ષશતૈરપિ..૩૦..

યસ્યાદિર્મધ્યમન્તં ચ સુરૈરપિ ન ગમ્યતે.
કસ્તસ્ય શક્નુયાદ્વક્તું ગુણાન્ કાર્ત્સ્ન્યેન માધવ..૩૧..

કિં તુ દેવસ્ય મહતઃ સઙ્ક્ષિપ્તાર્થપદાક્ષરમ્.
શક્તિતશ્ચરિતં વક્ષ્યે પ્રસાદાત્ તસ્ય ધીમતઃ..૩૨..

અપ્રાપ્ય તુ તતોઽનુજ્ઞાં ન શક્યઃ સ્તોતુમીશ્વરઃ.
યદા તેનાભ્યનુજ્ઞાતઃ સ્તુતો વૈ સ તદા મયા..૩૩..

અનાદિનિધનસ્યાહં જગદ્યોનેર્મહાત્મનઃ.
નામ્નાં કઞ્ચિત્ સમુદ્દેશ્યં વક્ષ્યામ્યવ્યક્તયોનિનઃ..૩૪..

વરદસ્ય વરેણ્યસ્ય વિશ્વરૂપસ્ય ધીમતઃ.
શૃણુ નામ્નાં ચયં કૃષ્ણ યદુક્તં પદ્મયોનિના..૩૫..

દશનામસહસ્રાણિ યાન્યાહ પ્રપિતામહઃ.
તાનિ નિર્મથ્ય મનસા દધ્નો ઘૃતમિવોદ્ધૃતમ્..૩૬..

ગિરેઃ સારં યથા હેમ પુષ્પસારં યથા મધુ.
ઘૃતાત્ સારં યથા મણ્ડસ્તથૈતત્ સારમુદ્ધૃતમ્..૩૭..

સર્વપાપાપહમિદં ચતુર્વેદસમન્વિતમ્.
પ્રયત્નેનાધિગન્તવ્યં ધાર્યં ચ પ્રયતાત્મના..૩૮..

સર્વભૂતાત્મભૂતસ્ય હરસ્યામિતતેજસઃ.
અષ્ટોત્તરસહસ્રં તુ નામ્નાં શર્વસ્ય મે શૃણુ.
યચ્છ્રુત્વા મનુજવ્યાઘ્ર સર્વાન્ કામાનવાપ્સ્યસિ..૩૯..

શાન્તં પદ્માનસ્થં શશિધરમુકુટં પઞ્ચવક્ત્રં ત્રિનેત્રમ્
શૂલં વજ્રં ચ ખડ્ગં પરશુમભયદં દક્ષભાગે વહન્તમ્.
નાગં પાશં ઘણ્ટાં પ્રલયહુતવહં સાઙ્કુશં વામભાગે
નાનાલઙ્કારયુક્તં સ્ફટિકમણિનિભં પાર્વતીશં નમામિ..

સ્તોત્રમ્
ઓં સ્થિરઃ સ્થાણુઃ પ્રભુર્ભીમઃ પ્રવરો વરદો વરઃ.
સર્વાત્મા સર્વવિખ્યાતઃ સર્વઃ સર્વકરો ભવઃ..૧..

જટી ચર્મી શિખણ્ડી ચ સર્વાઙ્ગઃ સર્વભાવનઃ.
હરશ્ચ હરિણાક્ષશ્ચ સર્વભૂતહરઃ પ્રભુઃ..૨..

પ્રવૃત્તિશ્ચ નિવૃત્તિશ્ચ નિયતઃ શાશ્વતો ધ્રુવઃ.
શ્મશાનવાસી ભગવાન્ ખચરો ગોચરોઽર્દનઃ..૩..

અભિવાદ્યો મહાકર્મા તપસ્વી ભૂતભાવનઃ.
ઉન્મત્તવેષપ્રચ્છન્નઃ સર્વલોકપ્રજાપતિઃ..૪..

મહારૂપો મહાકાયો વૃષરૂપો મહાયશાઃ.
મહાત્મા સર્વભૂતાત્મા વિશ્વરૂપો મહાહનુઃ..૫..

લોકપાલોઽન્તર્હિતાત્મા પ્રસાદો હયગર્દભિઃ.
પવિત્રં ચ મહાંશ્ચૈવ નિયમો નિયમાશ્રિતઃ..૬..

સર્વકર્મા સ્વયમ્ભૂત આદિરાદિકરો નિધિઃ.
સહસ્રાક્ષો વિશાલાક્ષઃ સોમો નક્ષત્રસાધકઃ..૭..

ચન્દ્રઃ સૂર્યઃ શનિઃ કેતુર્ગ્રહો ગ્રહપતિર્વરઃ.
અત્રિરત્ર્યાનમસ્કર્તા મૃગબાણાર્પણોઽનઘઃ..૮..

મહાતપા ઘોરતપા અદીનો દીનસાધકઃ.
સંવત્સરકરો મન્ત્રઃ પ્રમાણં પરમં તપઃ..૯..

યોગી યોજ્યો મહાબીજો મહારેતા મહાબલઃ.
સુવર્ણરેતાઃ સર્વજ્ઞઃ સુબીજો બીજવાહનઃ..૧૦..

