స్తోత్రరత్నమ్

శ్రీమద్యామునాచార్యవిరచితమ్
స్వాదయన్నిహ సర్వేషాం త్రయ్యన్తార్థం సుదుర్గ్రహమ్ .
స్తోత్రయామాస యోగీన్ద్రస్తం వన్దే యామునాహ్వయమ్ ..

నమో నమో యామునాయ యామునాయ నమో నమః .
నమో నమో యామునాయ యామునాయ నమో నమః ..

నమో యామునపాదాబ్జరేణుభిః పావితాత్మనే .
విదితాఖిల వేద్యాయ గురవే విదితాత్మనే .. ..

నమోఽచిన్త్యాద్భుతాక్లిష్ట జ్ఞానవైరాగ్యరాశయే .
నాథాయ మునయేఽగాధభగవద్భక్తిసిన్ధవే .. 1..

తస్మై నమో మధుజిదఙ్ఘ్రిసరోజతత్త్వ
జ్ఞానానురాగమహిమాతిశయాన్తసీమ్నే .
నాథాయ నాథమునయేఽత్ర పరత్ర చాపి
నిత్యం యదీయచరణౌ శరణం మదీయమ్ .. 2..

భూయో నమోఽపరిమితాచ్యుతభక్తితత్త్వ-
జ్ఞానామృతాబ్ధిపరివాహశుభైర్వచోభిః .
లోకేఽవతీర్ణపరమార్థసమగ్రభక్తి-
యోగాయ నాథమునయే యమినాం వరాయ .. 3..

తత్త్వేన యశ్చిదచిదీశ్వరతత్స్వభావ
భోగాపవర్గతదుపాయగతీరుదారః .
సన్దర్శయన్నిరమమీత పురాణరత్నం
తస్మై నమో మునివరాయ పరాశరాయ .. 4..

మాతా పితా యువతయస్తనయా విభూతి
స్సర్వం యదేవ నియమేన మదన్వయానామ్ .
ఆద్యస్య నః కులపతేర్వకులాభిరామం
శ్రీమత్తదఙ్ఘ్రియుగలం ప్రణమామి మూర్ధ్నా .. 5..

యన్మూర్ధ్ని మే శ్రుతిశిరస్సు చ భాతి యస్మి-
న్నస్మన్మనోరథపథస్సకలస్సమేతి .
స్తోష్యామి నః కులధనం కులదైవతం త-
త్పాదారవిన్దమరవిన్దవిలోచనస్య .. 6..

తత్త్వేన యస్య మహిమార్ణవశీకరాణు-
శ్శక్యో న మాతుమపి శర్వపితామహాద్యైః .
కర్తుం తదీయమహిమస్తుతిముద్యతాయ
మహ్యం నమోఽస్తు కవయే నిరపత్రపాయ .. 7..

యద్వా శ్రమావధి యథామతి వాప్యశక్త-
స్స్తౌమ్యేవమేవ ఖలు తేఽపి సదా స్తువన్తః .
వేదాశ్చతుర్ముఖముఖాశ్చ మహార్ణవాన్తః
కో మజ్జతోరణుకులాచలయోర్విశేషః .. 8..

కిఞ్చైష శక్త్యతిశయేన న తేఽనుకమ్ప్య-
స్స్తోతాపి తు స్తుతికృతేన పరిశ్రమేణ .
తత్ర శ్రుమస్తు సులభో మమ మన్దబుద్ధే-
రిత్యుద్యమోఽయముచితో మమ చాబ్జనేత్ర .. 9..

నావేక్షసే యది తతో భువనాన్యమూని
నాలం ప్రభో భవితుమేవ కుతః ప్రవృత్తిః .
ఏవం నిసర్గసుహృది త్వయి సర్వజన్తో-
స్స్వామిన్విచిత్రమిదమాశ్రితవత్సలత్వమ్ .. 10..

స్వాభావికానవధికాతిశయేశితృత్వం
నారాయణ త్వయి న మృష్యతి వైదికః కః .
బ్రహ్మా శివశ్శతమఖః పరమస్వరాడి-
త్యేతేఽపి యస్య మహిమార్ణవవిప్రుషస్తే .. 11..

