.. శివసహస్రనామస్తోత్రమ్ ..
శుక్లామ్బరధరం విష్ణుం శశివర్ణం చతుర్భుజమ్.
ప్రసన్నవదనం ధ్యాయేత్ సర్వవిఘ్నోపశాన్తయే..
నమోఽస్తు తే వ్యాస విశాలబుద్ధే ఫుల్లారవిన్దాయతపత్రనేత్ర.
యేన త్వయా భారతతైలపూర్ణః ప్రజ్వాలితో జ్ఞానమయః ప్రదీపః..
నారాయణం నమస్కృత్య నరం చైవ నరోత్తమమ్.
దేవీం సరస్వతీం వ్యాసం తతో జయముదీరయే..
వన్దే శమ్భుముమాపతిం సురగురుం వన్దే జగత్కారణమ్
వన్దే పన్నగభూషణం మృగధరం వన్దే పశూనాం పతిమ్.
వన్దే సూర్యశశాఙ్కవహ్నినయనం వన్దే ముకున్దప్రియమ్
వన్దే భక్తజనాశ్రయం చ వరదం వన్దే శివం శఙ్కరమ్..
.. పూర్వభాగః..
యుధిష్ఠిర ఉవాచ
త్వయాఽఽపగేయ నామాని శ్రుతానీహ జగత్పతేః.
పితామహేశాయ విభోర్నామాన్యాచక్ష్వ శమ్భవే..1..
బభ్రవే విశ్వరూపాయ మహాభాగ్యం చ తత్త్వతః.
సురాసురగురౌ దేవే శఙ్కరేఽవ్యక్తయోనయే..2..
భీష్మ ఉవాచ
అశక్తోఽహం గుణాన్ వక్తుం మహాదేవస్య ధీమతః.
యో హి సర్వగతో దేవో న చ సర్వత్ర దృశ్యతే..3..
బ్రహ్మవిష్ణుసురేశానాం స్రష్టా చ ప్రభురేవ చ.
బ్రహ్మాదయః పిశాచాన్తా యం హి దేవా ఉపాసతే..4..
ప్రకృతీనాం పరత్వేన పురుషస్య చ యః పరః.
చిన్త్యతే యో యోగవిద్భిఱ్షిభిస్తత్త్వదర్శిభిః..5..
ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షోభయిత్వా స్వతేజసా.
బ్రహ్మాణమసృజత్ తస్మాద్దేవదేవః ప్రజాపతిః..6..
కో హి శక్తో గుణాన్ వక్తుం దేవదేవస్య ధీమతః.
గర్భజన్మజరాయుక్తో మర్త్యో మృత్యుసమన్వితః..7..
కో హి శక్తో భవం జ్ఞాతుం మద్విధః పరమేశ్వరమ్.
ఋతే నారాయణాత్ పుత్ర శఙ్ఖచక్రగదాధరాత్..8..
ఏష విద్వాన్ గుణశ్రేష్ఠో విష్ణుః పరమదుర్జయః.
దివ్యచక్షుర్మహాతేజా వీక్ష్యతే యోగచక్షుషా..9..
రుద్రభక్త్యా తు కృష్ణేన జగద్వ్యాప్తం మహాత్మనా.
తం ప్రసాద్య తదా దేవం బదర్యాం కిల భారత..10..
అర్థాత్ ప్రియతరత్వం చ సర్వలోకేషు వై తదా.
ప్రాప్తవానేవ రాజేన్ద్ర సువర్ణాక్షాన్మహేశ్వరాత్..11..
పూర్ణం వర్షసహస్రం తు తప్తవానేష మాధవః.
ప్రసాద్య వరదం దేవం చరాచరగురుం శివమ్..12..
యుగే యుగే తు కృష్ణేన తోషితో వై మహేశ్వరః.
భక్త్యా పరమయా చైవ ప్రీతశ్చైవ మహాత్మనః..13..
ఐశ్వర్యం యాదృశం తస్య జగద్యోనేర్మహాత్మనః.
తదయం దృష్టవాన్ సాక్షాత్ పుత్రార్థే హరిరచ్యుతః..14..
యస్మాత్ పరతరం చైవ నాన్యం పశ్యామి భారత.
వ్యాఖ్యాతుం దేవదేవస్య శక్తో నామాన్యశేషతః..15..
ఏష శక్తో మహాబాహుర్వక్తుం భగవతో గుణాన్.
విభూతిం చైవ కార్త్స్న్యేన సత్యాం మాహేశ్వరీం నృప..16..
సురాసురగురో దేవ విష్ణో త్వం వక్తుమ్ అర్హసి.
శివాయ శివరూపాయ యన్మాఽపృచ్ఛద్యుధిష్ఠిరః..17..
నామ్నాం సహస్రం దేవస్య తణ్డినా బ్రహ్మవాదినా.
నివేదితం బ్రహ్మలోకే బ్రహ్మణో యత్ పురాఽభవత్..18..
ద్వైపాయనప్రభృతయస్తథా చేమే తపోధనాః.
ఋషయః సువ్రతా దాన్తాః శృణ్వన్తు గదతస్తవ..19..
వాసుదేవ ఉవాచ
న గతిః కర్మణాం శక్యా వేత్తుమీశస్య తత్త్వతః.
హిరణ్యగర్భప్రముఖా దేవాః సేన్ద్రా మహర్షయః..20..