દશબાહુસ્ત્વનિમિષો નીલકણ્ઠ ઉમાપતિઃ.
વિશ્વરૂપઃ સ્વયંશ્રેષ્ઠો બલવીરોઽબલો ગણઃ..૧૧..

ગણકર્તા ગણપતિર્દિગ્વાસાઃ કામ એવ ચ.
મન્ત્રવિત્ પરમો મન્ત્રઃ સર્વભાવકરો હરઃ..૧૨..

કમણ્ડલુધરો ધન્વી બાણહસ્તઃ કપાલવાન્.
અશની શતઘ્ની ખડ્ગી પટ્ટિશી ચઽઽયુધી મહાન્..૧૩..

સ્રુવહસ્તઃ સુરૂપશ્ચ તેજસ્તેજસ્કરો નિધિઃ.
ઉષ્ણિષી ચ સુવક્ત્રશ્ચ ઉદગ્રો વિનતસ્તથા..૧૪..

દીર્ઘશ્ચ હરિકેશશ્ચ સુતીર્થઃ કૃષ્ણ એવ ચ.
સૃગાલરૂપઃ સિદ્ધાર્થો મુણ્ડઃ સર્વશુભઙ્કરઃ..૧૫..

અજશ્ચ બહુરૂપશ્ચ ગન્ધધારી કપર્દ્યપિ.
ઊર્ધ્વરેતા ઊર્ધ્વલિઙ્ગ ઊર્ધ્વશાયી નભઃસ્થલઃ..૧૬..

ત્રિજટી ચીરવાસાશ્ચ રુદ્રઃ સેનાપતિર્વિભુઃ.
અહશ્ચરો નક્તઞ્ચરસ્તિગ્મમન્યુઃ સુવર્ચસઃ..૧૭..

ગજહા દૈત્યહા કાલો લોકધાતા ગુણાકરઃ.
સિંહશાર્દૂલરૂપશ્ચ આર્દ્રચર્મામ્બરાવૃતઃ..૧૮..

કાલયોગી મહાનાદઃ સર્વકામશ્ચતુષ્પથઃ.
નિશાચરઃ પ્રેતચારી ભૂતચારી મહેશ્વરઃ..૧૯..

બહુભૂતો બહુધરઃ સ્વર્ભાનુરમિતો ગતિઃ.
નૃત્યપ્રિયો નિત્યનર્તો નર્તકઃ સર્વલાલસઃ..૨૦..

ઘોરો મહાતપાઃ પાશો નિત્યો ગિરિરુહો નભઃ.
સહસ્રહસ્તો વિજયો વ્યવસાયો હ્યતન્દ્રિતઃ..૨૧..

અધર્ષણો ધર્ષણાત્મા યજ્ઞહા કામનાશકઃ.
દક્ષયાગાપહારી ચ સુસહો મધ્યમસ્તથા..૨૨..

તેજોપહારી બલહા મુદિતોઽર્થોઽજિતો વરઃ.
ગમ્ભીરઘોષો ગમ્ભીરો ગમ્ભીરબલવાહનઃ..૨૩..

ન્યગ્રોધરૂપો ન્યગ્રોધો વૃક્ષકર્ણસ્થિતિર્વિભુઃ.
સુતીક્ષ્ણદશનશ્ચૈવ મહાકાયો મહાનનઃ..૨૪..

વિષ્વક્સેનો હરિર્યજ્ઞઃ સંયુગાપીડવાહનઃ.
તીક્ષ્ણતાપશ્ચ હર્યશ્વઃ સહાયઃ કર્મકાલવિત્..૨૫..

વિષ્ણુપ્રસાદિતો યજ્ઞઃ સમુદ્રો બડવામુખઃ.
હુતાશનસહાયશ્ચ પ્રશાન્તાત્મા હુતાશનઃ..૨૬..

ઉગ્રતેજા મહાતેજા જન્યો વિજયકાલવિત્.
જ્યોતિષામયનં સિદ્ધિઃ સર્વવિગ્રહ એવ ચ..૨૭..

શિખી મુણ્ડી જટી જ્વાલી મૂર્તિજો મૂર્ધજો બલી.
વૈણવી પણવી તાલી ખલી કાલકટઙ્કટઃ..૨૮..

નક્ષત્રવિગ્રહમતિર્ગુણબુદ્ધિર્લયોઽગમઃ.
પ્રજાપતિર્વિશ્વબાહુર્વિભાગઃ સર્વગોઽમુખઃ..૨૯..

વિમોચનઃ સુસરણો હિરણ્યકવચોદ્ભવઃ.
મેઢ્રજો બલચારી ચ મહીચારી સ્રુતસ્તથા..૩૦..

સર્વતૂર્યવિનોદી ચ સર્વાતોદ્યપરિગ્રહઃ.
વ્યાલરૂપો ગુહાવાસી ગુહો માલી તરઙ્ગવિત્..૩૧..

ત્રિદશસ્ત્રિકાલધૃક્ કર્મસર્વબન્ધવિમોચનઃ.
બન્ધનસ્ત્વસુરેન્દ્રાણાં યુધિ શત્રુવિનાશનઃ..૩૨..

