Upadesharatnamaalaa
Asmaasu vatsalatayaa kri'payaa cha bhooyah'
Svechchhaavateernamiva saumyavaram' muneendram.
Aachaarya pautramabhiraamavaraa bhidhaana
Masmadguram' parama kaarunikam' namaami..1..
Praak shreegireendragururaad'upadisht'a maargam'
Kaartsyena sam'nigadataa ruchiropayantraa.
Svaprematah' sukalitaa mupadesharatna
Maalaam' vahanti hri'di ye mama te sharanyaah'..2..
Atha upadesharatnamaalaa
Maddeshika dravid'aveda gooroh' prasaadaa-
Llabdham' vichintya sarasaadupadesha maargam.
Pashchaattanaartha mupadeshamimam' braveemi
Vri'tte vasanta tilake viniveshya saumye..1..
Nandanti ye shrutidhanaah' sukri'teepsavo'pi
Yatnoyamasmadupakaara iti prahri'sht'aah'.
Anyetu matsaravashaadavadheerayeran
Kim' tena tai ravamatih' kimu vismayaaya..2..
Bhadram' shat'haarimukhabhakta janasya tattat
Divya prabandha nivahasya cha dosha leshaat.
Muktasya deshikajanasya taduktiraashe
Roojjeevanasya jagataam' sahitasya vedaih'..3..
Kaasaarabhootamahadaahvaya bhaktisaara
Shreemachchhat'haari kulashekhara bhat't'anaathaah'.
Bhaktaaghrirenu muniyaanakalidruho'pi
Bhoomau vitenuramutah' kramato 'vataaram..4..
Aavidyamandhatamasamparihartu masmin
Loke 'vateerya sarasairdravid'a prabandhaih'.
Vedaan vivartitavataamavataaramaasa
Taaraah' kramaadabhidadhe shat'hajinmukhaanaam..5..
Sarvatra geetayashasah' saraaahvayasya
Bhootaabhidhaanamahadaahvaya yoshchagurvoh'.
Divyaavataara divasaani tulaakhyamaasi
Tisrah' kramaadabhidadhe shravanaadi taaraah'..6..
Bhakteshvameeshu dashasuprathamam' parebhya
Ete traya: samuditaa dravid'aagamaih' svaih'.
Yasmaajjaganti sakalaanyupajeevayanto
Bhaktaastatah' prathama ityabhidhaanameshaam..7..
Naavaishi vaibhavamamusya dinasya mugdha
Chetah' kimetaditipri'chchhasi chebraveemi.
Pashya tvamadya parakaalakaveh' pradeeptaa
Divyodayena nanu kaartikakri'ttikaastaah'..8..
Angaanishad'dravid'aveda chatusht'ayasya
Kartum' shat'haarikalitasya kaliprashaastaa.
Yatraaviraasa bhuvi kaarttika kri'ttikaasu
Tadvaibhavajnya padapadmamupaihi chetah'..9..
Adyorjamaasi nanu rohinitaarakaa saa
Yasyaamavaataradasau munivaahanaaryah'.
Etatkri'taavamalanaadipiraan prabandhe
Rajyadbhiraastikajanai rdinamadyalaalyam..10..
Jyesht'haa 'dya maasi dhanushi prathimaa kuto'syaah'
Pri'chchhyeta cheditijanaah' kathayaamyaham' vah'.
Viprendra bhaktapadarenvavataarayogaat
Traividyabri'ddha bahumaanapadam' shubhaahah'..11..
Taaraam' janaah' shri'nuta taishamaghaa kilaadya
Tasyaa bru veha matishaayimahaanubhaavam.
Labdhaprasannamatibaibhava bhaktisaara
Divyaavataara divaso'yamabhijnya laalyah'..12..
Kumbhepunarvasu bhamadya vilokayadhvam',
Tejah' kimahna iti chedahamasya vakshye.
Kolleepureesha kulashekhara janma yogaat
Shlaaghaapadam' bhavati taaramidam' budhaanaam..13..
Aakhyaami chaarutara maadhavamaasi raadhaa
Taaraanubhaavamavaneejana bodhanaaya.