న విదుర్యస్య నిధనమ్ ఆదిం వా సూక్ష్మదర్శినః.
స కథం నామమాత్రేణ శక్యో జ్ఞాతుం సతాం గతిః..21..
తస్యాహమ్ అసురఘ్నస్య కాంశ్చిద్భగవతో గుణాన్.
భవతాం కీర్తయిష్యామి వ్రతేశాయ యథాతథమ్..22..
వైశమ్పాయన ఉవాచ
ఏవముక్త్వా తు భగవాన్ గుణాంస్తస్య మహాత్మనః.
ఉపస్పృశ్య శుచిర్భూత్వా కథయామాస ధీమతః..23..
వాసుదేవ ఉవాచ
తతః స ప్రయతో భూత్వా మమ తాత యుధిష్ఠిర.
ప్రాఞ్జలిః ప్రాహ విప్రర్షిర్నామసఙ్గ్రహామాదితః..24..
ఉపమన్యురువాచ
బ్రహ్మప్రోక్తైఱ్షిప్రోక్తైర్వేదవేదాఙ్గసమ్భవైః.
సర్వలోకేషు విఖ్యాతం స్తుత్యం స్తోష్యామి నామభిః..25..
మహద్భిర్విహితైః సత్యైః సిద్ధైః సర్వార్థసాధకైః.
ఋషిణా తణ్డినా భక్త్యా కృతైర్వేదకృతాత్మనా..26..
యథోక్తైః సాధుభిః ఖ్యాతైర్మునిభిస్తత్త్వదర్శిభిః.
ప్రవరం ప్రథమం స్వర్గ్యం సర్వభూతహితం శుభమ్..27..
శ్రుతైః సర్వత్ర జగతి బ్రహ్మలోకావతారితైః.
సత్యైస్తత్ పరమం బ్రహ్మ బ్రహ్మప్రోక్తం సనాతనమ్.
వక్ష్యే యదుకులశ్రేష్ఠ శృణుష్వావహితో మమ..28..
వరయైనం భవం దేవం భక్తస్త్వం పరమేశ్వరమ్.
తేన తే శ్రావయిష్యామి యత్ తద్బ్రహ్మ సనాతనమ్..29..
న శక్యం విస్తరాత్ కృత్స్నం వక్తుం శర్వస్య కేనచిత్.
యుక్తేనాపి విభూతీనామపి వర్షశతైరపి..30..
యస్యాదిర్మధ్యమన్తం చ సురైరపి న గమ్యతే.
కస్తస్య శక్నుయాద్వక్తుం గుణాన్ కార్త్స్న్యేన మాధవ..31..
కిం తు దేవస్య మహతః సఙ్క్షిప్తార్థపదాక్షరమ్.
శక్తితశ్చరితం వక్ష్యే ప్రసాదాత్ తస్య ధీమతః..32..
అప్రాప్య తు తతోఽనుజ్ఞాం న శక్యః స్తోతుమీశ్వరః.
యదా తేనాభ్యనుజ్ఞాతః స్తుతో వై స తదా మయా..33..
అనాదినిధనస్యాహం జగద్యోనేర్మహాత్మనః.
నామ్నాం కఞ్చిత్ సముద్దేశ్యం వక్ష్యామ్యవ్యక్తయోనినః..34..
వరదస్య వరేణ్యస్య విశ్వరూపస్య ధీమతః.
శృణు నామ్నాం చయం కృష్ణ యదుక్తం పద్మయోనినా..35..
దశనామసహస్రాణి యాన్యాహ ప్రపితామహః.
తాని నిర్మథ్య మనసా దధ్నో ఘృతమివోద్ధృతమ్..36..
గిరేః సారం యథా హేమ పుష్పసారం యథా మధు.
ఘృతాత్ సారం యథా మణ్డస్తథైతత్ సారముద్ధృతమ్..37..
సర్వపాపాపహమిదం చతుర్వేదసమన్వితమ్.
ప్రయత్నేనాధిగన్తవ్యం ధార్యం చ ప్రయతాత్మనా..38..
సర్వభూతాత్మభూతస్య హరస్యామితతేజసః.
అష్టోత్తరసహస్రం తు నామ్నాం శర్వస్య మే శృణు.
యచ్ఛ్రుత్వా మనుజవ్యాఘ్ర సర్వాన్ కామానవాప్స్యసి..39..
శాన్తం పద్మానస్థం శశిధరముకుటం పఞ్చవక్త్రం త్రినేత్రమ్
శూలం వజ్రం చ ఖడ్గం పరశుమభయదం దక్షభాగే వహన్తమ్.
నాగం పాశం ఘణ్టాం ప్రలయహుతవహం సాఙ్కుశం వామభాగే
నానాలఙ్కారయుక్తం స్ఫటికమణినిభం పార్వతీశం నమామి..
స్తోత్రమ్
ఓం స్థిరః స్థాణుః ప్రభుర్భీమః ప్రవరో వరదో వరః.
సర్వాత్మా సర్వవిఖ్యాతః సర్వః సర్వకరో భవః..1..
జటీ చర్మీ శిఖణ్డీ చ సర్వాఙ్గః సర్వభావనః.
హరశ్చ హరిణాక్షశ్చ సర్వభూతహరః ప్రభుః..2..
ప్రవృత్తిశ్చ నివృత్తిశ్చ నియతః శాశ్వతో ధ్రువః.