સાઙ્ખ્યપ્રસાદો દુર્વાસાઃ સર્વસાધુનિષેવિતઃ.
પ્રસ્કન્દનો વિભાગજ્ઞોઽતુલ્યો યજ્ઞવિભાગવિત્..૩૩..

સર્વવાસઃ સર્વચારી દુર્વાસા વાસવોઽમરઃ.
હૈમો હેમકરો યજ્ઞઃ સર્વધારી ધરોત્તમઃ..૩૪..

લોહિતાક્ષો મહાક્ષશ્ચ વિજયાક્ષો વિશારદઃ.
સઙ્ગ્રહો નિગ્રહઃ કર્તા સર્પચીરનિવાસનઃ..૩૫..

મુખ્યોઽમુખ્યશ્ચ દેહશ્ચ કાહલિઃ સર્વકામદઃ.
સર્વકાલપ્રસાદશ્ચ સુબલો બલરૂપધૃક્..૩૬..

સર્વકામવરશ્ચૈવ સર્વદઃ સર્વતોમુખઃ.
આકાશનિર્વિરૂપશ્ચ નિપાતી હ્યવશઃ ખગઃ..૩૭..

રૌદ્રરૂપોંઽશુરાદિત્યો બહુરશ્મિઃ સુવર્ચસી.
વસુવેગો મહાવેગો મનોવેગો નિશાચરઃ..૩૮..

સર્વવાસી શ્રિયાવાસી ઉપદેશકરોઽકરઃ.
મુનિરાત્મનિરાલોકઃ સમ્ભગ્નશ્ચ સહસ્રદઃ..૩૯..

પક્ષી ચ પક્ષરૂપશ્ચ અતિદીપ્તો વિશામ્પતિઃ.
ઉન્માદો મદનઃ કામો હ્યશ્વત્થોઽર્થકરો યશઃ..૪૦..

વામદેવશ્ચ વામશ્ચ પ્રાગ્દક્ષિણશ્ચ વામનઃ.
સિદ્ધયોગી મહર્ષિશ્ચ સિદ્ધાર્થઃ સિદ્ધસાધકઃ..૪૧..

ભિક્ષુશ્ચ ભિક્ષુરૂપશ્ચ વિપણો મૃદુરવ્યયઃ.
મહાસેનો વિશાખશ્ચ ષષ્ઠિભાગો ગવાં પતિઃ..૪૨..

વજ્રહસ્તશ્ચ વિષ્કમ્ભી ચમૂસ્તમ્ભન એવ ચ.
વૃત્તાવૃત્તકરસ્તાલો મધુર્મધુકલોચનઃ..૪૩..

વાચસ્પત્યો વાજસનો નિત્યમાશ્રિતપૂજિતઃ.
બ્રહ્મચારી લોકચારી સર્વચારી વિચારવિત્..૪૪..

ઈશાન ઈશ્વરઃ કાલો નિશાચારી પિનાકવાન્.
નિમિત્તસ્થો નિમિત્તં ચ નન્દિર્નન્દિકરો હરિઃ..૪૫..

નન્દીશ્વરશ્ચ નન્દી ચ નન્દનો નન્દિવર્ધનઃ.
ભગહારી નિહન્તા ચ કાલો બ્રહ્મા પિતામહઃ..૪૬..

ચતુર્મુખો મહાલિઙ્ગશ્ચારુલિઙ્ગસ્તથૈવ ચ.
લિઙ્ગાધ્યક્ષઃ સુરાધ્યક્ષો યોગાધ્યક્ષો યુગાવહઃ..૪૭..

બીજાધ્યક્ષો બીજકર્તા અધ્યાત્માઽનુગતો બલઃ.
ઇતિહાસઃ સકલ્પશ્ચ ગૌતમોઽથ નિશાકરઃ..૪૮..

દમ્ભો હ્યદમ્ભો વૈદમ્ભો વશ્યો વશકરઃ કલિઃ.
લોકકર્તા પશુપતિર્મહાકર્તા હ્યનૌષધઃ..૪૯..

અક્ષરં પરમં બ્રહ્મ બલવચ્ચક્ર એવ ચ.
નીતિર્હ્યનીતિઃ શુદ્ધાત્મા શુદ્ધો માન્યો ગતાગતઃ..૫૦..

બહુપ્રસાદઃ સુસ્વપ્નો દર્પણોઽથ ત્વમિત્રજિત્.
વેદકારો મન્ત્રકારો વિદ્વાન્ સમરમર્દનઃ..૫૧..

મહામેઘનિવાસી ચ મહાઘોરો વશીકરઃ.
અગ્નિજ્વાલો મહાજ્વાલો અતિધૂમ્રો હુતો હવિઃ..૫૨..

વૃષણઃ શઙ્કરો નિત્યં વર્ચસ્વી ધૂમકેતનઃ.
નીલસ્તથાઙ્ગલુબ્ધશ્ચ શોભનો નિરવગ્રહઃ..૫૩..

સ્વસ્તિદઃ સ્વસ્તિભાવશ્ચ ભાગી ભાગકરો લઘુઃ.
ઉત્સઙ્ગશ્ચ મહાઙ્ગશ્ચ મહાગર્ભપરાયણઃ..૫૪..

