శ్రీమద్భగవద్గీతా మూలమ్
అథ ప్రథమోఽధ్యాయః
అర్జునవిషాదయోగః
ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ .
ధర్మక్షేత్రే కురుక్షేత్రే సమవేతా యుయుత్సవః .
మామకాః పాణ్డవాశ్చైవ కిమకుర్వత సఞ్జయ .. 1-1..
సఞ్జయ ఉవాచ .
దృష్ట్వా తు పాణ్డవానీకం వ్యూఢం దుర్యోధనస్తదా .
ఆచార్యముపసఙ్గమ్య రాజా వచనమబ్రవీత్ .. 1-2..
పశ్యైతాం పాణ్డుపుత్రాణామాచార్య మహతీం చమూమ్ .
వ్యూఢాం ద్రుపదపుత్రేణ తవ శిష్యేణ ధీమతా .. 1-3..
అత్ర శూరా మహేష్వాసా భీమార్జునసమా యుధి .
యుయుధానో విరాటశ్చ ద్రుపదశ్చ మహారథః .. 1-4..
ధృష్టకేతుశ్చేకితానః కాశిరాజశ్చ వీర్యవాన్ .
పురుజిత్కున్తిభోజశ్చ శైబ్యశ్చ నరపుఙ్గవః .. 1-5..
యుధామన్యుశ్చ విక్రాన్త ఉత్తమౌజాశ్చ వీర్యవాన్ .
సౌభద్రో ద్రౌపదేయాశ్చ సర్వ ఏవ మహారథాః .. 1-6..
అస్మాకం తు విశిష్టా యే తాన్నిబోధ ద్విజోత్తమ .
నాయకా మమ సైన్యస్య సంజ్ఞార్థం తాన్బ్రవీమి తే .. 1-7..
భవాన్భీష్మశ్చ కర్ణశ్చ కృపశ్చ సమితిఞ్జయః .
అశ్వత్థామా వికర్ణశ్చ సౌమదత్తిస్తథైవ చ .. 1-8.. (సౌమదత్తిర్జయద్రథః)
అన్యే చ బహవః శూరా మదర్థే త్యక్తజీవితాః .
నానాశస్త్రప్రహరణాః సర్వే యుద్ధవిశారదాః .. 1-9..
అపర్యాప్తం తదస్మాకం బలం భీష్మాభిరక్షితమ్ .
పర్యాప్తం త్విదమేతేషాం బలం భీమాభిరక్షితమ్ .. 1-10..
అయనేషు చ సర్వేషు యథాభాగమవస్థితాః .
భీష్మమేవాభిరక్షన్తు భవన్తః సర్వ ఏవ హి .. 1-11..
తస్య సఞ్జనయన్హర్షం కురువృద్ధః పితామహః .
సింహనాదం వినద్యోచ్చైః శఙ్ఖం దధ్మౌ ప్రతాపవాన్ .. 1-12..
తతః శఙ్ఖాశ్చ భేర్యశ్చ పణవానకగోముఖాః .
సహసైవాభ్యహన్యన్త స శబ్దస్తుములోఽభవత్ .. 1-13..
తతః శ్వేతైర్హయైర్యుక్తే మహతి స్యన్దనే స్థితౌ .
మాధవః పాణ్డవశ్చైవ దివ్యౌ శఙ్ఖౌ ప్రదధ్మతుః .. 1-14..
పాఞ్చజన్యం హృషీకేశో దేవదత్తం ధనఞ్జయః .
పౌణ్డ్రం దధ్మౌ మహాశఙ్ఖం భీమకర్మా వృకోదరః .. 1-15..
అనన్తవిజయం రాజా కున్తీపుత్రో యుధిష్ఠిరః .
నకులః సహదేవశ్చ సుఘోషమణిపుష్పకౌ .. 1-16..
కాశ్యశ్చ పరమేష్వాసః శిఖణ్డీ చ మహారథః .
ధృష్టద్యుమ్నో విరాటశ్చ సాత్యకిశ్చాపరాజితః .. 1-17..
ద్రుపదో ద్రౌపదేయాశ్చ సర్వశః పృథివీపతే .
సౌభద్రశ్చ మహాబాహుః శఙ్ఖాన్దధ్ముః పృథక్పృథక్ .. 1-18..
స ఘోషో ధార్తరాష్ట్రాణాం హృదయాని వ్యదారయత్ .
నభశ్చ పృథివీం చైవ తుములోఽభ్యనునాదయన్ .. 1-19.. (తుములో వ్యనునాదయన్)
అథ వ్యవస్థితాన్దృష్ట్వా ధార్తరాష్ట్రాన్ కపిధ్వజః .
ప్రవృత్తే శస్త్రసమ్పాతే ధనురుద్యమ్య పాణ్డవః .. 1-20..
హృషీకేశం తదా వాక్యమిదమాహ మహీపతే .
అర్జున ఉవాచ .
సేనయోరుభయోర్మధ్యే రథం స్థాపయ మేఽచ్యుత .. 1-21..
యావదేతాన్నిరీక్షేఽహం యోద్ధుకామానవస్థితాన్ .
కైర్మయా సహ యోద్ధవ్యమస్మిన్ రణసముద్యమే .. 1-22..
యోత్స్యమానానవేక్షేఽహం య ఏతేఽత్ర సమాగతాః .
ధార్తరాష్ట్రస్య దుర్బుద్ధేర్యుద్ధే ప్రియచికీర్షవః .. 1-23..
సఞ్జయ ఉవాచ .
ఏవముక్తో హృషీకేశో గుడాకేశేన భారత .
సేనయోరుభయోర్మధ్యే స్థాపయిత్వా రథోత్తమమ్ .. 1-24..
భీష్మద్రోణప్రముఖతః సర్వేషాం చ మహీక్షితామ్ .
ఉవాచ పార్థ పశ్యైతాన్సమవేతాన్కురూనితి .. 1-25..
తత్రాపశ్యత్స్థితాన్పార్థః పితౄనథ పితామహాన్ .
ఆచార్యాన్మాతులాన్భ్రాతౄన్పుత్రాన్పౌత్రాన్సఖీంస్తథా .. 1-26..
శ్వశురాన్సుహృదశ్చైవ సేనయోరుభయోరపి .
తాన్సమీక్ష్య స కౌన్తేయః సర్వాన్బన్ధూనవస్థితాన్ .. 1-27..
కృపయా పరయావిష్టో విషీదన్నిదమబ్రవీత్ .
అర్జున ఉవాచ .
దృష్ట్వేమం స్వజనం కృష్ణ యుయుత్సుం సముపస్థితమ్ .. 1-28..