శ్మశానవాసీ భగవాన్ ఖచరో గోచరోఽర్దనః..3..
అభివాద్యో మహాకర్మా తపస్వీ భూతభావనః.
ఉన్మత్తవేషప్రచ్ఛన్నః సర్వలోకప్రజాపతిః..4..
మహారూపో మహాకాయో వృషరూపో మహాయశాః.
మహాత్మా సర్వభూతాత్మా విశ్వరూపో మహాహనుః..5..
లోకపాలోఽన్తర్హితాత్మా ప్రసాదో హయగర్దభిః.
పవిత్రం చ మహాంశ్చైవ నియమో నియమాశ్రితః..6..
సర్వకర్మా స్వయమ్భూత ఆదిరాదికరో నిధిః.
సహస్రాక్షో విశాలాక్షః సోమో నక్షత్రసాధకః..7..
చన్ద్రః సూర్యః శనిః కేతుర్గ్రహో గ్రహపతిర్వరః.
అత్రిరత్ర్యానమస్కర్తా మృగబాణార్పణోఽనఘః..8..
మహాతపా ఘోరతపా అదీనో దీనసాధకః.
సంవత్సరకరో మన్త్రః ప్రమాణం పరమం తపః..9..
యోగీ యోజ్యో మహాబీజో మహారేతా మహాబలః.
సువర్ణరేతాః సర్వజ్ఞః సుబీజో బీజవాహనః..10..
దశబాహుస్త్వనిమిషో నీలకణ్ఠ ఉమాపతిః.
విశ్వరూపః స్వయంశ్రేష్ఠో బలవీరోఽబలో గణః..11..
గణకర్తా గణపతిర్దిగ్వాసాః కామ ఏవ చ.
మన్త్రవిత్ పరమో మన్త్రః సర్వభావకరో హరః..12..
కమణ్డలుధరో ధన్వీ బాణహస్తః కపాలవాన్.
అశనీ శతఘ్నీ ఖడ్గీ పట్టిశీ చఽఽయుధీ మహాన్..13..
స్రువహస్తః సురూపశ్చ తేజస్తేజస్కరో నిధిః.
ఉష్ణిషీ చ సువక్త్రశ్చ ఉదగ్రో వినతస్తథా..14..
దీర్ఘశ్చ హరికేశశ్చ సుతీర్థః కృష్ణ ఏవ చ.
సృగాలరూపః సిద్ధార్థో ముణ్డః సర్వశుభఙ్కరః..15..
అజశ్చ బహురూపశ్చ గన్ధధారీ కపర్ద్యపి.
ఊర్ధ్వరేతా ఊర్ధ్వలిఙ్గ ఊర్ధ్వశాయీ నభఃస్థలః..16..
త్రిజటీ చీరవాసాశ్చ రుద్రః సేనాపతిర్విభుః.
అహశ్చరో నక్తఞ్చరస్తిగ్మమన్యుః సువర్చసః..17..
గజహా దైత్యహా కాలో లోకధాతా గుణాకరః.
సింహశార్దూలరూపశ్చ ఆర్ద్రచర్మామ్బరావృతః..18..
కాలయోగీ మహానాదః సర్వకామశ్చతుష్పథః.
నిశాచరః ప్రేతచారీ భూతచారీ మహేశ్వరః..19..
బహుభూతో బహుధరః స్వర్భానురమితో గతిః.
నృత్యప్రియో నిత్యనర్తో నర్తకః సర్వలాలసః..20..
ఘోరో మహాతపాః పాశో నిత్యో గిరిరుహో నభః.
సహస్రహస్తో విజయో వ్యవసాయో హ్యతన్ద్రితః..21..
అధర్షణో ధర్షణాత్మా యజ్ఞహా కామనాశకః.
దక్షయాగాపహారీ చ సుసహో మధ్యమస్తథా..22..
తేజోపహారీ బలహా ముదితోఽర్థోఽజితో వరః.
గమ్భీరఘోషో గమ్భీరో గమ్భీరబలవాహనః..23..
న్యగ్రోధరూపో న్యగ్రోధో వృక్షకర్ణస్థితిర్విభుః.
సుతీక్ష్ణదశనశ్చైవ మహాకాయో మహాననః..24..
విష్వక్సేనో హరిర్యజ్ఞః సంయుగాపీడవాహనః.
తీక్ష్ణతాపశ్చ హర్యశ్వః సహాయః కర్మకాలవిత్..25..
విష్ణుప్రసాదితో యజ్ఞః సముద్రో బడవాముఖః.
హుతాశనసహాయశ్చ ప్రశాన్తాత్మా హుతాశనః..26..
ఉగ్రతేజా మహాతేజా జన్యో విజయకాలవిత్.
జ్యోతిషామయనం సిద్ధిః సర్వవిగ్రహ ఏవ చ..27..
శిఖీ ముణ్డీ జటీ జ్వాలీ మూర్తిజో మూర్ధజో బలీ.
వైణవీ పణవీ తాలీ ఖలీ కాలకటఙ్కటః..28..
నక్షత్రవిగ్రహమతిర్గుణబుద్ధిర్లయోఽగమః.
ప్రజాపతిర్విశ్వబాహుర్విభాగః సర్వగోఽముఖః..29..
విమోచనః సుసరణో హిరణ్యకవచోద్భవః.