કૃષ્ણવર્ણઃ સુવર્ણશ્ચ ઇન્દ્રિયં સર્વદેહિનામ્.
મહાપાદો મહાહસ્તો મહાકાયો મહાયશાઃ..૫૫..

મહામૂર્ધા મહામાત્રો મહાનેત્રો નિશાલયઃ.
મહાન્તકો મહાકર્ણો મહોષ્ઠશ્ચ મહાહનુઃ..૫૬..

મહાનાસો મહાકમ્બુર્મહાગ્રીવઃ શ્મશાનભાક્.
મહાવક્ષા મહોરસ્કો હ્યન્તરાત્મા મૃગાલયઃ..૫૭..

લમ્બનો લમ્બિતોષ્ઠશ્ચ મહામાયઃ પયોનિધિઃ.
મહાદન્તો મહાદંષ્ટ્રો મહાજિહ્વો મહામુખઃ..૫૮..

મહાનખો મહારોમો મહાકોશો મહાજટઃ.
પ્રસન્નશ્ચ પ્રસાદશ્ચ પ્રત્યયો ગિરિસાધનઃ..૫૯..

સ્નેહનોઽસ્નેહનશ્ચૈવ અજિતશ્ચ મહામુનિઃ.
વૃક્ષાકારો વૃક્ષકેતુરનલો વાયુવાહનઃ..૬૦..

ગણ્ડલી મેરુધામા ચ દેવાધિપતિરેવ ચ.
અથર્વશીર્ષઃ સામાસ્ય ઋક્સહસ્રામિતેક્ષણઃ..૬૧..

યજુઃ પાદભુજો ગુહ્યઃ પ્રકાશો જઙ્ગમસ્તથા.
અમોઘાર્થઃ પ્રસાદશ્ચ અભિગમ્યઃ સુદર્શનઃ..૬૨..

ઉપકારઃ પ્રિયઃ સર્વઃ કનકઃ કાઞ્ચનચ્છવિઃ.
નાભિર્નન્દિકરો ભાવઃ પુષ્કરઃ સ્થપતિઃ સ્થિરઃ..૬૩..

દ્વાદશસ્ત્રાસનશ્ચાદ્યો યજ્ઞો યજ્ઞસમાહિતઃ.
નક્તં કલિશ્ચ કાલશ્ચ મકરઃ કાલપૂજિતઃ..૬૪..

સગણો ગણકારશ્ચ ભૂતવાહનસારથિઃ.
ભસ્મશયો ભસ્મગોપ્તા ભસ્મભૂતસ્તરુર્ગણઃ..૬૫..

લોકપાલસ્તથા લોકો મહાત્મા સર્વપૂજિતઃ.
શુક્લસ્ત્રિશુક્લઃ સમ્પન્નઃ શુચિર્ભૂતનિષેવિતઃ..૬૬..

આશ્રમસ્થઃ ક્રિયાવસ્થો વિશ્વકર્મમતિર્વરઃ.
વિશાલશાખસ્તામ્રોષ્ઠો હ્યમ્બુજાલઃ સુનિશ્ચલઃ..૬૭..

કપિલઃ કપિશઃ શુક્લ આયુશ્ચૈવ પરોઽપરઃ.
ગન્ધર્વો હ્યદિતિસ્તાર્ક્ષ્યઃ સુવિજ્ઞેયઃ સુશારદઃ..૬૮..

પરશ્વધાયુધો દેવ અનુકારી સુબાન્ધવઃ.
તુમ્બવીણો મહાક્રોધ ઊર્ધ્વરેતા જલેશયઃ..૬૯..

ઉગ્રો વંશકરો વંશો વંશનાદો હ્યનિન્દિતઃ.
સર્વાઙ્ગરૂપો માયાવી સુહૃદો હ્યનિલોઽનલઃ..૭૦..

બન્ધનો બન્ધકર્તા ચ સુબન્ધનવિમોચનઃ.
સયજ્ઞારિઃ સકામારિર્મહાદંષ્ટ્રો મહાયુધઃ..૭૧..

બહુધા નિન્દિતઃ શર્વઃ શઙ્કરઃ શઙ્કરોઽધનઃ.
અમરેશો મહાદેવો વિશ્વદેવઃ સુરારિહા..૭૨..

અહિર્બુધ્ન્યોઽનિલાભશ્ચ ચેકિતાનો હવિસ્તથા.
અજૈકપાચ્ચ કાપાલી ત્રિશઙ્કુરજિતઃ શિવઃ..૭૩..

ધન્વન્તરિર્ધૂમકેતુઃ સ્કન્દો વૈશ્રવણસ્તથા.
ધાતા શક્રશ્ચ વિષ્ણુશ્ચ મિત્રસ્ત્વષ્ટા ધ્રુવો ધરઃ..૭૪..

પ્રભાવઃ સર્વગો વાયુરર્યમા સવિતા રવિઃ.
ઉષઙ્ગુશ્ચ વિધાતા ચ માન્ધાતા ભૂતભાવનઃ..૭૫..

વિભુર્વર્ણવિભાવી ચ સર્વકામગુણાવહઃ.
પદ્મનાભો મહાગર્ભશ્ચન્દ્રવક્ત્રોઽનિલોઽનલઃ..૭૬..