సీదన్తి మమ గాత్రాణి ముఖం చ పరిశుష్యతి .
వేపథుశ్చ శరీరే మే రోమహర్షశ్చ జాయతే .. 1-29..
గాణ్డీవం స్రంసతే హస్తాత్త్వక్చైవ పరిదహ్యతే .
న చ శక్నోమ్యవస్థాతుం భ్రమతీవ చ మే మనః .. 1-30..
నిమిత్తాని చ పశ్యామి విపరీతాని కేశవ .
న చ శ్రేయోఽనుపశ్యామి హత్వా స్వజనమాహవే .. 1-31..
న కాఙ్క్షే విజయం కృష్ణ న చ రాజ్యం సుఖాని చ .
కిం నో రాజ్యేన గోవిన్ద కిం భోగైర్జీవితేన వా .. 1-32..
యేషామర్థే కాఙ్క్షితం నో రాజ్యం భోగాః సుఖాని చ .
త ఇమేఽవస్థితా యుద్ధే ప్రాణాంస్త్యక్త్వా ధనాని చ .. 1-33..
ఆచార్యాః పితరః పుత్రాస్తథైవ చ పితామహాః .
మాతులాః శ్వశురాః పౌత్రాః శ్యాలాః సమ్బన్ధినస్తథా .. 1-34..
ఏతాన్న హన్తుమిచ్ఛామి ఘ్నతోఽపి మధుసూదన .
అపి త్రైలోక్యరాజ్యస్య హేతోః కిం ను మహీకృతే .. 1-35..
నిహత్య ధార్తరాష్ట్రాన్నః కా ప్రీతిః స్యాజ్జనార్దన .
పాపమేవాశ్రయేదస్మాన్హత్వైతానాతతాయినః .. 1-36..
తస్మాన్నార్హా వయం హన్తుం ధార్తరాష్ట్రాన్స్వబాన్ధవాన్ .
స్వజనం హి కథం హత్వా సుఖినః స్యామ మాధవ .. 1-37..
యద్యప్యేతే న పశ్యన్తి లోభోపహతచేతసః .
కులక్షయకృతం దోషం మిత్రద్రోహే చ పాతకమ్ .. 1-38..
కథం న జ్ఞేయమస్మాభిః పాపాదస్మాన్నివర్తితుమ్ .
కులక్షయకృతం దోషం ప్రపశ్యద్భిర్జనార్దన .. 1-39..
కులక్షయే ప్రణశ్యన్తి కులధర్మాః సనాతనాః .
ధర్మే నష్టే కులం కృత్స్నమధర్మోఽభిభవత్యుత .. 1-40..
అధర్మాభిభవాత్కృష్ణ ప్రదుష్యన్తి కులస్త్రియః .
స్త్రీషు దుష్టాసు వార్ష్ణేయ జాయతే వర్ణసఙ్కరః .. 1-41..
సఙ్కరో నరకాయైవ కులఘ్నానాం కులస్య చ .
పతన్తి పితరో హ్యేషాం లుప్తపిణ్డోదకక్రియాః .. 1-42..
దోషైరేతైః కులఘ్నానాం వర్ణసఙ్కరకారకైః .
ఉత్సాద్యన్తే జాతిధర్మాః కులధర్మాశ్చ శాశ్వతాః .. 1-43..
ఉత్సన్నకులధర్మాణాం మనుష్యాణాం జనార్దన .
నరకే నియతం వాసో భవతీత్యనుశుశ్రుమ .. 1-44.. (నరకేఽనియతం)
అహో బత మహత్పాపం కర్తుం వ్యవసితా వయమ్ .
యద్రాజ్యసుఖలోభేన హన్తుం స్వజనముద్యతాః .. 1-45..
యది మామప్రతీకారమశస్త్రం శస్త్రపాణయః .
ధార్తరాష్ట్రా రణే హన్యుస్తన్మే క్షేమతరం భవేత్ .. 1-46..
సఞ్జయ ఉవాచ .
ఏవముక్త్వార్జునః సఙ్ఖ్యే రథోపస్థ ఉపావిశత్ .
విసృజ్య సశరం చాపం శోకసంవిగ్నమానసః .. 1-47..
ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు
బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
అర్జునవిషాదయోగో నామ ప్రథమోఽధ్యాయః .. 1..
అథ ద్వితీయోఽధ్యాయః
సాఙ్ఖ్యయోగః
సఞ్జయ ఉవాచ .
తం తథా కృపయావిష్టమశ్రుపూర్ణాకులేక్షణమ్ .
విషీదన్తమిదం వాక్యమువాచ మధుసూదనః .. 2-1..
శ్రీభగవానువాచ .
కుతస్త్వా కశ్మలమిదం విషమే సముపస్థితమ్ .
అనార్యజుష్టమస్వర్గ్యమకీర్తికరమర్జున .. 2-2..
క్లైబ్యం మా స్మ గమః పార్థ నైతత్త్వయ్యుపపద్యతే .
క్షుద్రం హృదయదౌర్బల్యం త్యక్త్వోత్తిష్ఠ పరన్తప .. 2-3..
అర్జున ఉవాచ .
కథం భీష్మమహం సఙ్ఖ్యే ద్రోణం చ మధుసూదన .
ఇషుభిః ప్రతియోత్స్యామి పూజార్హావరిసూదన .. 2-4..
గురూనహత్వా హి మహానుభావాన్
శ్రేయో భోక్తుం భైక్ష్యమపీహ లోకే .
హత్వార్థకామాంస్తు గురూనిహైవ
భుఞ్జీయ భోగాన్ రుధిరప్రదిగ్ధాన్ .. 2-5..
న చైతద్విద్మః కతరన్నో గరీయో
యద్వా జయేమ యది వా నో జయేయుః .
యానేవ హత్వా న జిజీవిషామ-
స్తేఽవస్థితాః ప్రముఖే ధార్తరాష్ట్రాః .. 2-6..
కార్పణ్యదోషోపహతస్వభావః
పృచ్ఛామి త్వాం ధర్మసమ్మూఢచేతాః .
యచ్ఛ్రేయః స్యాన్నిశ్చితం బ్రూహి తన్మే
శిష్యస్తేఽహం శాధి మాం త్వాం ప్రపన్నమ్ .. 2-7..
న హి ప్రపశ్యామి మమాపనుద్యాద్
యచ్ఛోకముచ్ఛోషణమిన్ద్రియాణామ్ .
అవాప్య భూమావసపత్నమృద్ధం
రాజ్యం సురాణామపి చాధిపత్యమ్ .. 2-8..
సఞ్జయ ఉవాచ .
ఏవముక్త్వా హృషీకేశం గుడాకేశః పరన్తప .