మేఢ్రజో బలచారీ చ మహీచారీ స్రుతస్తథా..30..
సర్వతూర్యవినోదీ చ సర్వాతోద్యపరిగ్రహః.
వ్యాలరూపో గుహావాసీ గుహో మాలీ తరఙ్గవిత్..31..
త్రిదశస్త్రికాలధృక్ కర్మసర్వబన్ధవిమోచనః.
బన్ధనస్త్వసురేన్ద్రాణాం యుధి శత్రువినాశనః..32..
సాఙ్ఖ్యప్రసాదో దుర్వాసాః సర్వసాధునిషేవితః.
ప్రస్కన్దనో విభాగజ్ఞోఽతుల్యో యజ్ఞవిభాగవిత్..33..
సర్వవాసః సర్వచారీ దుర్వాసా వాసవోఽమరః.
హైమో హేమకరో యజ్ఞః సర్వధారీ ధరోత్తమః..34..
లోహితాక్షో మహాక్షశ్చ విజయాక్షో విశారదః.
సఙ్గ్రహో నిగ్రహః కర్తా సర్పచీరనివాసనః..35..
ముఖ్యోఽముఖ్యశ్చ దేహశ్చ కాహలిః సర్వకామదః.
సర్వకాలప్రసాదశ్చ సుబలో బలరూపధృక్..36..
సర్వకామవరశ్చైవ సర్వదః సర్వతోముఖః.
ఆకాశనిర్విరూపశ్చ నిపాతీ హ్యవశః ఖగః..37..
రౌద్రరూపోంఽశురాదిత్యో బహురశ్మిః సువర్చసీ.
వసువేగో మహావేగో మనోవేగో నిశాచరః..38..
సర్వవాసీ శ్రియావాసీ ఉపదేశకరోఽకరః.
మునిరాత్మనిరాలోకః సమ్భగ్నశ్చ సహస్రదః..39..
పక్షీ చ పక్షరూపశ్చ అతిదీప్తో విశామ్పతిః.
ఉన్మాదో మదనః కామో హ్యశ్వత్థోఽర్థకరో యశః..40..
వామదేవశ్చ వామశ్చ ప్రాగ్దక్షిణశ్చ వామనః.
సిద్ధయోగీ మహర్షిశ్చ సిద్ధార్థః సిద్ధసాధకః..41..
భిక్షుశ్చ భిక్షురూపశ్చ విపణో మృదురవ్యయః.
మహాసేనో విశాఖశ్చ షష్ఠిభాగో గవాం పతిః..42..
వజ్రహస్తశ్చ విష్కమ్భీ చమూస్తమ్భన ఏవ చ.
వృత్తావృత్తకరస్తాలో మధుర్మధుకలోచనః..43..
వాచస్పత్యో వాజసనో నిత్యమాశ్రితపూజితః.
బ్రహ్మచారీ లోకచారీ సర్వచారీ విచారవిత్..44..
ఈశాన ఈశ్వరః కాలో నిశాచారీ పినాకవాన్.
నిమిత్తస్థో నిమిత్తం చ నన్దిర్నన్దికరో హరిః..45..
నన్దీశ్వరశ్చ నన్దీ చ నన్దనో నన్దివర్ధనః.
భగహారీ నిహన్తా చ కాలో బ్రహ్మా పితామహః..46..
చతుర్ముఖో మహాలిఙ్గశ్చారులిఙ్గస్తథైవ చ.
లిఙ్గాధ్యక్షః సురాధ్యక్షో యోగాధ్యక్షో యుగావహః..47..
బీజాధ్యక్షో బీజకర్తా అధ్యాత్మాఽనుగతో బలః.
ఇతిహాసః సకల్పశ్చ గౌతమోఽథ నిశాకరః..48..
దమ్భో హ్యదమ్భో వైదమ్భో వశ్యో వశకరః కలిః.
లోకకర్తా పశుపతిర్మహాకర్తా హ్యనౌషధః..49..
అక్షరం పరమం బ్రహ్మ బలవచ్చక్ర ఏవ చ.
నీతిర్హ్యనీతిః శుద్ధాత్మా శుద్ధో మాన్యో గతాగతః..50..
బహుప్రసాదః సుస్వప్నో దర్పణోఽథ త్వమిత్రజిత్.
వేదకారో మన్త్రకారో విద్వాన్ సమరమర్దనః..51..
మహామేఘనివాసీ చ మహాఘోరో వశీకరః.
అగ్నిజ్వాలో మహాజ్వాలో అతిధూమ్రో హుతో హవిః..52..
వృషణః శఙ్కరో నిత్యం వర్చస్వీ ధూమకేతనః.
నీలస్తథాఙ్గలుబ్ధశ్చ శోభనో నిరవగ్రహః..53..
స్వస్తిదః స్వస్తిభావశ్చ భాగీ భాగకరో లఘుః.
ఉత్సఙ్గశ్చ మహాఙ్గశ్చ మహాగర్భపరాయణః..54..
కృష్ణవర్ణః సువర్ణశ్చ ఇన్ద్రియం సర్వదేహినామ్.
మహాపాదో మహాహస్తో మహాకాయో మహాయశాః..55..
మహామూర్ధా మహామాత్రో మహానేత్రో నిశాలయః.
మహాన్తకో మహాకర్ణో మహోష్ఠశ్చ మహాహనుః..56..