Drasht'ustrayeem' dravid'atah' kurukeshvarasya
Divyaavataara divaso'dyahi satyavaachah'..14..
Taaram' kimasti vata maadhava maasi raadhaa
Tulyam' kimasti shat'hakopa samaana ekah'.
Ki vaasti taddravid'a vedasamah' prabandhah'
Ki pattanam' kurukayaa samamasti loke..15..
Adya prabhaavamapi maanasa kim'na vetsi
Ko'sya prabhaava iti chet pratipaadayaami.
Pallaand'ugaanapara bhat't'apateh' prasootih'
Svaatee kilaadya mihire mithunam' prapanne..16..
Bhat't'aadhipodaya ihetyadhi shukra maasam'
Svaateem' ya aardrahri'dayaa muhuraadriyante.
Teshaam' na santi sadri'shaa jagateeti cheta-
Shchintaamimaamanukalam' parivabri'm'hayethaah'..17..
Bhakteshvameeshu madhushaasana mangalaanaa-
Maashaasane'navavikaa priyataa yadasya.
Bhat't'eshvarasya piriyopapadam' prateeta
Maalvaariti pravavri'te tata eva naama..18..
Anyasyabhaktanivahasya nibandhanaanaa-
Metatkri'taadi manibandhanamaadiraaseet.
Tatsaara sangrahatayaapi cha mangalaanaa-
Maapaadanaat pranavavannikhilaagamaanaam..19..
Shree bhat't'anaathatadupajnya nibandhanaabhyaam'
Ko vaa prabandha purushau sadri'shau bhavetaam.
Drasht'rri'shvameeshu nikhila dravid'aagamaanaam'
Teshvaagameshu cha vichintaya cheta? Etat..20..
Shree vishnuchittaduhitu rjagataam' jananyaah'
Prakhyaavato madhurapoorvakaveshcha naamnaa.
Raamaanujasya karunaamri'tavaari raashe-
Rmaasena saakamavataara dinam' braveemi..21..
Maase shuchau prathamaphalgunikaa hi saishaa
Godaa'tra khalvavatataara surakshitum' nah'.
Bhogaam'shcha paaramapadaanavamatya nityaan
Bhat't'eshvarasya mahitaa duhitaa bhavantee..22..
Shree vishnuchittaduhitri'tvavarenya godaa
Divyodayena mahitaa shuchiphalguneeyam.
Tattulyamasti kimu chintaya chitta taaram'
Godopamaa yadi bhavettadidam' tadaa syaat..23..
Vahveeyasah' pranayato bhagavatyajasra-
Masthaanarakshanabhayaakulavam'shajaataam.
Bhaktaanamoon nijagunairativarta maanaam'
Vaalye'pi pakvacharitaam' bhaja chitta! Godaam..24..
Yatrodabhoonmadhurapoorvakavirmaheeyaan
Taamadviteeyavibhavaam' madhumaasi chitraam.
Uktaanyabhakta nivahodayavaasaraannah'
Kshemankareemanudinam' hri'dayaavadhehi..25..
Mantraadhipe mahati madhyapadam' yathaa''see-
Devam' hi poorvaguravo drabid'aagamaanaam.
Aakootamanyajanadurgrahamatramatvaa
Madhye nyadhurmadhura poorvakaveh' prabandham..26..
Aardraabhamadya khalu maasi madhau manojnye
Ko vaa'nyato'syagarimetyanuyogakri'dbhyah'.
Vakshye yateeshvara samudbhavavaibhavena
Taaram' tadetadakhilaih' paripaalaneeyam..27..
Divyodayarksha nivahaachchhat'hajinmukhaanaam'
Nakshatrametadadhikam' kushalaavaham' nah'.
Aardraahvayena viditemadhumaasabhaaji
Yatraaviraasa bhagavaan yatisaarvabhaumah'..28..
Asmadguro ryatipateh' karunaamburaashe-
Straanaaya no bhuvi lasadbhavataaraketi.