న యోత్స్య ఇతి గోవిన్దముక్త్వా తూష్ణీం బభూవ హ .. 2-9..
తమువాచ హృషీకేశః ప్రహసన్నివ భారత .
సేనయోరుభయోర్మధ్యే విషీదన్తమిదం వచః .. 2-10..
శ్రీభగవానువాచ .
అశోచ్యానన్వశోచస్త్వం ప్రజ్ఞావాదాంశ్చ భాషసే .
గతాసూనగతాసూంశ్చ నానుశోచన్తి పణ్డితాః .. 2-11..
న త్వేవాహం జాతు నాసం న త్వం నేమే జనాధిపాః .
న చైవ న భవిష్యామః సర్వే వయమతః పరమ్ .. 2-12..
దేహినోఽస్మిన్యథా దేహే కౌమారం యౌవనం జరా .
తథా దేహాన్తరప్రాప్తిర్ధీరస్తత్ర న ముహ్యతి .. 2-13..
మాత్రాస్పర్శాస్తు కౌన్తేయ శీతోష్ణసుఖదుఃఖదాః .
ఆగమాపాయినోఽనిత్యాస్తాంస్తితిక్షస్వ భారత .. 2-14..
యం హి న వ్యథయన్త్యేతే పురుషం పురుషర్షభ .
సమదుఃఖసుఖం ధీరం సోఽమృతత్వాయ కల్పతే .. 2-15..
నాసతో విద్యతే భావో నాభావో విద్యతే సతః .
ఉభయోరపి దృష్టోఽన్తస్త్వనయోస్తత్త్వదర్శిభిః .. 2-16..
అవినాశి తు తద్విద్ధి యేన సర్వమిదం తతమ్ .
వినాశమవ్యయస్యాస్య న కశ్చిత్కర్తుమర్హతి .. 2-17..
అన్తవన్త ఇమే దేహా నిత్యస్యోక్తాః శరీరిణః .
అనాశినోఽప్రమేయస్య తస్మాద్యుధ్యస్వ భారత .. 2-18..
య ఏనం వేత్తి హన్తారం యశ్చైనం మన్యతే హతమ్ .
ఉభౌ తౌ న విజానీతో నాయం హన్తి న హన్యతే .. 2-19..
న జాయతే మ్రియతే వా కదాచిన్
నాయం భూత్వా భవితా వా న భూయః .
అజో నిత్యః శాశ్వతోఽయం పురాణో
న హన్యతే హన్యమానే శరీరే .. 2-20..
వేదావినాశినం నిత్యం య ఏనమజమవ్యయమ్ .
కథం స పురుషః పార్థ కం ఘాతయతి హన్తి కమ్ .. 2-21..
వాసాంసి జీర్ణాని యథా విహాయ
నవాని గృహ్ణాతి నరోఽపరాణి .
తథా శరీరాణి విహాయ జీర్ణా-
న్యన్యాని సంయాతి నవాని దేహీ .. 2-22..
నైనం ఛిన్దన్తి శస్త్రాణి నైనం దహతి పావకః .
న చైనం క్లేదయన్త్యాపో న శోషయతి మారుతః .. 2-23..
అచ్ఛేద్యోఽయమదాహ్యోఽయమక్లేద్యోఽశోష్య ఏవ చ .
నిత్యః సర్వగతః స్థాణురచలోఽయం సనాతనః .. 2-24..
అవ్యక్తోఽయమచిన్త్యోఽయమవికార్యోఽయముచ్యతే .
తస్మాదేవం విదిత్వైనం నానుశోచితుమర్హసి .. 2-25..
అథ చైనం నిత్యజాతం నిత్యం వా మన్యసే మృతమ్ .
తథాపి త్వం మహాబాహో నైవం శోచితుమర్హసి .. 2-26..
జాతస్య హి ధ్రువో మృత్యుర్ధ్రువం జన్మ మృతస్య చ .
తస్మాదపరిహార్యేఽర్థే న త్వం శోచితుమర్హసి .. 2-27..
అవ్యక్తాదీని భూతాని వ్యక్తమధ్యాని భారత .
అవ్యక్తనిధనాన్యేవ తత్ర కా పరిదేవనా .. 2-28..
ఆశ్చర్యవత్పశ్యతి కశ్చిదేన-
మాశ్చర్యవద్వదతి తథైవ చాన్యః .
ఆశ్చర్యవచ్చైనమన్యః శృణోతి
శ్రుత్వాప్యేనం వేద న చైవ కశ్చిత్ .. 2-29..
దేహీ నిత్యమవధ్యోఽయం దేహే సర్వస్య భారత .
తస్మాత్సర్వాణి భూతాని న త్వం శోచితుమర్హసి .. 2-30..
స్వధర్మమపి చావేక్ష్య న వికమ్పితుమర్హసి .
ధర్మ్యాద్ధి యుద్ధాచ్ఛ్రేయోఽన్యత్క్షత్రియస్య న విద్యతే .. 2-31..
యదృచ్ఛయా చోపపన్నం స్వర్గద్వారమపావృతమ్ .
సుఖినః క్షత్రియాః పార్థ లభన్తే యుద్ధమీదృశమ్ .. 2-32..
అథ చేత్త్వమిమం ధర్మ్యం సఙ్గ్రామం న కరిష్యసి .
తతః స్వధర్మం కీర్తిం చ హిత్వా పాపమవాప్స్యసి .. 2-33..
అకీర్తిం చాపి భూతాని కథయిష్యన్తి తేఽవ్యయామ్ .
సమ్భావితస్య చాకీర్తిర్మరణాదతిరిచ్యతే .. 2-34..
భయాద్రణాదుపరతం మంస్యన్తే త్వాం మహారథాః .
యేషాం చ త్వం బహుమతో భూత్వా యాస్యసి లాఘవమ్ .. 2-35..
అవాచ్యవాదాంశ్చ బహూన్వదిష్యన్తి తవాహితాః .
నిన్దన్తస్తవ సామర్థ్యం తతో దుఃఖతరం ను కిమ్ .. 2-36..
హతో వా ప్రాప్స్యసి స్వర్గం జిత్వా వా భోక్ష్యసే మహీమ్ .
తస్మాదుత్తిష్ఠ కౌన్తేయ యుద్ధాయ కృతనిశ్చయః .. 2-37..
సుఖదుఃఖే సమే కృత్వా లాభాలాభౌ జయాజయౌ .
తతో యుద్ధాయ యుజ్యస్వ నైవం పాపమవాప్స్యసి .. 2-38..
ఏషా తేఽభిహితా సాఙ్ఖ్యే బుద్ధిర్యోగే త్విమాం శృణు .