కశ్శ్రీశ్శ్రియః పరమసత్త్వసమాశ్రయః కః
కః పుణ్డరీకనయనః పురుషోత్తమః కః .
కస్యాయుతాయుతశతైకకలాంశకాంశే
విశ్వం విచిత్రచిదచిత్ప్రవిభాగవృత్తమ్ .. 12..

వేదాపహారగురుపాతకదైత్యపీడా-
ద్యాపద్విమోచనమహిష్ఠఫలప్రదానైః .
కోఽన్యః ప్రజాపశుపతీ పరిపాతి కస్య
పాదోదకేన స శివస్స్వశిరోధృతేన .. 13..

కస్యోదరే హరవిరిఞ్చిముఖః ప్రపఞ్చః
కో రక్షతీమమజనిష్ట చ కస్య నాభేః .
క్రాన్త్వా నిగీర్య పునరుద్గిరతి త్వదన్యః
కః కేన వైష పరవానితి శక్యశఙ్కః .. 14..

త్వాం శీలరూపచరితైః పరమప్రకృష్ట-
సత్త్వేన సాత్వికతయా ప్రబలైశ్చ శాస్త్రైః .
ప్రఖ్యాతదైవపరమార్థవిదాం మతైశ్చ
నైవాసురప్రకృతయః ప్రభవన్తి బోద్ధుమ్ .. 15..

ఉల్లఙ్ఘితత్రివిధసీమసమాతిశాయి-
సమ్భావనం తవ పరివ్రఢిమస్వభావమ్ .
మాయాబలేన భవతాఽపి నిగూహ్యమానం
పశ్యన్తి కేచిదనిశం త్వదనన్యభావాః .. 16..

యదణ్డమణ్డాన్తరగోచరం చ యద్ద-
శోత్తరాణ్యావరణాని యాని చ .
గుణాః ప్రధానం పురుషః పరమ్పదం
పరాత్పరం బ్రహ్మ చ తే విభూతయః .. 17..

వశీ వదాన్యో గుణవానృజుశ్శుచి-
ర్మృదుర్దయాలుర్మధురస్స్థిరస్సమః .
కృతీ కృతజ్ఞస్త్వమసి స్వభావత-
స్సమస్తకల్యాణగుణామృతోదధిః .. 18..

ఉపర్యుపర్యబ్జభువోఽపి పూరుషా-
న్ప్రకల్ప్య తే యే శతమిత్యనుక్రమాత్ .
గిరస్త్వదేకైకగుణావధీప్సయా
సదాస్థితా నోద్యమతోఽతిశేరతే .. 19..

త్వదాశ్రితానాం జగదుద్భవస్థితి-
ప్రణాశసంసారవిమోచనాదయః .
భవన్తి లీలావిధయశ్చ వైదికా-
స్త్వదీయగమ్భీరమనోఽనుసారిణః .. 20..

నమో నమో వాఙ్మనసాతిభూమయే
నమో నమో వాఙ్మనసైకభూమయే .
నమో నమోఽనన్తమహావిభూతయే
నమో నమోఽనన్తదయైకసిన్ధవే .. 21..

న ధర్మనిష్ఠోఽస్మి న చాత్మవేదీ
న భక్తిమాంస్త్వచ్చరణారవిన్దే .
అకిఞ్చనోఽనన్యగతిశ్శరణ్యః
త్వత్పాదమూలం శరణం ప్రపద్యే .. 22..

న నిన్దితం కర్మ తదస్తి లోకే
సహస్రశో యన్న మయా వ్యధాయి .
సోఽహం విపాకావసరే ముకున్ద
క్రన్దామి సమ్ప్రత్యగతిస్తవాగ్రే .. 23..

నిమజ్జతోఽనన్తభవార్ణవాన్త-
శ్చిరాయ మే కూలమివాసి లబ్ధః .
త్వయాపి లబ్ధం భగవన్నిదానీ-
మనుత్తమం పాత్రమిదం దయాయాః .. 24..