બલવાંશ્ચોપશાન્તશ્ચ પુરાણઃ પુણ્યચઞ્ચુરી.
કુરુકર્તા કુરુવાસી કુરુભૂતો ગુણૌષધઃ..૭૭..

સર્વાશયો દર્ભચારી સર્વેષાં પ્રાણિનાં પતિઃ.
દેવદેવઃ સુખાસક્તઃ સદસત્ સર્વરત્નવિત્..૭૮..

કૈલાસગિરિવાસી ચ હિમવદ્ગિરિસંશ્રયઃ.
કૂલહારી કૂલકર્તા બહુવિદ્યો બહુપ્રદઃ..૭૯..

વણિજો વર્ધકી વૃક્ષો વકુલશ્ચન્દનશ્છદઃ.
સારગ્રીવો મહાજત્રુરલોલશ્ચ મહૌષધઃ..૮૦..

સિદ્ધાર્થકારી સિદ્ધાર્થશ્છન્દોવ્યાકરણોત્તરઃ.
સિંહનાદઃ સિંહદંષ્ટ્રઃ સિંહગઃ સિંહવાહનઃ..૮૧..

પ્રભાવાત્મા જગત્કાલસ્થાલો લોકહિતસ્તરુઃ.
સારઙ્ગો નવચક્રાઙ્ગઃ કેતુમાલી સભાવનઃ..૮૨..

ભૂતાલયો ભૂતપતિરહોરાત્રમનિન્દિતઃ ..૮૩..

વાહિતા સર્વભૂતાનાં નિલયશ્ચ વિભુર્ભવઃ.
અમોઘઃ સંયતો હ્યશ્વો ભોજનઃ પ્રાણધારણઃ..૮૪..

ધૃતિમાન્ મતિમાન્ દક્ષઃ સત્કૃતશ્ચ યુગાધિપઃ.
ગોપાલિર્ગોપતિર્ગ્રામો ગોચર્મવસનો હરિઃ..૮૫..

હિરણ્યબાહુશ્ચ તથા ગુહાપાલઃ પ્રવેશિનામ્.
પ્રકૃષ્ટારિર્મહાહર્ષો જિતકામો જિતેન્દ્રિયઃ..૮૬..

ગાન્ધારશ્ચ સુવાસશ્ચ તપઃસક્તો રતિર્નરઃ.
મહાગીતો મહાનૃત્યો હ્યપ્સરોગણસેવિતઃ..૮૭..

મહાકેતુર્મહાધાતુર્નૈકસાનુચરશ્ચલઃ.
આવેદનીય આદેશઃ સર્વગન્ધસુખાવહઃ..૮૮..

તોરણસ્તારણો વાતઃ પરિધીઃ પતિખેચરઃ.
સંયોગો વર્ધનો વૃદ્ધો અતિવૃદ્ધો ગુણાધિકઃ..૮૯..

નિત્યમાત્મસહાયશ્ચ દેવાસુરપતિઃ પતિઃ.
યુક્તશ્ચ યુક્તબાહુશ્ચ દેવો દિવિ સુપર્વણઃ..૯૦..

આષાઢશ્ચ સુષાઢશ્ચ ધ્રુવોઽથ હરિણો હરઃ.
વપુરાવર્તમાનેભ્યો વસુશ્રેષ્ઠો મહાપથઃ..૯૧..

શિરોહારી વિમર્શશ્ચ સર્વલક્ષણલક્ષિતઃ.
અક્ષશ્ચ રથયોગી ચ સર્વયોગી મહાબલઃ..૯૨..

સમામ્નાયોઽસમામ્નાયસ્તીર્થદેવો મહારથઃ.
નિર્જીવો જીવનો મન્ત્રઃ શુભાક્ષો બહુકર્કશઃ..૯૩..

રત્નપ્રભૂતો રક્તાઙ્ગો મહાર્ણવનિપાનવિત્.
મૂલં વિશાલો હ્યમૃતો વ્યક્તાવ્યક્તસ્તપોનિધિઃ..૯૪..

આરોહણોઽધિરોહશ્ચ શીલધારી મહાયશાઃ.
સેનાકલ્પો મહાકલ્પો યોગો યુગકરો હરિઃ..૯૫..

યુગરૂપો મહારૂપો મહાનાગહનો વધઃ.
ન્યાયનિર્વપણઃ પાદઃ પણ્ડિતો હ્યચલોપમઃ..૯૬..

બહુમાલો મહામાલઃ શશી હરસુલોચનઃ.
વિસ્તારો લવણઃ કૂપસ્ત્રિયુગઃ સફલોદયઃ..૯૭..

ત્રિલોચનો વિષણ્ણાઙ્ગો મણિવિદ્ધો જટાધરઃ.
બિન્દુર્વિસર્ગઃ સુમુખઃ શરઃ સર્વાયુધઃ સહઃ..૯૮..

નિવેદનઃ સુખાજાતઃ સુગન્ધારો મહાધનુઃ.
ગન્ધપાલી ચ ભગવાનુત્થાનઃ સર્વકર્મણામ્..૯૯..