మహానాసో మహాకమ్బుర్మహాగ్రీవః శ్మశానభాక్.
మహావక్షా మహోరస్కో హ్యన్తరాత్మా మృగాలయః..57..
లమ్బనో లమ్బితోష్ఠశ్చ మహామాయః పయోనిధిః.
మహాదన్తో మహాదంష్ట్రో మహాజిహ్వో మహాముఖః..58..
మహానఖో మహారోమో మహాకోశో మహాజటః.
ప్రసన్నశ్చ ప్రసాదశ్చ ప్రత్యయో గిరిసాధనః..59..
స్నేహనోఽస్నేహనశ్చైవ అజితశ్చ మహామునిః.
వృక్షాకారో వృక్షకేతురనలో వాయువాహనః..60..
గణ్డలీ మేరుధామా చ దేవాధిపతిరేవ చ.
అథర్వశీర్షః సామాస్య ఋక్సహస్రామితేక్షణః..61..
యజుః పాదభుజో గుహ్యః ప్రకాశో జఙ్గమస్తథా.
అమోఘార్థః ప్రసాదశ్చ అభిగమ్యః సుదర్శనః..62..
ఉపకారః ప్రియః సర్వః కనకః కాఞ్చనచ్ఛవిః.
నాభిర్నన్దికరో భావః పుష్కరః స్థపతిః స్థిరః..63..
ద్వాదశస్త్రాసనశ్చాద్యో యజ్ఞో యజ్ఞసమాహితః.
నక్తం కలిశ్చ కాలశ్చ మకరః కాలపూజితః..64..
సగణో గణకారశ్చ భూతవాహనసారథిః.
భస్మశయో భస్మగోప్తా భస్మభూతస్తరుర్గణః..65..
లోకపాలస్తథా లోకో మహాత్మా సర్వపూజితః.
శుక్లస్త్రిశుక్లః సమ్పన్నః శుచిర్భూతనిషేవితః..66..
ఆశ్రమస్థః క్రియావస్థో విశ్వకర్మమతిర్వరః.
విశాలశాఖస్తామ్రోష్ఠో హ్యమ్బుజాలః సునిశ్చలః..67..
కపిలః కపిశః శుక్ల ఆయుశ్చైవ పరోఽపరః.
గన్ధర్వో హ్యదితిస్తార్క్ష్యః సువిజ్ఞేయః సుశారదః..68..
పరశ్వధాయుధో దేవ అనుకారీ సుబాన్ధవః.
తుమ్బవీణో మహాక్రోధ ఊర్ధ్వరేతా జలేశయః..69..
ఉగ్రో వంశకరో వంశో వంశనాదో హ్యనిన్దితః.
సర్వాఙ్గరూపో మాయావీ సుహృదో హ్యనిలోఽనలః..70..
బన్ధనో బన్ధకర్తా చ సుబన్ధనవిమోచనః.
సయజ్ఞారిః సకామారిర్మహాదంష్ట్రో మహాయుధః..71..
బహుధా నిన్దితః శర్వః శఙ్కరః శఙ్కరోఽధనః.
అమరేశో మహాదేవో విశ్వదేవః సురారిహా..72..
అహిర్బుధ్న్యోఽనిలాభశ్చ చేకితానో హవిస్తథా.
అజైకపాచ్చ కాపాలీ త్రిశఙ్కురజితః శివః..73..
ధన్వన్తరిర్ధూమకేతుః స్కన్దో వైశ్రవణస్తథా.
ధాతా శక్రశ్చ విష్ణుశ్చ మిత్రస్త్వష్టా ధ్రువో ధరః..74..
ప్రభావః సర్వగో వాయురర్యమా సవితా రవిః.
ఉషఙ్గుశ్చ విధాతా చ మాన్ధాతా భూతభావనః..75..
విభుర్వర్ణవిభావీ చ సర్వకామగుణావహః.
పద్మనాభో మహాగర్భశ్చన్ద్రవక్త్రోఽనిలోఽనలః..76..
బలవాంశ్చోపశాన్తశ్చ పురాణః పుణ్యచఞ్చురీ.
కురుకర్తా కురువాసీ కురుభూతో గుణౌషధః..77..
సర్వాశయో దర్భచారీ సర్వేషాం ప్రాణినాం పతిః.
దేవదేవః సుఖాసక్తః సదసత్ సర్వరత్నవిత్..78..
కైలాసగిరివాసీ చ హిమవద్గిరిసంశ్రయః.
కూలహారీ కూలకర్తా బహువిద్యో బహుప్రదః..79..
వణిజో వర్ధకీ వృక్షో వకులశ్చన్దనశ్ఛదః.
సారగ్రీవో మహాజత్రురలోలశ్చ మహౌషధః..80..
సిద్ధార్థకారీ సిద్ధార్థశ్ఛన్దోవ్యాకరణోత్తరః.
సింహనాదః సింహదంష్ట్రః సింహగః సింహవాహనః..81..
ప్రభావాత్మా జగత్కాలస్థాలో లోకహితస్తరుః.
సారఙ్గో నవచక్రాఙ్గః కేతుమాలీ సభావనః..82..
భూతాలయో భూతపతిరహోరాత్రమనిన్దితః ..83..
వాహితా సర్వభూతానాం నిలయశ్చ విభుర్భవః.