Aardraabhavaibhavamananya samaanameta-
Dvelaasu chitta nikhilaasvanusandadheethaah'..29..
Etaassarah' pramukhajanma bhuvo hi kaanchee
Mallau mayooranagaree kalivairinastu.
Janmasthalee kuraiyyalooriti vishrutaabhoo-
Rutpatti bhoomi ruraiyyoormuni vaahanasya..30..
Pri'thvyaam'hi bhaktapadarenvavataara bhoomi
Mand'angud'eeti nagaree mahitaa prateetaa.
Vikhyaatakeerti kulashekhara janmadeshah'
Prakhyaavatee nichulanaamapuree jagatyaam..31..
Maanyaapuree malishayityabhidhaanaramyaa
Praarthyaam' janasya kurukaapi cha villiputtoor.
Shree bhaktisaara shat'hashaatana vishnuchitta
Janmasthalaani bhuvana prathitaanyamooni..32..
Godaasamudbhavapuram' bhuvi villiputtur
Koloorpuram'madhurapoorvakaveh' prasootih'.
Raamaanujasya karunaa varunaalayasya
Maanye mahopapada bhootapure 'vataarah'..33..
Bhaktaan paraankushamukhaanapitatprabandhaan
Tadvai bhavaarha mupalaalayataam' guroonaam.
Ujjeevanaaya jagataamuditaah' prateetaa
Divya prabandhavishayaah' kathayaami t'eekaah'..34..
Bhakteshu teshu vakulaa bharanaadimeshu
Tattatprabandhanivahe kri'ta bhaktimaandyaah'.
Ghore patanti narake tu sameepa meshaam'
Praaptum' cha bheepari vri'tah' tyaja chitta taam'stvam..35..
Prajnyaavadagrasarakesarabhooshanaadi
Bhaktaprabhaavamapidivya nibandha bhoomnah'.
Naathaadayo yadiparam' nabhaveyuraaryaah'
Ke vaa vidanti hri'daya tvamidam' manushva..36..
Ekaikapoorusha surakshitavam'sha rityaa
Guptaa prapatti padavee gurubhih' puraanaih'.
Raamaanujastu parayaa dayayaa dayaaluh'
Seemaamimaamatiyayau jagataam' hitaaya..37..
Asyochitaam' parama vaidika darshanasya
Raamaanujaaryarachito pakri'tim' kri'tajnyah'.
Rangeshvarah' prathayitum' rachayaanchakaara
Raamaanujasya matamityabhidhaanamasya..38..
Chandro yateendrajaladheh' kurukaadhipaaryah'
Shree maadhavomunirubhaavapi kri'shnasooree.
Yogee cha sundarabaro hi sahasragaathaa
Vyaakhyaa vyadhurhadaya taananisham' bhajethaah'..39..
Etaashshat'haari kri'tageeti sahasrat'eekaa
Klri'ptaa nached guvaraih' kurukeshamukhyaih'.
Tasya prabandha tilakasya hi hanta bhaavam'
Jaananti ke'dya hri'daya tvamudeerayethaah'..40..
Nih'seema nirmaladhiyaa kurukaadhipena
Labdhvaa prasaadalaharim' yati pungavasya.
Gaathaasahasravishayaa vihitaa hi t'eekaa
Sangri'hnati sakalamaatmani shat'sahasree..41..
Prajnyaavataam' niravadhi prathitaatma bhoomaa
Bhat't'aarakasya dayayaa nigamaanta yogee.
Yaamaatataanashat'hajinnigamasya t'eekaa
Saa granthato navasahasramitaa samindhe..42..
Labdhvaa kri'paasamuditam' kalivairidaasa
Soorernideshamabhaya pradaraajanaamaa.
Yat klri'ptavaan vivaranam' dravid'aagamasya
Tadgranthatastri gunitaasht'a sahasrasankhyam..43..
Sookteeh'sudhaakarasakhee: kalivairidaasa
Naamno guroh' samavalamvya hi kri'shnapaada.
Yaam' draavid'opanishado vivri'tinchakaara
Shat'trim'shataadashashataih' pramitaa mataa saa..44..