મન્થાનો બહુલો વાયુઃ સકલઃ સર્વલોચનઃ.
તલસ્તાલઃ કરસ્થાલી ઊર્ધ્વસંહનનો મહાન્..૧૦૦..

છત્રં સુચ્છત્રો વિખ્યાતો લોકઃ સર્વાશ્રયઃ ક્રમઃ.
મુણ્ડો વિરૂપો વિકૃતો દણ્ડી કુણ્ડી વિકુર્વણઃ..૧૦૧..

હર્યક્ષઃ કકુભો વજ્રી શતજિહ્વઃ સહસ્રપાત્.
સહસ્રમૂર્ધા દેવેન્દ્રઃ સર્વદેવમયો ગુરુઃ..૧૦૨..

સહસ્રબાહુઃ સર્વાઙ્ગઃ શરણ્યઃ સર્વલોકકૃત્.
પવિત્રં ત્રિકકુન્મન્ત્રઃ કનિષ્ઠઃ કૃષ્ણપિઙ્ગલઃ..૧૦૩..

બ્રહ્મદણ્ડવિનિર્માતા શતઘ્નીપાશશક્તિમાન્.
પદ્મગર્ભો મહાગર્ભો બ્રહ્મગર્ભો જલોદ્ભવઃ..૧૦૪..

ગભસ્તિર્બ્રહ્મકૃદ્-બ્રહ્મી બ્રહ્મવિદ્-બ્રાહ્મણો ગતિઃ.
અનન્તરૂપો નૈકાત્મા તિગ્મતેજાઃ સ્વયમ્ભુવઃ..૧૦૫..

ઊર્ધ્વગાત્મા પશુપતિર્વાતરંહા મનોજવઃ.
ચન્દની પદ્મનાલાગ્રઃ સુરભ્યુત્તરણો નરઃ..૧૦૬..

કર્ણિકારમહાસ્રગ્વી નીલમૌલિઃ પિનાકધૃક્.
ઉમાપતિરુમાકાન્તો જાહ્નવીધૃગુમાધવઃ..૧૦૭..

વરો વરાહો વરદો વરેણ્યઃ સુમહાસ્વનઃ.
મહાપ્રસાદો દમનઃ શત્રુહા શ્વેતપિઙ્ગલઃ..૧૦૮..

પીતાત્મા પરમાત્મા ચ પ્રયતાત્મા પ્રધાનધૃક્.
સર્વપાર્શ્વમુખસ્ત્ર્યક્ષો ધર્મસાધારણો વરઃ..૧૦૯..

ચરાચરાત્મા સૂક્ષ્માત્મા હ્યમૃતો ગોવૃષેશ્વરઃ.
સાધ્યર્ષિર્વસુરાદિત્યો વિવસ્વાન્ સવિતાઽમૃતઃ..૧૧૦..

વ્યાસઃ સર્ગઃ સુસઙ્ક્ષેપો વિસ્તરઃ પર્યયો નરઃ.
ઋતુઃ સંવત્સરો માસઃ પક્ષઃ સઙ્ખ્યાસમાપનઃ..૧૧૧..

કલાઃ કાષ્ઠા લવા માત્રા મુહૂર્તાહઃ ક્ષપાઃ ક્ષણાઃ.
વિશ્વક્ષેત્રં પ્રજાબીજં લિઙ્ગમાદ્યસ્તુ નિર્ગમઃ..૧૧૨..

સદસદ્વ્યક્તમવ્યક્તં પિતા માતા પિતામહઃ.
સ્વર્ગદ્વારં પ્રજાદ્વારં મોક્ષદ્વારં ત્રિવિષ્ટપમ્..૧૧૩..

નિર્વાણં હ્લાદનશ્ચૈવ બ્રહ્મલોકઃ પરા ગતિઃ.
દેવાસુરવિનિર્માતા દેવાસુરપરાયણઃ..૧૧૪..

દેવાસુરગુરુર્દેવો દેવાસુરનમસ્કૃતઃ.
દેવાસુરમહામાત્રો દેવાસુરગણાશ્રયઃ..૧૧૫..

દેવાસુરગણાધ્યક્ષો દેવાસુરગણાગ્રણીઃ.
દેવાતિદેવો દેવર્ષિર્દેવાસુરવરપ્રદઃ..૧૧૬..

દેવાસુરેશ્વરો વિશ્વો દેવાસુરમહેશ્વરઃ.
સર્વદેવમયોઽચિન્ત્યો દેવતાત્માઽઽત્મસમ્ભવઃ..૧૧૭..

ઉદ્ભિત્ત્રિવિક્રમો વૈદ્યો વિરજો નીરજોઽમરઃ.
ઈડ્યો હસ્તીશ્વરો વ્યાઘ્રો દેવસિંહો નરર્ષભઃ..૧૧૮..

વિબુધોઽગ્રવરઃ સૂક્ષ્મઃ સર્વદેવસ્તપોમયઃ.
સુયુક્તઃ શોભનો વજ્રી પ્રાસાનાં પ્રભવોઽવ્યયઃ..૧૧૯..