అభూతపూర్వం మమ భావి కిం వా
సర్వం సహే మే సహజం హి దుఃఖమ్ .
కిన్తు త్వదగ్రే శరణాగతానాం
పరాభవో నాథ న తేఽనురూపః .. 25..

నిరాసకస్యాపి న తావదుత్సహే
మహేశ హాతుం తవ పాదపఙ్కజమ్ .
రూషా నిరస్తోఽపి శిశుస్స్తనన్ధయో
న జాతు మాతుశ్చరణౌ జిహాసతి .. 26..

తవామృతస్యన్దిని పాదపఙ్కజే
నివేశితాత్మా కథమన్యదిచ్ఛతి .
స్థితేఽరవిన్దే మకరన్దనిర్భరే
మధువ్రతో నేక్షురకం హి వీక్షతే .. 27..

త్వదఙ్ఘ్రిముద్దిశ్య కదాపి కేనచి-
ద్యథా తథా వాఽపి సకృత్కృతోఽఞ్చలిః .
తదైవ ముష్ణాత్యశుభాన్యశేషత-
శ్శుభాని పుష్ణాతి న జాతు హీయతే .. 28..

ఉదీర్ణసంసారదవాశుశుక్షణిం
క్షణేన నిర్వ్యాప్య పరాం చ నిర్వృతిమ్ .
ప్రయచ్ఛతి త్వచ్చరణారుణామ్బుజ-
ద్వయానురాగామృతసిన్ధుశీకరః .. 29..

విలాసవిక్రాన్తపరావరాలయం
నమస్యదార్తిక్షపణే కృతక్షణమ్ .
ధనం మదీయం తవ పాదపఙ్కజం
కదా ను సాక్షాత్కరవాణి చక్షుషా .. 30..

కదా పునశ్శఙ్ఖరథాఙ్గకల్పక
ధ్వజారవిన్దాఙ్కుశవజ్రలాఞ్ఛనమ్ .
త్రివిక్రమ త్వచ్చరణామ్బుజద్వయం
మదీయమూర్ధానమలఙ్కరిష్యతి .. 31..

విరాజమానోజ్జ్వలపీతవాససం
స్మితాతసీసూనసమామలచ్ఛవిమ్ .
నిమగ్ననాభిం తనుభధ్యమున్నతం
విశాలవక్షస్స్థలశోభిలక్షణమ్ .. 32..

చకాసతం జ్యాకిణకర్కశైశ్శుభై
శ్చతుర్భిరాజానువిలమ్బిభిర్భుజైః .
ప్రియావతంసోత్పలకర్ణభూషణ-
శ్లధాలకాబన్ధవిమర్దశంసిభిః .. 33..

ఉదగ్రపీనాంసవిలమ్బికుణ్డలా-
లకావలీబన్ధురకమ్బుకన్ధరమ్ .
ముఖశ్రియా న్యక్కృతపూర్ణనిర్మలా-
మృతాంశుబిమ్బామ్బురుహోజ్జ్వలశ్రియమ్ .. 34..

ప్రబుద్ధముగ్ధామ్బుజచారులోచనం
సవిభ్రమభ్రూలతముజ్జ్వలాధరమ్ .
శుచిస్మితం కోమలగణ్డమున్నసం
లలాటపర్యన్తవిలమ్బితాలకమ్ .. 35..

స్ఫురత్కిరీటాఙ్గదహారకణ్ఠికా
మణీన్ద్రకాఞ్జీగుణనూపురాదిభిః .
రథాఙ్గశఙ్ఖాసిగదాధనుర్వరై-
ర్లసత్తులస్యావనమాలయోజ్జ్వలమ్ .. 36..

చకర్థ యస్యా భవనం భుజాన్తరం
తవ ప్రియం ధామ యదీయజన్మభూః .
జగత్సమస్తం యదపాఙ్గసంశ్రయం
యదర్థమమ్భోధిరమన్థ్యబన్ధి చ .. 37..

స్వవైశ్వరూప్యేణ సదాఽనుభూతయా-
ప్యపూర్వవద్విస్మయమాదధానయా .
గుణేన రూపేణ విలాసచేష్టితై-
స్సదా తవైవోచితయా తవ శ్రియా .. 38..