Pashchaattanaanapijanaananugri'hnataayaa
Ramyopayantri' munimaa sphut'avaibhavena.
Vri'ttirvyadhaayishat'hajinnigamasya seyam'
Granthairdvishad'dashashava pramitai rdhinoti..45..
Praayena samyagitara dravid'aagamaanaam'
T'okaah' kri'taayadabhaya pradaraajanaamnaa.
Tenaiva teshu gahaneshu mati rgurunaam'
Lokopadesha samayeshvadhunaasti ramyaa..46..
Keshaanchideva vivri'tirdravid'aagamaanaam'
Vedaantibhi virachitaa na punah' sameshaam.
Prajnyaabharaadavarajena jagadgurostaah'
Saumyopayantri' muninaa kalitaashcha kaashchit..47..
Taam' kri'shnapaada likhitaam' shat'havairiveda
Vyaakhyaam' dadasva mahateemiti kri'shnapaadaat.
Aadaaya deshikavarah' kalivairidaasah'
Praadatta maadhava guro rdayamaana chetaah'..48..
Taam' maadhavah' punarupaa kurutaatmasoonoh'
So'pyadviteeya karunaakhya varaahasooreh'.
So'pi svakeeyatanayasya sa chaapyudaarah'
Pashchaattanaananujighri'kshurateeva tebhyah'..49..
Aakhyemanah' kalayanamperumaalathona-
Mmaalvaariti vyavahri'te pranayena bhaktaih'.
Nanyeeyarityapi cha naama tathaa pravri'ttam'
Namvillayityapi tathaa vihitaam' cha sanjnyaam..50..
Vaadhoolavam'shatilako 'sitavaaranaaryah',
Preetyaa kadaapi kalisoodana daasasooreh'.
Aakhyaam' jagadgururiti prathitaamakaarsheet
Tasmaattadaa prabhri'ti saa niyataa cha tasmin..51..
Taam' kri'shnapaada upalaalayatisma sanjnyaam'
Kri'tvaatadarha charitasya nijasya soonoh'.
Tenaiva saa janahitaaya bhuvi pravri'ttaa
Sanjnyaa jagadgururiti prathitaa samantaat..52..
Shree vachana bhooshana mahimaa
Ko vaa prabandha ihalokaguroh' prabandhaih'
Saadri'shyameti sakaleshvapivaangmayeshu.
Tatraapi kim' vachanabhooshana tulyamanyat
Satyam' braveemi tadidam' vachanam' na mithyaa..53..
Praachaam' prapatti padavee mayataam' guroonaam'
Rochishnunaa vachanaratna kadambakena.
Etaam' kri'tim' grathayataiva budhaatmabhooshaam'
Dattam' baram' vachanabhooshana naamadheyam..54..
Shreevachana bhooshanakaa adhikaareeko durlabhataa :-
Jaananti ke vachana bhooshanavaariraashe-
Rdhaaryam' sadaa hri'di sataamabhidheyaratnam.
Ke tatpradarshitapathena cha sancharanti
Yah' ko'pi sambhavati chedviralohi taadri'k..55..
Ugraadbhavaabdhi kuharaaddru tamuttiteershaa
Jaayeta vo yadi janaastadupaaya eshah'.
Aalochyataam' vachana bhooshanamaatmaneedam'
Nisht'heeyataam' cha niyamena tadukta maarge..56..
Ye deshikaadadhigataanyupadesha vartmaa
Nyaasajya chetasi tathaa''charitu cha shaktaah'.
Te yatnato vachana bhooshanagood'ha martham'
Naivaa charanti parisheelya kuto na vidmah'..57..
Satsampradaayasudhiyaa satatopalaalyaa
Labhyeta chedvachana bhooshana vaakya t'eekaa.
Saavyanjatee sakalamasya padaarthajaatam'
Madhyasthayaivadashayaa nanu bhaavaneeyaa..58..
Saarthaah'smaraami yadi vaakya vibhooshaneeyaa
Vaacho vadaami yadi vaa madhuraamamaapi.