ગુહઃ કાન્તો નિજઃ સર્ગઃ પવિત્રં સર્વપાવનઃ.
શૃઙ્ગી શૃઙ્ગપ્રિયો બભ્રૂ રાજરાજો નિરામયઃ..૧૨૦..

અભિરામઃ સુરગણો વિરામઃ સર્વસાધનઃ.
લલાટાક્ષો વિશ્વદેવો હરિણો બ્રહ્મવર્ચસઃ..૧૨૧..

સ્થાવરાણાં પતિશ્ચૈવ નિયમેન્દ્રિયવર્ધનઃ.
સિદ્ધાર્થઃ સિદ્ધભૂતાર્થોઽચિન્ત્યઃ સત્યવ્રતઃ શુચિઃ..૧૨૨..

વ્રતાધિપઃ પરં બ્રહ્મ ભક્તાનાં પરમા ગતિઃ.
વિમુક્તો મુક્તતેજાશ્ચ શ્રીમાન્ શ્રીવર્ધનો જગત્..૧૨૩..

શ્રીમાન્ શ્રીવર્ધનો જગત્ ઓં નમ ઇતિ.
ઉત્તરભાગઃ
યથા પ્રધાનં ભગવાન્ ઇતિ ભક્ત્યા સ્તુતો મયા.
યં ન બ્રહ્માદયો દેવા વિદુસ્તત્ત્વેન નર્ષયઃ..૧..

સ્તોતવ્યમર્ચ્યં વન્દ્યં ચ કઃ સ્તોષ્યતિ જગત્પતિમ્.
ભક્તિં ત્વેવં પુરસ્કૃત્ય મયા યજ્ઞપતિર્વિભુઃ..૨..

તતોઽભ્યનુજ્ઞાં સમ્પ્રાપ્ય સ્તુતો મતિમતાં વરઃ.
શિવમેભિઃ સ્તુવન્ દેવં નામભિઃ પુષ્ટિવર્ધનૈઃ.
નિત્યયુક્તઃ શુચિર્ભક્તઃ પ્રાપ્નોત્યાત્માનમાત્મના..૩..

ઋષયશ્ચૈવ દેવાશ્ચ સ્તુવન્ત્યેતેન તત્પરમ્.
સ્તૂયમાનો મહાદેવસ્તુષ્યતે નિયમાત્મભિઃ..૪..

ભક્તાનુકમ્પી ભગવાન્ આત્મસંસ્થાકરો વિભુઃ.
તથૈવ ચ મનુષ્યેષુ યે મનુષ્યાઃ પ્રધાનતઃ..૫..

આસ્તિકાઃ શ્રદ્દધાનાશ્ચ બહુભિર્જન્મભિઃ સ્તવૈઃ.
ભક્ત્યા હ્યનન્યમીશાનં પરં દેવં સનાતનમ્..૬..

કર્મણા મનસા વાચા ભાવેનામિતતેજસઃ.
શયાના જાગ્રમાણાશ્ચ વ્રજન્નુપવિશંસ્તથા..૭..

ઉન્મિષન્નિમિષંશ્ચૈવ ચિન્તયન્તઃ પુનઃ પુનઃ.
શૃણ્વન્તઃ શ્રાવયન્તશ્ચ કથયન્તશ્ચ તે ભવમ્..૮..

સ્તુવન્તઃ સ્તૂયમાનાશ્ચ તુષ્યન્તિ ચ રમન્તિ ચ.
જન્મકોટિસહસ્રેષુ નાનાસંસારયોનિષુ..૯..

જન્તોર્વિગતપાપસ્ય ભવે ભક્તિઃ પ્રજાયતે.
ઉત્પન્ના ચ ભવે ભક્તિરનન્યા સર્વભાવતઃ..૧૦..

ભાવિનઃ કારણે ચાસ્ય સર્વયુક્તસ્ય સર્વથા.
એતદ્દેવેષુ દુષ્પ્રાપં મનુષ્યેષુ ન લભ્યતે..૧૧..

નિર્વિઘ્ના નિશ્ચલા રુદ્રે ભક્તિરવ્યભિચારિણી.
તસ્યૈવ ચ પ્રસાદેન ભક્તિરુત્પદ્યતે નૃણામ્.
યેન યાન્તિ પરાં સિદ્ધિં તદ્ભાવગતચેતસઃ..૧૨..

યે સર્વભાવાનુગતાઃ પ્રપદ્યન્તે મહેશ્વરમ્.
પ્રપન્નવત્સલો દેવઃ સંસારાત્ તાન્ સમુદ્ધરેત્..૧૩..

એવમ્ અન્યે વિકુર્વન્તિ દેવાઃ સંસારમોચનમ્.
મનુષ્યાણામૃતે દેવં નાન્યા શક્તિસ્તપોબલમ્..૧૪..

ઇતિ તેનેન્દ્રકલ્પેન ભગવાન્ સદસત્પતિઃ.
કૃત્તિવાસાઃ સ્તુતઃ કૃષ્ણ તણ્ડિના શુદ્ધબુદ્ધિના..૧૫..

સ્તવમેતં ભગવતો બ્રહ્મા સ્વયમધારયત્.
ગીયતે ચ સ બુદ્ધ્યેત બ્રહ્મા શઙ્કરસન્નિધૌ..૧૬..