బుద్ధ్యా యుక్తో యయా పార్థ కర్మబన్ధం ప్రహాస్యసి .. 2-39..
నేహాభిక్రమనాశోఽస్తి ప్రత్యవాయో న విద్యతే .
స్వల్పమప్యస్య ధర్మస్య త్రాయతే మహతో భయాత్ .. 2-40..
వ్యవసాయాత్మికా బుద్ధిరేకేహ కురునన్దన .
బహుశాఖా హ్యనన్తాశ్చ బుద్ధయోఽవ్యవసాయినామ్ .. 2-41..
యామిమాం పుష్పితాం వాచం ప్రవదన్త్యవిపశ్చితః .
వేదవాదరతాః పార్థ నాన్యదస్తీతి వాదినః .. 2-42..
కామాత్మానః స్వర్గపరా జన్మకర్మఫలప్రదామ్ .
క్రియావిశేషబహులాం భోగైశ్వర్యగతిం ప్రతి .. 2-43..
భోగైశ్వర్యప్రసక్తానాం తయాపహృతచేతసామ్ .
వ్యవసాయాత్మికా బుద్ధిః సమాధౌ న విధీయతే .. 2-44..
త్రైగుణ్యవిషయా వేదా నిస్త్రైగుణ్యో భవార్జున .
నిర్ద్వన్ద్వో నిత్యసత్త్వస్థో నిర్యోగక్షేమ ఆత్మవాన్ .. 2-45..
యావానర్థ ఉదపానే సర్వతః సమ్ప్లుతోదకే .
తావాన్సర్వేషు వేదేషు బ్రాహ్మణస్య విజానతః .. 2-46..
కర్మణ్యేవాధికారస్తే మా ఫలేషు కదాచన .
మా కర్మఫలహేతుర్భూర్మా తే సఙ్గోఽస్త్వకర్మణి .. 2-47..
యోగస్థః కురు కర్మాణి సఙ్గం త్యక్త్వా ధనఞ్జయ .
సిద్ధ్యసిద్ధ్యోః సమో భూత్వా సమత్వం యోగ ఉచ్యతే .. 2-48..
దూరేణ హ్యవరం కర్మ బుద్ధియోగాద్ధనఞ్జయ .
బుద్ధౌ శరణమన్విచ్ఛ కృపణాః ఫలహేతవః .. 2-49..
బుద్ధియుక్తో జహాతీహ ఉభే సుకృతదుష్కృతే .
తస్మాద్యోగాయ యుజ్యస్వ యోగః కర్మసు కౌశలమ్ .. 2-50..
కర్మజం బుద్ధియుక్తా హి ఫలం త్యక్త్వా మనీషిణః .
జన్మబన్ధవినిర్ముక్తాః పదం గచ్ఛన్త్యనామయమ్ .. 2-51..
యదా తే మోహకలిలం బుద్ధిర్వ్యతితరిష్యతి .
తదా గన్తాసి నిర్వేదం శ్రోతవ్యస్య శ్రుతస్య చ .. 2-52..
శ్రుతివిప్రతిపన్నా తే యదా స్థాస్యతి నిశ్చలా .
సమాధావచలా బుద్ధిస్తదా యోగమవాప్స్యసి .. 2-53..
అర్జున ఉవాచ .
స్థితప్రజ్ఞస్య కా భాషా సమాధిస్థస్య కేశవ .
స్థితధీః కిం ప్రభాషేత కిమాసీత వ్రజేత కిమ్ .. 2-54..
శ్రీభగవానువాచ .
ప్రజహాతి యదా కామాన్సర్వాన్పార్థ మనోగతాన్ .
ఆత్మన్యేవాత్మనా తుష్టః స్థితప్రజ్ఞస్తదోచ్యతే .. 2-55..
దుఃఖేష్వనుద్విగ్నమనాః సుఖేషు విగతస్పృహః .
వీతరాగభయక్రోధః స్థితధీర్మునిరుచ్యతే .. 2-56..
యః సర్వత్రానభిస్నేహస్తత్తత్ప్రాప్య శుభాశుభమ్ .
నాభినన్దతి న ద్వేష్టి తస్య ప్రజ్ఞా ప్రతిష్ఠితా .. 2-57..
యదా సంహరతే చాయం కూర్మోఽఙ్గానీవ సర్వశః .
ఇన్ద్రియాణీన్ద్రియార్థేభ్యస్తస్య ప్రజ్ఞా ప్రతిష్ఠితా .. 2-58..
విషయా వినివర్తన్తే నిరాహారస్య దేహినః .
రసవర్జం రసోఽప్యస్య పరం దృష్ట్వా నివర్తతే .. 2-59..
యతతో హ్యపి కౌన్తేయ పురుషస్య విపశ్చితః .
ఇన్ద్రియాణి ప్రమాథీని హరన్తి ప్రసభం మనః .. 2-60..
తాని సర్వాణి సంయమ్య యుక్త ఆసీత మత్పరః .
వశే హి యస్యేన్ద్రియాణి తస్య ప్రజ్ఞా ప్రతిష్ఠితా .. 2-61..
ధ్యాయతో విషయాన్పుంసః సఙ్గస్తేషూపజాయతే .
సఙ్గాత్సఞ్జాయతే కామః కామాత్క్రోధోఽభిజాయతే .. 2-62..
క్రోధాద్భవతి సమ్మోహః సమ్మోహాత్స్మృతివిభ్రమః .
స్మృతిభ్రంశాద్ బుద్ధినాశో బుద్ధినాశాత్ప్రణశ్యతి .. 2-63..
రాగద్వేషవిముక్తైస్తు విషయానిన్ద్రియైశ్చరన్ . (రాగద్వేషవియుక్తైస్తు)
ఆత్మవశ్యైర్విధేయాత్మా ప్రసాదమధిగచ్ఛతి .. 2-64..
ప్రసాదే సర్వదుఃఖానాం హానిరస్యోపజాయతే .
ప్రసన్నచేతసో హ్యాశు బుద్ధిః పర్యవతిష్ఠతే .. 2-65..
నాస్తి బుద్ధిరయుక్తస్య న చాయుక్తస్య భావనా .
న చాభావయతః శాన్తిరశాన్తస్య కుతః సుఖమ్ .. 2-66..
ఇన్ద్రియాణాం హి చరతాం యన్మనోఽనువిధీయతే .
తదస్య హరతి ప్రజ్ఞాం వాయుర్నావమివామ్భసి .. 2-67..
తస్మాద్యస్య మహాబాహో నిగృహీతాని సర్వశః .
ఇన్ద్రియాణీన్ద్రియార్థేభ్యస్తస్య ప్రజ్ఞా ప్రతిష్ఠితా .. 2-68..