Aaryaah' katham'nu bhavataam' manasi pratheran
Bhoomnaadhiyo hi vishayaatishayaavagaahaah'..59..
Bhaktim' vihaaya padayo rnijadeshikasya
Bhakti prakarshamapi ye bhagavatyayante.
Tebhyoramaasahacharah' paramam' padam' ta-
Daatum' na heechchhati nate'pi cha tallabhante..60..
Jnyaanam' param' taduchitaacharanam' cha yasya
Tasmin gurau paramabhaktijushejanaaya.
Bhaumaah'! Svayam'madhurasaavilapadma jaayaah'
Kaantah'shriyah' karoonayaa nijadhaama datte..61..
Ujjeevanaaya yadi maanasa mutsukam' vo
Nisht'heeyataam' nijaguro shcharanaaravinde.
Satyam' braveemi manujaah' phanishaayinasta-
Ddivyampadam' karatalaamalakam' bhavedvah'..62..
Ujjeevanaaya vihitaa gurunopakaaraa-
Shchitte laganti vimalaa yadi chetanaanaam.
Deshaantare nivasanam' na mano'pi mri'shyet
Vaasah' katham' nu bhaviteti vayam' na vidmah'..63..
Atraiva kevalamananyaparaa labheran
Shushrushanaam' nijagurorupasedivaam'sah'.
Enaam' prameyasaranim' pratipadyamaanaah'
Ke vaa tyajanti nijadeshikapaada moolam..64..
Antesato gururanaaratamaatmarakshaam'
Shishyah' prahri'shya kurutaam' gurudeha rakshaam.
Artham' susookshmamimamaakalayanti chitte
Syaad durlabhaa tadapi vartmani tatra nisht'haa..65..
Atyaadaraannijagurum' kalivairi daasam'
Nityaam' vibhootimavamatya nirantaram' yah'.
Shushrooshate sma kuru maanasa! Tasya nisht'haam'
Pashchaanmanoharapate ryati pungavasya..66..
Sarve'pi poorvaguruvah' samayena yena
Cherustamaakalayataamayathaavadeva.
Vaacho nishamyavara maanasa maa bhrameestvam'
Vartasva poorvataradeshika vartanena..67..
Ye naastikaa hri'daya taan vijaheehi moorkhaam'
Staanapyapaakuru ya aastika naastikaam'shcha.
Ye tvaastikaa nayapathaannapari chyavante
Taananvaham' parichinushvatamopahantri'n..68..
Aamodavatkusumasam' valanena yadva-
Daamodavaan bhavati kesha bharo'pyagandhah'.
Tadvadbhavantigunavajjanasangamena
Veetaa gunairapi janaa gunavanta eva..69..
Yatpootigandhamilanam' samupaitivastu
Tatpootigandhamachiraadupajaayate hi.
Etatkramena ramaneeya guno 'pi loke
Nindyaan gunaan bhajati nindya gunaashrayena..70..
Praachaam' vachaam'si sakalaani nishamya samyak
Chittena taanyavahitena nijena matvaa.
Naivopadishya kathayanti yathaavabhaasam'
Shuddhaanvayo 'yamiti ye vatate hi moorkhaah'..71..
Praachaam' prabodha charane vimale gurunaam'
Ye vyaaharanti tadudaa hri'tayaa padavyaa.
Prajnyaa nidhim' guruvaram' pratipadya lokaa
Mohaaspade jagati samprati modisheedhvam..72..
Badhdaangunairanugunairupadesharatna
Maalaamimaam' dadhati ye hri'dayena nityam.
Asmadguro ryatipateh' karunaa pravaaha
Paatreekri'taa parama sampadamaashrayante..73..
Angaanushangipurushaaruchiropayantu
Ratraabhilasyapadarakta saroja soone.
Sashraddhamaatma shirasaa yadi sam'spri'shema
Praaptah' sano dhruvamamaanavapaanisangah'..74..
Ruchiravaramuneh' kri'timprateetaam'
Dravid'amayeemupadesharatnamaalaam.
Anusamadhisitaatpadaavaleenaa-
Manupadikalpapadaabhijaata padyaih'..