ઇદં પુણ્યં પવિત્રં ચ સર્વદા પાપનાશનમ્.
યોગદં મોક્ષદં ચૈવ સ્વર્ગદં તોષદં તથા..૧૭..

એવમેતત્ પઠન્તે ય એકભક્ત્યા તુ શઙ્કરમ્.
યા ગતિઃ સાઙ્ખ્યયોગાનાં વ્રજન્ત્યેતાં ગતિં તદા..૧૮..

સ્તવમેતં પ્રયત્નેન સદા રુદ્રસ્ય સન્નિધૌ.
અબ્દમેકં ચરેદ્ભક્તઃ પ્રાપ્નુયાદીપ્સિતં ફલમ્..૧૯..

એતદ્રહસ્યં પરમં બ્રહ્મણો હૃદિ સંસ્થિતમ્.
બ્રહ્મા પ્રોવાચ શક્રાય શક્રઃ પ્રોવાચ મૃત્યવે..૨૦..

મૃત્યુઃ પ્રોવાચ રુદ્રેભ્યો રુદ્રેભ્યસ્તણ્ડિમાગમત્.
મહતા તપસા પ્રાપ્તસ્તણ્ડિના બ્રહ્મસદ્મનિ..૨૧..

તણ્ડિઃ પ્રોવાચ શુક્રાય ગૌતમાય ચ ભાર્ગવઃ.
વૈવસ્વતાય મનવે ગૌતમઃ પ્રાહ માધવ..૨૨..

નારાયણાય સાધ્યાય સમાધિષ્ઠાય ધીમતે.
યમાય પ્રાહ ભગવાન્ સાધ્યો નારાયણોઽચ્યુતઃ..૨૩..

નાચિકેતાય ભગવાન્ આહ વૈવસ્વતો યમઃ.
માર્કણ્ડેયાય વાર્ષ્ણેય નાચિકેતોઽભ્યભાષત..૨૪..

માર્કણ્ડેયાન્મયા પ્રાપ્તં નિયમેન જનાર્દન.
તવાપ્યહમ્ અમિત્રઘ્ન સ્તવં દદ્યાં હ્યવિશ્રુતમ્..૨૫..

સ્વર્ગ્યમારોગ્યમાયુષ્યં ધન્યં વેદેન સમ્મિતમ્.
નાસ્ય વિઘ્નં વિકુર્વન્તિ દાનવા યક્ષરાક્ષસાઃ.
પિશાચા યાતુધાનાશ્ચ ગુહ્યકા ભુજગા અપિ..૨૬..

યઃ પઠેત શુચિર્ભૂત્વા બ્રહ્મચારી જિતેન્દ્રિયઃ.
અભગ્નયોગો વર્ષં તુ સોઽશ્વમેધફલં લભેત્..૨૭..

જૈગીષવ્ય ઉવાચ
મમાષ્ટગુણમૈશ્વર્યં દત્તં ભગવતા પુરા.
યત્નેનાન્યેન બલિના વારાણસ્યાં યુધિષ્ઠિર..૨૮..

વારાણસ્યાં યુધિષ્ઠિર ઓં નમ ઇતિ.
ગર્ગ ઉવાચ
ચતુઃષષ્ટ્યઙ્ગમદદત્ કલાજ્ઞાનં મમાદ્ભુતમ્.
સરસ્વત્યાસ્તટે તુષ્ટો મનોયજ્ઞેન પાણ્ડવ..૨૯..

મનોયજ્ઞેન પાણ્ડવ ઓં નમ ઇતિ.
વૈશમ્પાયન ઉવાચ
તતઃ કૃષ્ણોઽબ્રવીદ્વાક્યં પુનર્મતિમતાં વરઃ.
યુધિષ્ઠિરં ધર્મનિધિં પુરુહૂતમિવેશ્વરઃ.
ઉપમન્યુર્મયિ પ્રાહ તપન્નિવ દિવાકરઃ..૩૦..

અશુભૈઃ પાપકર્માણો યે નરાઃ કલુષીકૃતાઃ.
ઈશાનં ન પ્રપદ્યન્તે તમોરાજસવૃત્તયઃ.
ઈશ્વરં સમ્પ્રપદ્યન્તે દ્વિજા ભાવિતભાવનાઃ..૩૧..

એવમેવ મહાદેવ ભક્તા યે માનવા ભુવિ.
ન તે સંસારવશગા ઇતિ મે નિશ્ચિતા મતિઃ..૩૨..

ઇતિ મે નિશ્ચિતા મતિઃ ઓં નમ ઇતિ.
દુઃસ્વપ્ન-દુઃશકુન-દુર્ગતિ-દૌર્મનસ્ય
દુર્ભિક્ષ-દુર્વ્યસન-દુઃસહ-દુર્યશાંસિ.
ઉત્પાત-તાપ-વિષભીતિમ્ અસદ્-ગ્રહાર્તિમ્
વ્યાધીંશ્ચ નાશયતુ મે જગતામધીશઃ..

.. ઇતિ શ્રીમન્મહાભારતે શતસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં વૈયાસિક્યામ્ આનુશાસનિકપર્વણિ અષ્ટાદશોઽધ્યાયઃ ..