యా నిశా సర్వభూతానాం తస్యాం జాగర్తి సంయమీ .
యస్యాం జాగ్రతి భూతాని సా నిశా పశ్యతో మునేః .. 2-69..
ఆపూర్యమాణమచలప్రతిష్ఠం
సముద్రమాపః ప్రవిశన్తి యద్వత్ .
తద్వత్కామా యం ప్రవిశన్తి సర్వే
స శాన్తిమాప్నోతి న కామకామీ .. 2-70..
విహాయ కామాన్యః సర్వాన్పుమాంశ్చరతి నిఃస్పృహః .
నిర్మమో నిరహఙ్కారః స శాన్తిమధిగచ్ఛతి .. 2-71..
ఏషా బ్రాహ్మీ స్థితిః పార్థ నైనాం ప్రాప్య విముహ్యతి .
స్థిత్వాస్యామన్తకాలేఽపి బ్రహ్మనిర్వాణమృచ్ఛతి .. 2-72..
ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు
బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
సాఙ్ఖ్యయోగో నామ ద్వితీయోఽధ్యాయః .. 2..
అథ తృతీయోఽధ్యాయః
కర్మయోగః
అర్జున ఉవాచ .
జ్యాయసీ చేత్కర్మణస్తే మతా బుద్ధిర్జనార్దన .
తత్కిం కర్మణి ఘోరే మాం నియోజయసి కేశవ .. 3-1..
వ్యామిశ్రేణేవ వాక్యేన బుద్ధిం మోహయసీవ మే .
తదేకం వద నిశ్చిత్య యేన శ్రేయోఽహమాప్నుయామ్ .. 3-2..
శ్రీభగవానువాచ .
లోకేఽస్మిన్ ద్వివిధా నిష్ఠా పురా ప్రోక్తా మయానఘ .
జ్ఞానయోగేన సాఙ్ఖ్యానాం కర్మయోగేన యోగినామ్ .. 3-3..
న కర్మణామనారమ్భాన్నైష్కర్మ్యం పురుషోఽశ్నుతే .
న చ సంన్యసనాదేవ సిద్ధిం సమధిగచ్ఛతి .. 3-4..
న హి కశ్చిత్క్షణమపి జాతు తిష్ఠత్యకర్మకృత్ .
కార్యతే హ్యవశః కర్మ సర్వః ప్రకృతిజైర్గుణైః .. 3-5..
కర్మేన్ద్రియాణి సంయమ్య య ఆస్తే మనసా స్మరన్ .
ఇన్ద్రియార్థాన్విమూఢాత్మా మిథ్యాచారః స ఉచ్యతే .. 3-6..
యస్త్విన్ద్రియాణి మనసా నియమ్యారభతేఽర్జున .
కర్మేన్ద్రియైః కర్మయోగమసక్తః స విశిష్యతే .. 3-7..
నియతం కురు కర్మ త్వం కర్మ జ్యాయో హ్యకర్మణః .
శరీరయాత్రాపి చ తే న ప్రసిద్ధ్యేదకర్మణః .. 3-8..
యజ్ఞార్థాత్కర్మణోఽన్యత్ర లోకోఽయం కర్మబన్ధనః .
తదర్థం కర్మ కౌన్తేయ ముక్తసఙ్గః సమాచర .. 3-9..
సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా పురోవాచ ప్రజాపతిః .
అనేన ప్రసవిష్యధ్వమేష వోఽస్త్విష్టకామధుక్ .. 3-10..
దేవాన్భావయతానేన తే దేవా భావయన్తు వః .
పరస్పరం భావయన్తః శ్రేయః పరమవాప్స్యథ .. 3-11..
ఇష్టాన్భోగాన్హి వో దేవా దాస్యన్తే యజ్ఞభావితాః .
తైర్దత్తానప్రదాయైభ్యో యో భుఙ్క్తే స్తేన ఏవ సః .. 3-12..
యజ్ఞశిష్టాశినః సన్తో ముచ్యన్తే సర్వకిల్బిషైః .
భుఞ్జతే తే త్వఘం పాపా యే పచన్త్యాత్మకారణాత్ .. 3-13..
అన్నాద్భవన్తి భూతాని పర్జన్యాదన్నసమ్భవః .
యజ్ఞాద్భవతి పర్జన్యో యజ్ఞః కర్మసముద్భవః .. 3-14..
కర్మ బ్రహ్మోద్భవం విద్ధి బ్రహ్మాక్షరసముద్భవమ్ .
తస్మాత్సర్వగతం బ్రహ్మ నిత్యం యజ్ఞే ప్రతిష్ఠితమ్ .. 3-15..
ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం నానువర్తయతీహ యః .
అఘాయురిన్ద్రియారామో మోఘం పార్థ స జీవతి .. 3-16..
యస్త్వాత్మరతిరేవ స్యాదాత్మతృప్తశ్చ మానవః .
ఆత్మన్యేవ చ సన్తుష్టస్తస్య కార్యం న విద్యతే .. 3-17..
నైవ తస్య కృతేనార్థో నాకృతేనేహ కశ్చన .
న చాస్య సర్వభూతేషు కశ్చిదర్థవ్యపాశ్రయః .. 3-18..
తస్మాదసక్తః సతతం కార్యం కర్మ సమాచర .
అసక్తో హ్యాచరన్కర్మ పరమాప్నోతి పూరుషః .. 3-19..
కర్మణైవ హి సంసిద్ధిమాస్థితా జనకాదయః .
లోకసఙ్గ్రహమేవాపి సమ్పశ్యన్కర్తుమర్హసి .. 3-20..
యద్యదాచరతి శ్రేష్ఠస్తత్తదేవేతరో జనః .
స యత్ప్రమాణం కురుతే లోకస్తదనువర్తతే .. 3-21..
న మే పార్థాస్తి కర్తవ్యం త్రిషు లోకేషు కిఞ్చన .
నానవాప్తమవాప్తవ్యం వర్త ఏవ చ కర్మణి .. 3-22..
యది హ్యహం న వర్తేయం జాతు కర్మణ్యతన్ద్రితః .
మమ వర్త్మానువర్తన్తే మనుష్యాః పార్థ సర్వశః .. 3-23..
ఉత్సీదేయురిమే లోకా న కుర్యాం కర్మ చేదహమ్ .
సఙ్కరస్య చ కర్తా స్యాముపహన్యామిమాః ప్రజాః .. 3-24..
సక్తాః కర్మణ్యవిద్వాంసో యథా కుర్వన్తి భారత .
కుర్యాద్విద్వాంస్తథాసక్తశ్చికీర్షుర్లోకసఙ్గ్రహమ్ .. 3-25..