అమోఘః సంయతో హ్యశ్వో భోజనః ప్రాణధారణః..84..
ధృతిమాన్ మతిమాన్ దక్షః సత్కృతశ్చ యుగాధిపః.
గోపాలిర్గోపతిర్గ్రామో గోచర్మవసనో హరిః..85..
హిరణ్యబాహుశ్చ తథా గుహాపాలః ప్రవేశినామ్.
ప్రకృష్టారిర్మహాహర్షో జితకామో జితేన్ద్రియః..86..
గాన్ధారశ్చ సువాసశ్చ తపఃసక్తో రతిర్నరః.
మహాగీతో మహానృత్యో హ్యప్సరోగణసేవితః..87..
మహాకేతుర్మహాధాతుర్నైకసానుచరశ్చలః.
ఆవేదనీయ ఆదేశః సర్వగన్ధసుఖావహః..88..
తోరణస్తారణో వాతః పరిధీః పతిఖేచరః.
సంయోగో వర్ధనో వృద్ధో అతివృద్ధో గుణాధికః..89..
నిత్యమాత్మసహాయశ్చ దేవాసురపతిః పతిః.
యుక్తశ్చ యుక్తబాహుశ్చ దేవో దివి సుపర్వణః..90..
ఆషాఢశ్చ సుషాఢశ్చ ధ్రువోఽథ హరిణో హరః.
వపురావర్తమానేభ్యో వసుశ్రేష్ఠో మహాపథః..91..
శిరోహారీ విమర్శశ్చ సర్వలక్షణలక్షితః.
అక్షశ్చ రథయోగీ చ సర్వయోగీ మహాబలః..92..
సమామ్నాయోఽసమామ్నాయస్తీర్థదేవో మహారథః.
నిర్జీవో జీవనో మన్త్రః శుభాక్షో బహుకర్కశః..93..
రత్నప్రభూతో రక్తాఙ్గో మహార్ణవనిపానవిత్.
మూలం విశాలో హ్యమృతో వ్యక్తావ్యక్తస్తపోనిధిః..94..
ఆరోహణోఽధిరోహశ్చ శీలధారీ మహాయశాః.
సేనాకల్పో మహాకల్పో యోగో యుగకరో హరిః..95..
యుగరూపో మహారూపో మహానాగహనో వధః.
న్యాయనిర్వపణః పాదః పణ్డితో హ్యచలోపమః..96..
బహుమాలో మహామాలః శశీ హరసులోచనః.
విస్తారో లవణః కూపస్త్రియుగః సఫలోదయః..97..
త్రిలోచనో విషణ్ణాఙ్గో మణివిద్ధో జటాధరః.
బిన్దుర్విసర్గః సుముఖః శరః సర్వాయుధః సహః..98..
నివేదనః సుఖాజాతః సుగన్ధారో మహాధనుః.
గన్ధపాలీ చ భగవానుత్థానః సర్వకర్మణామ్..99..
మన్థానో బహులో వాయుః సకలః సర్వలోచనః.
తలస్తాలః కరస్థాలీ ఊర్ధ్వసంహననో మహాన్..100..
ఛత్రం సుచ్ఛత్రో విఖ్యాతో లోకః సర్వాశ్రయః క్రమః.
ముణ్డో విరూపో వికృతో దణ్డీ కుణ్డీ వికుర్వణః..101..
హర్యక్షః కకుభో వజ్రీ శతజిహ్వః సహస్రపాత్.
సహస్రమూర్ధా దేవేన్ద్రః సర్వదేవమయో గురుః..102..
సహస్రబాహుః సర్వాఙ్గః శరణ్యః సర్వలోకకృత్.
పవిత్రం త్రికకున్మన్త్రః కనిష్ఠః కృష్ణపిఙ్గలః..103..
బ్రహ్మదణ్డవినిర్మాతా శతఘ్నీపాశశక్తిమాన్.
పద్మగర్భో మహాగర్భో బ్రహ్మగర్భో జలోద్భవః..104..
గభస్తిర్బ్రహ్మకృద్-బ్రహ్మీ బ్రహ్మవిద్-బ్రాహ్మణో గతిః.
అనన్తరూపో నైకాత్మా తిగ్మతేజాః స్వయమ్భువః..105..
ఊర్ధ్వగాత్మా పశుపతిర్వాతరంహా మనోజవః.
చన్దనీ పద్మనాలాగ్రః సురభ్యుత్తరణో నరః..106..
కర్ణికారమహాస్రగ్వీ నీలమౌలిః పినాకధృక్.
ఉమాపతిరుమాకాన్తో జాహ్నవీధృగుమాధవః..107..
వరో వరాహో వరదో వరేణ్యః సుమహాస్వనః.
మహాప్రసాదో దమనః శత్రుహా శ్వేతపిఙ్గలః..108..
పీతాత్మా పరమాత్మా చ ప్రయతాత్మా ప్రధానధృక్.
సర్వపార్శ్వముఖస్త్ర్యక్షో ధర్మసాధారణో వరః..109..
చరాచరాత్మా సూక్ష్మాత్మా హ్యమృతో గోవృషేశ్వరః.
సాధ్యర్షిర్వసురాదిత్యో వివస్వాన్ సవితాఽమృతః..110..
వ్యాసః సర్గః సుసఙ్క్షేపో విస్తరః పర్యయో నరః.