తయా సహాసీనమనన్తభోగిని
ప్రకృష్టవిజ్ఞానబలైకధామని .
ఫణామణిత్రాతమయూఖమణ్డల-
ప్రకాశమానోదరదివ్యధామని .. 39..

నివాసశయ్యాసనపాదుకాంశుకో-
పధానవర్షాతపవారణాదిభిః .
శరీరభేదైస్తవ శేషతాం గతై-
ర్యథోచితం శేష ఇతీర్యతే జనైః .. 40..

దాసస్సఖా వాహనమాసనం ధ్వజో-
యస్తే వితానం వ్యజనం త్రయీమయః .
ఉపస్థితం తేన పురో గరుత్మతా
త్వదఙ్ఘ్రిసమ్మర్దకిణాఙ్కశోభినా .. 41..

త్వదీయభుక్తోజ్ఝితశేషభోజినా
త్వయా నివృష్టాత్మభరేణ యద్యథా .
ప్రియేణ సేనాపతినా న్యవేది తత్త-
థాఽనుజానన్తముదారవీక్షణైః .. 42..

హతాఖిలక్లేశమలైస్స్వభావత-
స్సదానుకూల్యైకరసైస్తవోచితైః .
గృహీతతత్తత్పరిచారసాధనై
ర్నిషేవ్యమాణం సచివైర్యథోచితమ్ .. 43..

అపూర్వనానారసభావనిర్భర-
ప్రబద్ధయా ముగ్ధవిదగ్ధలీలయా .
క్షణాణువత్క్షిప్తపరాదికాలయా
ప్రహర్షయన్తం మహిషీం మహాభుజమ్ .. 44..

అచిన్త్యదివ్యాద్భుతనిత్యయౌవన-
స్వభావలావణ్యమయామృతోదధిమ్ .
శ్రియశ్శ్రియం భక్తజనైకజీవితం
సమర్థమాపత్సస్ఖమర్థికల్పకమ్ .. 45..

భవన్తమేవానుచరన్నిరన్తర-
ప్రశాన్తనిశ్శేషమనోరథాన్తరః .
కదాహమైకాన్తికనిత్యకిఙ్కరః
ప్రహర్షయిష్యామి సనాథజీవితః .. 46..

ధిగశుచిమవినీతం నిర్దయం మామలజ్జం
పరమపురుష యోఽహం యోగివర్యాగ్రగణ్యైః .
విధిశివసనకాద్యైర్ధ్యాతుమత్యన్తదూరం
తవ పరిజనభావం కామయే కామవృత్తః .. 47..

అపరాధసహస్రభాజనం పతితం భీమభవార్ణవోదరే .
అగతిం శరణాగతం హరే కృపయా కేవలమాత్మసాత్కురు .. 48..

అవివేకఘనాన్ధదిఙ్ముఖే బహుధా సన్తతదుఃఖవర్షిణి .
భగవన్భవదుర్దినే పథస్ఖలితం మామవలోకయాచ్యుత .. 49..

న మృషా పరమార్థమేవ మే శృణు విజ్ఞాపనమేకమగ్రతః .
యది మే న దయిష్యసే తతో దయనీయస్తవ నాథ దుర్లభః .. 50..

తదహం త్వదృతే న నాథవాన్మదృతే త్వం దయనీయవాన్న చ .
విధినిర్మితమేతదన్యం భగవన్పాలయ మా స్మ జైహ్మ్యయా .. 51..

వపురాదిషు యోఽపి కోఽపి వా గుణతోఽసాని యథాతథావిధః .
తదయం తవ పాదపద్మయోరహమద్యైవ మయా సమర్పితః .. 52..

మమ నాథ యదస్తి యోఽస్మ్యహం సకలం తద్ధి తవైవ మాధవ .
నియతస్వమితి ప్రబుద్ధధీరథవా కిన్ను సమర్పయామి తే .. 53..