న బుద్ధిభేదం జనయేదజ్ఞానాం కర్మసఙ్గినామ్ .
జోషయేత్సర్వకర్మాణి విద్వాన్యుక్తః సమాచరన్ .. 3-26..
ప్రకృతేః క్రియమాణాని గుణైః కర్మాణి సర్వశః .
అహఙ్కారవిమూఢాత్మా కర్తాహమితి మన్యతే .. 3-27..
తత్త్వవిత్తు మహాబాహో గుణకర్మవిభాగయోః .
గుణా గుణేషు వర్తన్త ఇతి మత్వా న సజ్జతే .. 3-28..
ప్రకృతేర్గుణసమ్మూఢాః సజ్జన్తే గుణకర్మసు .
తానకృత్స్నవిదో మన్దాన్కృత్స్నవిన్న విచాలయేత్ .. 3-29..
మయి సర్వాణి కర్మాణి సంన్యస్యాధ్యాత్మచేతసా .
నిరాశీర్నిర్మమో భూత్వా యుధ్యస్వ విగతజ్వరః .. 3-30..
యే మే మతమిదం నిత్యమనుతిష్ఠన్తి మానవాః .
శ్రద్ధావన్తోఽనసూయన్తో ముచ్యన్తే తేఽపి కర్మభిః .. 3-31..
యే త్వేతదభ్యసూయన్తో నానుతిష్ఠన్తి మే మతమ్ .
సర్వజ్ఞానవిమూఢాంస్తాన్విద్ధి నష్టానచేతసః .. 3-32..
సదృశం చేష్టతే స్వస్యాః ప్రకృతేర్జ్ఞానవానపి .
ప్రకృతిం యాన్తి భూతాని నిగ్రహః కిం కరిష్యతి .. 3-33..
ఇన్ద్రియస్యేన్ద్రియస్యార్థే రాగద్వేషౌ వ్యవస్థితౌ .
తయోర్న వశమాగచ్ఛేత్తౌ హ్యస్య పరిపన్థినౌ .. 3-34..
శ్రేయాన్స్వధర్మో విగుణః పరధర్మాత్స్వనుష్ఠితాత్ .
స్వధర్మే నిధనం శ్రేయః పరధర్మో భయావహః .. 3-35..
అర్జున ఉవాచ .
అథ కేన ప్రయుక్తోఽయం పాపం చరతి పూరుషః .
అనిచ్ఛన్నపి వార్ష్ణేయ బలాదివ నియోజితః .. 3-36..
శ్రీభగవానువాచ .
కామ ఏష క్రోధ ఏష రజోగుణసముద్భవః .
మహాశనో మహాపాప్మా విద్ధ్యేనమిహ వైరిణమ్ .. 3-37..
ధూమేనావ్రియతే వహ్నిర్యథాదర్శో మలేన చ .
యథోల్బేనావృతో గర్భస్తథా తేనేదమావృతమ్ .. 3-38..
ఆవృతం జ్ఞానమేతేన జ్ఞానినో నిత్యవైరిణా .
కామరూపేణ కౌన్తేయ దుష్పూరేణానలేన చ .. 3-39..
ఇన్ద్రియాణి మనో బుద్ధిరస్యాధిష్ఠానముచ్యతే .
ఏతైర్విమోహయత్యేష జ్ఞానమావృత్య దేహినమ్ .. 3-40..
తస్మాత్త్వమిన్ద్రియాణ్యాదౌ నియమ్య భరతర్షభ .
పాప్మానం ప్రజహి హ్యేనం జ్ఞానవిజ్ఞాననాశనమ్ .. 3-41..
ఇన్ద్రియాణి పరాణ్యాహురిన్ద్రియేభ్యః పరం మనః .
మనసస్తు పరా బుద్ధిర్యో బుద్ధేః పరతస్తు సః .. 3-42..
ఏవం బుద్ధేః పరం బుద్ధ్వా సంస్తభ్యాత్మానమాత్మనా .
జహి శత్రుం మహాబాహో కామరూపం దురాసదమ్ .. 3-43..
ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు
బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
కర్మయోగో నామ తృతీయోఽధ్యాయః .. 3..
అథ చతుర్థోఽధ్యాయః
జ్ఞానకర్మసంన్యాసయోగః
శ్రీభగవానువాచ .
ఇమం వివస్వతే యోగం ప్రోక్తవానహమవ్యయమ్ .
వివస్వాన్మనవే ప్రాహ మనురిక్ష్వాకవేఽబ్రవీత్ .. 4-1..
ఏవం పరమ్పరాప్రాప్తమిమం రాజర్షయో విదుః .
స కాలేనేహ మహతా యోగో నష్టః పరన్తప .. 4-2..
స ఏవాయం మయా తేఽద్య యోగః ప్రోక్తః పురాతనః .
భక్తోఽసి మే సఖా చేతి రహస్యం హ్యేతదుత్తమమ్ .. 4-3..
అర్జున ఉవాచ .
అపరం భవతో జన్మ పరం జన్మ వివస్వతః .
కథమేతద్విజానీయాం త్వమాదౌ ప్రోక్తవానితి .. 4-4..
శ్రీభగవానువాచ .
బహూని మే వ్యతీతాని జన్మాని తవ చార్జున .
తాన్యహం వేద సర్వాణి న త్వం వేత్థ పరన్తప .. 4-5..
అజోఽపి సన్నవ్యయాత్మా భూతానామీశ్వరోఽపి సన్ .
ప్రకృతిం స్వామధిష్ఠాయ సమ్భవామ్యాత్మమాయయా .. 4-6..
యదా యదా హి ధర్మస్య గ్లానిర్భవతి భారత .
అభ్యుత్థానమధర్మస్య తదాత్మానం సృజామ్యహమ్ .. 4-7..
పరిత్రాణాయ సాధూనాం వినాశాయ చ దుష్కృతామ్ .
ధర్మసంస్థాపనార్థాయ సమ్భవామి యుగే యుగే .. 4-8..
జన్మ కర్మ చ మే దివ్యమేవం యో వేత్తి తత్త్వతః .
త్యక్త్వా దేహం పునర్జన్మ నైతి మామేతి సోఽర్జున .. 4-9..
వీతరాగభయక్రోధా మన్మయా మాముపాశ్రితాః .
బహవో జ్ఞానతపసా పూతా మద్భావమాగతాః .. 4-10..
యే యథా మాం ప్రపద్యన్తే తాంస్తథైవ భజామ్యహమ్ .
మమ వర్త్మానువర్తన్తే మనుష్యాః పార్థ సర్వశః .. 4-11..