ఋతుః సంవత్సరో మాసః పక్షః సఙ్ఖ్యాసమాపనః..111..
కలాః కాష్ఠా లవా మాత్రా ముహూర్తాహః క్షపాః క్షణాః.
విశ్వక్షేత్రం ప్రజాబీజం లిఙ్గమాద్యస్తు నిర్గమః..112..
సదసద్వ్యక్తమవ్యక్తం పితా మాతా పితామహః.
స్వర్గద్వారం ప్రజాద్వారం మోక్షద్వారం త్రివిష్టపమ్..113..
నిర్వాణం హ్లాదనశ్చైవ బ్రహ్మలోకః పరా గతిః.
దేవాసురవినిర్మాతా దేవాసురపరాయణః..114..
దేవాసురగురుర్దేవో దేవాసురనమస్కృతః.
దేవాసురమహామాత్రో దేవాసురగణాశ్రయః..115..
దేవాసురగణాధ్యక్షో దేవాసురగణాగ్రణీః.
దేవాతిదేవో దేవర్షిర్దేవాసురవరప్రదః..116..
దేవాసురేశ్వరో విశ్వో దేవాసురమహేశ్వరః.
సర్వదేవమయోఽచిన్త్యో దేవతాత్మాఽఽత్మసమ్భవః..117..
ఉద్భిత్త్రివిక్రమో వైద్యో విరజో నీరజోఽమరః.
ఈడ్యో హస్తీశ్వరో వ్యాఘ్రో దేవసింహో నరర్షభః..118..
విబుధోఽగ్రవరః సూక్ష్మః సర్వదేవస్తపోమయః.
సుయుక్తః శోభనో వజ్రీ ప్రాసానాం ప్రభవోఽవ్యయః..119..
గుహః కాన్తో నిజః సర్గః పవిత్రం సర్వపావనః.
శృఙ్గీ శృఙ్గప్రియో బభ్రూ రాజరాజో నిరామయః..120..
అభిరామః సురగణో విరామః సర్వసాధనః.
లలాటాక్షో విశ్వదేవో హరిణో బ్రహ్మవర్చసః..121..
స్థావరాణాం పతిశ్చైవ నియమేన్ద్రియవర్ధనః.
సిద్ధార్థః సిద్ధభూతార్థోఽచిన్త్యః సత్యవ్రతః శుచిః..122..
వ్రతాధిపః పరం బ్రహ్మ భక్తానాం పరమా గతిః.
విముక్తో ముక్తతేజాశ్చ శ్రీమాన్ శ్రీవర్ధనో జగత్..123..
శ్రీమాన్ శ్రీవర్ధనో జగత్ ఓం నమ ఇతి.
ఉత్తరభాగః
యథా ప్రధానం భగవాన్ ఇతి భక్త్యా స్తుతో మయా.
యం న బ్రహ్మాదయో దేవా విదుస్తత్త్వేన నర్షయః..1..
స్తోతవ్యమర్చ్యం వన్ద్యం చ కః స్తోష్యతి జగత్పతిమ్.
భక్తిం త్వేవం పురస్కృత్య మయా యజ్ఞపతిర్విభుః..2..
తతోఽభ్యనుజ్ఞాం సమ్ప్రాప్య స్తుతో మతిమతాం వరః.
శివమేభిః స్తువన్ దేవం నామభిః పుష్టివర్ధనైః.
నిత్యయుక్తః శుచిర్భక్తః ప్రాప్నోత్యాత్మానమాత్మనా..3..
ఋషయశ్చైవ దేవాశ్చ స్తువన్త్యేతేన తత్పరమ్.
స్తూయమానో మహాదేవస్తుష్యతే నియమాత్మభిః..4..
భక్తానుకమ్పీ భగవాన్ ఆత్మసంస్థాకరో విభుః.
తథైవ చ మనుష్యేషు యే మనుష్యాః ప్రధానతః..5..
ఆస్తికాః శ్రద్దధానాశ్చ బహుభిర్జన్మభిః స్తవైః.
భక్త్యా హ్యనన్యమీశానం పరం దేవం సనాతనమ్..6..
కర్మణా మనసా వాచా భావేనామితతేజసః.
శయానా జాగ్రమాణాశ్చ వ్రజన్నుపవిశంస్తథా..7..
ఉన్మిషన్నిమిషంశ్చైవ చిన్తయన్తః పునః పునః.
శృణ్వన్తః శ్రావయన్తశ్చ కథయన్తశ్చ తే భవమ్..8..
స్తువన్తః స్తూయమానాశ్చ తుష్యన్తి చ రమన్తి చ.
జన్మకోటిసహస్రేషు నానాసంసారయోనిషు..9..
జన్తోర్విగతపాపస్య భవే భక్తిః ప్రజాయతే.
ఉత్పన్నా చ భవే భక్తిరనన్యా సర్వభావతః..10..
భావినః కారణే చాస్య సర్వయుక్తస్య సర్వథా.
ఏతద్దేవేషు దుష్ప్రాపం మనుష్యేషు న లభ్యతే..11..
నిర్విఘ్నా నిశ్చలా రుద్రే భక్తిరవ్యభిచారిణీ.
తస్యైవ చ ప్రసాదేన భక్తిరుత్పద్యతే నృణామ్.
యేన యాన్తి పరాం సిద్ధిం తద్భావగతచేతసః..12..