అవబోధితవానిమాం యథా మయి నిత్యాం భవదీయతాం స్వయమ్ .
కృపయైవమనన్యభోగ్యతాం భగవన్భక్తిమపి ప్రయచ్ఛ మే .. 54..

తవదాస్యసుఖైకసఙ్గినాం భవనేష్వస్త్వపి కీటజన్మ మే .
ఇతరావసథేషు మాస్మ భూదపి మే జన్మ చతుర్ముఖాత్మనా .. 55..

సకృత్త్వదాకారవిలోకనాశయా
తృణీకృతానుత్తమభుక్తిముక్తిభిః .
మహాత్మభిర్మామవలోక్యతాం నయ
క్షణేఽపి తే యద్విరహోఽతిదుస్సహః .. 56..

న దేహం న ప్రాణాన్న చ సుఖమశేషాభిలషితం
న చాత్మానం నాన్యత్కిమపి తవ శేషత్వవిభవాత్ .
బహిర్భూతం నాథ క్షణమపి సహే యాతు శతథా
వినాశం తత్సత్యం మధుమథన విజ్ఞాపనమిదమ్ .. 57..

దురన్తస్యానాదేరపరిహరణీయస్య మహతో
విహీనాచారోఽహం నృపశురశుభస్యాస్పదమపి .
దయాసిన్ధో బన్ధో నిరవధికవాత్సల్యజలధే .
తవ స్మారం స్మారం గుణగణమితీచ్ఛామి గతభీః .. 58..

అనిచ్ఛన్నప్యేవం యది పునరితీచ్ఛన్నివ రజ-
స్తమశ్ఛన్నచ్ఛద్మస్తుతివచనభఙ్గీమరచయమ్ .
తథాపీత్థం రూపం వచనమవలమ్బ్యాపి కృపయా
త్వమేవైవం భూతం ధరణిధర మే శిక్షయ మనః .. 59..

పితా త్వం మాతా త్వం దయిత తనయస్త్వం ప్రియసుహృ-
త్త్వమేవ త్వం మిత్రం గురురసి గతిశ్చాసి జగతామ్ .
త్వదీయస్త్వద్భృత్యస్తవ పరిజనస్త్వద్గతిరహం
ప్రపన్నశ్చైవం సత్యహమపి తవైవాస్మి హి భరః .. 60..

జనిత్వాఽహం వంశే మహతి జగతి ఖ్యాతయశసాం
శుచీనాం యుక్తానాం గుణపురుషతత్త్వస్థితివిదామ్ .
నిసర్గాదేవ త్వచ్చరణకమలైకాన్తమనసా-
మధోధః పాపాత్మా శరణద నిమజ్జామి తమసి .. 61..

అమర్యాదః క్షుద్రశ్చలమతిరసూయాప్రసవభూః
కృతఘ్నో దుర్మానీ స్మరపరవశో వఞ్చనపరః .
నృశంసః పాపిష్టః కథమహమితో దుఃఖజలధే-
రపారాదుత్తీర్ణస్తవ పరిచరేయం చరణయోః .. 62..

రఘువర యదభూస్త్వం తాదృశో వాయసస్య
ప్రణత ఇతి దయాలుర్యచ్చ చైద్యస్య కృష్ణః .
ప్రతిభవమపరాద్ధుర్ముగ్ధసాయుజ్యదోఽభూ-
ర్వద కిమపదమాగస్తస్య తేఽస్తి క్షమాయాః .. 63..

నను ప్రపన్నస్సకృదేవ నాథ
తవాహమస్మీతి చ యాచమానః .
తవానుకమ్ప్యస్స్మరతః ప్రతిజ్ఞాం
మదేకవర్జం కిమిదం వ్రతం తే .. 64..

అకృత్రిమత్వచ్చరణారవిన్ద-
ప్రేమప్రకర్షావధిమాత్మవన్తమ్ .
పితామహం నాథమునిం విలోక్య
ప్రసీద మద్వృత్తమచిన్తయిత్వా .. 65..

యత్పాదామ్భోరుహధ్యానవిధ్వస్తాశేషకల్మషః .
వస్తుతాముపయాతోఽహం యామునేయాం నమామితమ్ .. 66..