కాఙ్క్షన్తః కర్మణాం సిద్ధిం యజన్త ఇహ దేవతాః .
క్షిప్రం హి మానుషే లోకే సిద్ధిర్భవతి కర్మజా .. 4-12..
చాతుర్వర్ణ్యం మయా సృష్టం గుణకర్మవిభాగశః .
తస్య కర్తారమపి మాం విద్ధ్యకర్తారమవ్యయమ్ .. 4-13..
న మాం కర్మాణి లిమ్పన్తి న మే కర్మఫలే స్పృహా .
ఇతి మాం యోఽభిజానాతి కర్మభిర్న స బధ్యతే .. 4-14..
ఏవం జ్ఞాత్వా కృతం కర్మ పూర్వైరపి ముముక్షుభిః .
కురు కర్మైవ తస్మాత్త్వం పూర్వైః పూర్వతరం కృతమ్ .. 4-15..
కిం కర్మ కిమకర్మేతి కవయోఽప్యత్ర మోహితాః .
తత్తే కర్మ ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వా మోక్ష్యసేఽశుభాత్ .. 4-16..
కర్మణో హ్యపి బోద్ధవ్యం బోద్ధవ్యం చ వికర్మణః .
అకర్మణశ్చ బోద్ధవ్యం గహనా కర్మణో గతిః .. 4-17..
కర్మణ్యకర్మ యః పశ్యేదకర్మణి చ కర్మ యః .
స బుద్ధిమాన్మనుష్యేషు స యుక్తః కృత్స్నకర్మకృత్ .. 4-18..
యస్య సర్వే సమారమ్భాః కామసఙ్కల్పవర్జితాః .
జ్ఞానాగ్నిదగ్ధకర్మాణం తమాహుః పణ్డితం బుధాః .. 4-19..
త్యక్త్వా కర్మఫలాసఙ్గం నిత్యతృప్తో నిరాశ్రయః .
కర్మణ్యభిప్రవృత్తోఽపి నైవ కిఞ్చిత్కరోతి సః .. 4-20..
నిరాశీర్యతచిత్తాత్మా త్యక్తసర్వపరిగ్రహః .
శారీరం కేవలం కర్మ కుర్వన్నాప్నోతి కిల్బిషమ్ .. 4-21..
యదృచ్ఛాలాభసన్తుష్టో ద్వన్ద్వాతీతో విమత్సరః .
సమః సిద్ధావసిద్ధౌ చ కృత్వాపి న నిబధ్యతే .. 4-22..
గతసఙ్గస్య ముక్తస్య జ్ఞానావస్థితచేతసః .
యజ్ఞాయాచరతః కర్మ సమగ్రం ప్రవిలీయతే .. 4-23..
బ్రహ్మార్పణం బ్రహ్మ హవిర్బ్రహ్మాగ్నౌ బ్రహ్మణా హుతమ్ .
బ్రహ్మైవ తేన గన్తవ్యం బ్రహ్మకర్మసమాధినా .. 4-24..
దైవమేవాపరే యజ్ఞం యోగినః పర్యుపాసతే .
బ్రహ్మాగ్నావపరే యజ్ఞం యజ్ఞేనైవోపజుహ్వతి .. 4-25..
శ్రోత్రాదీనీన్ద్రియాణ్యన్యే సంయమాగ్నిషు జుహ్వతి .
శబ్దాదీన్విషయానన్య ఇన్ద్రియాగ్నిషు జుహ్వతి .. 4-26..
సర్వాణీన్ద్రియకర్మాణి ప్రాణకర్మాణి చాపరే .
ఆత్మసంయమయోగాగ్నౌ జుహ్వతి జ్ఞానదీపితే .. 4-27..
ద్రవ్యయజ్ఞాస్తపోయజ్ఞా యోగయజ్ఞాస్తథాపరే .
స్వాధ్యాయజ్ఞానయజ్ఞాశ్చ యతయః సంశితవ్రతాః .. 4-28..
అపానే జుహ్వతి ప్రాణం ప్రాణేఽపానం తథాపరే .
ప్రాణాపానగతీ రుద్ధ్వా ప్రాణాయామపరాయణాః .. 4-29..
అపరే నియతాహారాః ప్రాణాన్ప్రాణేషు జుహ్వతి .
సర్వేఽప్యేతే యజ్ఞవిదో యజ్ఞక్షపితకల్మషాః .. 4-30..
యజ్ఞశిష్టామృతభుజో యాన్తి బ్రహ్మ సనాతనమ్ .
నాయం లోకోఽస్త్యయజ్ఞస్య కుతోఽన్యః కురుసత్తమ .. 4-31..
ఏవం బహువిధా యజ్ఞా వితతా బ్రహ్మణో ముఖే .
కర్మజాన్విద్ధి తాన్సర్వానేవం జ్ఞాత్వా విమోక్ష్యసే .. 4-32..
శ్రేయాన్ద్రవ్యమయాద్యజ్ఞాజ్జ్ఞానయజ్ఞః పరన్తప .
సర్వం కర్మాఖిలం పార్థ జ్ఞానే పరిసమాప్యతే .. 4-33..
తద్విద్ధి ప్రణిపాతేన పరిప్రశ్నేన సేవయా .
ఉపదేక్ష్యన్తి తే జ్ఞానం జ్ఞానినస్తత్త్వదర్శినః .. 4-34..
యజ్జ్ఞాత్వా న పునర్మోహమేవం యాస్యసి పాణ్డవ .
యేన భూతాన్యశేషేణ ద్రక్ష్యస్యాత్మన్యథో మయి .. 4-35.. (భూతాన్యశేషాణి)
అపి చేదసి పాపేభ్యః సర్వేభ్యః పాపకృత్తమః .
సర్వం జ్ఞానప్లవేనైవ వృజినం సన్తరిష్యసి .. 4-36..
యథైధాంసి సమిద్ధోఽగ్నిర్భస్మసాత్కురుతేఽర్జున .
జ్ఞానాగ్నిః సర్వకర్మాణి భస్మసాత్కురుతే తథా .. 4-37..
న హి జ్ఞానేన సదృశం పవిత్రమిహ విద్యతే .
తత్స్వయం యోగసంసిద్ధః కాలేనాత్మని విన్దతి .. 4-38..
శ్రద్ధావాఀల్లభతే జ్ఞానం తత్పరః సంయతేన్ద్రియః .
జ్ఞానం లబ్ధ్వా పరాం శాన్తిమచిరేణాధిగచ్ఛతి .. 4-39..
అజ్ఞశ్చాశ్రద్దధానశ్చ సంశయాత్మా వినశ్యతి .