యే సర్వభావానుగతాః ప్రపద్యన్తే మహేశ్వరమ్.
ప్రపన్నవత్సలో దేవః సంసారాత్ తాన్ సముద్ధరేత్..13..
ఏవమ్ అన్యే వికుర్వన్తి దేవాః సంసారమోచనమ్.
మనుష్యాణామృతే దేవం నాన్యా శక్తిస్తపోబలమ్..14..
ఇతి తేనేన్ద్రకల్పేన భగవాన్ సదసత్పతిః.
కృత్తివాసాః స్తుతః కృష్ణ తణ్డినా శుద్ధబుద్ధినా..15..
స్తవమేతం భగవతో బ్రహ్మా స్వయమధారయత్.
గీయతే చ స బుద్ధ్యేత బ్రహ్మా శఙ్కరసన్నిధౌ..16..
ఇదం పుణ్యం పవిత్రం చ సర్వదా పాపనాశనమ్.
యోగదం మోక్షదం చైవ స్వర్గదం తోషదం తథా..17..
ఏవమేతత్ పఠన్తే య ఏకభక్త్యా తు శఙ్కరమ్.
యా గతిః సాఙ్ఖ్యయోగానాం వ్రజన్త్యేతాం గతిం తదా..18..
స్తవమేతం ప్రయత్నేన సదా రుద్రస్య సన్నిధౌ.
అబ్దమేకం చరేద్భక్తః ప్రాప్నుయాదీప్సితం ఫలమ్..19..
ఏతద్రహస్యం పరమం బ్రహ్మణో హృది సంస్థితమ్.
బ్రహ్మా ప్రోవాచ శక్రాయ శక్రః ప్రోవాచ మృత్యవే..20..
మృత్యుః ప్రోవాచ రుద్రేభ్యో రుద్రేభ్యస్తణ్డిమాగమత్.
మహతా తపసా ప్రాప్తస్తణ్డినా బ్రహ్మసద్మని..21..
తణ్డిః ప్రోవాచ శుక్రాయ గౌతమాయ చ భార్గవః.
వైవస్వతాయ మనవే గౌతమః ప్రాహ మాధవ..22..
నారాయణాయ సాధ్యాయ సమాధిష్ఠాయ ధీమతే.
యమాయ ప్రాహ భగవాన్ సాధ్యో నారాయణోఽచ్యుతః..23..
నాచికేతాయ భగవాన్ ఆహ వైవస్వతో యమః.
మార్కణ్డేయాయ వార్ష్ణేయ నాచికేతోఽభ్యభాషత..24..
మార్కణ్డేయాన్మయా ప్రాప్తం నియమేన జనార్దన.
తవాప్యహమ్ అమిత్రఘ్న స్తవం దద్యాం హ్యవిశ్రుతమ్..25..
స్వర్గ్యమారోగ్యమాయుష్యం ధన్యం వేదేన సమ్మితమ్.
నాస్య విఘ్నం వికుర్వన్తి దానవా యక్షరాక్షసాః.
పిశాచా యాతుధానాశ్చ గుహ్యకా భుజగా అపి..26..
యః పఠేత శుచిర్భూత్వా బ్రహ్మచారీ జితేన్ద్రియః.
అభగ్నయోగో వర్షం తు సోఽశ్వమేధఫలం లభేత్..27..
జైగీషవ్య ఉవాచ
మమాష్టగుణమైశ్వర్యం దత్తం భగవతా పురా.
యత్నేనాన్యేన బలినా వారాణస్యాం యుధిష్ఠిర..28..
వారాణస్యాం యుధిష్ఠిర ఓం నమ ఇతి.
గర్గ ఉవాచ
చతుఃషష్ట్యఙ్గమదదత్ కలాజ్ఞానం మమాద్భుతమ్.
సరస్వత్యాస్తటే తుష్టో మనోయజ్ఞేన పాణ్డవ..29..
మనోయజ్ఞేన పాణ్డవ ఓం నమ ఇతి.
వైశమ్పాయన ఉవాచ
తతః కృష్ణోఽబ్రవీద్వాక్యం పునర్మతిమతాం వరః.
యుధిష్ఠిరం ధర్మనిధిం పురుహూతమివేశ్వరః.
ఉపమన్యుర్మయి ప్రాహ తపన్నివ దివాకరః..30..
అశుభైః పాపకర్మాణో యే నరాః కలుషీకృతాః.
ఈశానం న ప్రపద్యన్తే తమోరాజసవృత్తయః.
ఈశ్వరం సమ్ప్రపద్యన్తే ద్విజా భావితభావనాః..31..
ఏవమేవ మహాదేవ భక్తా యే మానవా భువి.
న తే సంసారవశగా ఇతి మే నిశ్చితా మతిః..32..
ఇతి మే నిశ్చితా మతిః ఓం నమ ఇతి.
దుఃస్వప్న-దుఃశకున-దుర్గతి-దౌర్మనస్య
దుర్భిక్ష-దుర్వ్యసన-దుఃసహ-దుర్యశాంసి.
ఉత్పాత-తాప-విషభీతిమ్ అసద్-గ్రహార్తిమ్
వ్యాధీంశ్చ నాశయతు మే జగతామధీశః..
.. ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శతసాహస్ర్యాం సంహితాయాం వైయాసిక్యామ్ ఆనుశాసనికపర్వణి అష్టాదశోఽధ్యాయః ..