నాయం లోకోఽస్తి న పరో న సుఖం సంశయాత్మనః .. 4-40..
యోగసంన్యస్తకర్మాణం జ్ఞానసఞ్ఛిన్నసంశయమ్ .
ఆత్మవన్తం న కర్మాణి నిబధ్నన్తి ధనఞ్జయ .. 4-41..
తస్మాదజ్ఞానసమ్భూతం హృత్స్థం జ్ఞానాసినాత్మనః .
ఛిత్త్వైనం సంశయం యోగమాతిష్ఠోత్తిష్ఠ భారత .. 4-42..
ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు
బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
జ్ఞానకర్మసంన్యాసయోగో నామ చతుర్థోఽధ్యాయః .. 4..
అథ పఞ్చమోఽధ్యాయః
సంన్యాసయోగః
అర్జున ఉవాచ .
సంన్యాసం కర్మణాం కృష్ణ పునర్యోగం చ శంససి .
యచ్ఛ్రేయ ఏతయోరేకం తన్మే బ్రూహి సునిశ్చితమ్ .. 5-1..
శ్రీభగవానువాచ .
సంన్యాసః కర్మయోగశ్చ నిఃశ్రేయసకరావుభౌ .
తయోస్తు కర్మసంన్యాసాత్కర్మయోగో విశిష్యతే .. 5-2..
జ్ఞేయః స నిత్యసంన్యాసీ యో న ద్వేష్టి న కాఙ్క్షతి .
నిర్ద్వన్ద్వో హి మహాబాహో సుఖం బన్ధాత్ప్రముచ్యతే .. 5-3..
సాఙ్ఖ్యయోగౌ పృథగ్బాలాః ప్రవదన్తి న పణ్డితాః .
ఏకమప్యాస్థితః సమ్యగుభయోర్విన్దతే ఫలమ్ .. 5-4..
యత్సాఙ్ఖ్యైః ప్రాప్యతే స్థానం తద్యోగైరపి గమ్యతే .
ఏకం సాఙ్ఖ్యం చ యోగం చ యః పశ్యతి స పశ్యతి .. 5-5..
సంన్యాసస్తు మహాబాహో దుఃఖమాప్తుమయోగతః .
యోగయుక్తో మునిర్బ్రహ్మ నచిరేణాధిగచ్ఛతి .. 5-6..
యోగయుక్తో విశుద్ధాత్మా విజితాత్మా జితేన్ద్రియః .
సర్వభూతాత్మభూతాత్మా కుర్వన్నపి న లిప్యతే .. 5-7..
నైవ కిఞ్చిత్కరోమీతి యుక్తో మన్యేత తత్త్వవిత్ .
పశ్యఞ్శృణ్వన్స్పృశఞ్జిఘ్రన్నశ్నన్గచ్ఛన్స్వపఞ్శ్వసన్ .. 5-8..
ప్రలపన్విసృజన్గృహ్ణన్నున్మిషన్నిమిషన్నపి .
ఇన్ద్రియాణీన్ద్రియార్థేషు వర్తన్త ఇతి ధారయన్ .. 5-9..
బ్రహ్మణ్యాధాయ కర్మాణి సఙ్గం త్యక్త్వా కరోతి యః .
లిప్యతే న స పాపేన పద్మపత్రమివామ్భసా .. 5-10..
కాయేన మనసా బుద్ధ్యా కేవలైరిన్ద్రియైరపి .
యోగినః కర్మ కుర్వన్తి సఙ్గం త్యక్త్వాత్మశుద్ధయే .. 5-11..
యుక్తః కర్మఫలం త్యక్త్వా శాన్తిమాప్నోతి నైష్ఠికీమ్ .
అయుక్తః కామకారేణ ఫలే సక్తో నిబధ్యతే .. 5-12..
సర్వకర్మాణి మనసా సంన్యస్యాస్తే సుఖం వశీ .
నవద్వారే పురే దేహీ నైవ కుర్వన్న కారయన్ .. 5-13..
న కర్తృత్వం న కర్మాణి లోకస్య సృజతి ప్రభుః .
న కర్మఫలసంయోగం స్వభావస్తు ప్రవర్తతే .. 5-14..
నాదత్తే కస్యచిత్పాపం న చైవ సుకృతం విభుః .
అజ్ఞానేనావృతం జ్ఞానం తేన ముహ్యన్తి జన్తవః .. 5-15..
జ్ఞానేన తు తదజ్ఞానం యేషాం నాశితమాత్మనః .
తేషామాదిత్యవజ్జ్ఞానం ప్రకాశయతి తత్పరమ్ .. 5-16..
తద్బుద్ధయస్తదాత్మానస్తన్నిష్ఠాస్తత్పరాయణాః .
గచ్ఛన్త్యపునరావృత్తిం జ్ఞాననిర్ధూతకల్మషాః .. 5-17..
విద్యావినయసమ్పన్నే బ్రాహ్మణే గవి హస్తిని .
శుని చైవ శ్వపాకే చ పణ్డితాః సమదర్శినః .. 5-18..
ఇహైవ తైర్జితః సర్గో యేషాం సామ్యే స్థితం మనః .
నిర్దోషం హి సమం బ్రహ్మ తస్మాద్ బ్రహ్మణి తే స్థితాః .. 5-19..
న ప్రహృష్యేత్ప్రియం ప్రాప్య నోద్విజేత్ప్రాప్య చాప్రియమ్ .
స్థిరబుద్ధిరసమ్మూఢో బ్రహ్మవిద్ బ్రహ్మణి స్థితః .. 5-20..
బాహ్యస్పర్శేష్వసక్తాత్మా విన్దత్యాత్మని యత్సుఖమ్ .
స బ్రహ్మయోగయుక్తాత్మా సుఖమక్షయమశ్నుతే .. 5-21..
యే హి సంస్పర్శజా భోగా దుఃఖయోనయ ఏవ తే .
ఆద్యన్తవన్తః కౌన్తేయ న తేషు రమతే బుధః .. 5-22..
శక్నోతీహైవ యః సోఢుం ప్రాక్శరీరవిమోక్షణాత్ .
కామక్రోధోద్భవం వేగం స యుక్తః స సుఖీ నరః .. 5-23..
యోఽన్తఃసుఖోఽన్తరారామస్తథాన్తర్జ్యోతిరేవ యః .
స యోగీ బ్రహ్మనిర్వాణం బ్రహ్మభూతోఽధిగచ్ఛతి .. 5-24..
లభన్తే బ్రహ్మనిర్వాణమృషయః క్షీణకల్మషాః .
ఛిన్నద్వైధా యతాత్మానః సర్వభూతహితే రతాః .. 5-25..
కామక్రోధవియుక్తానాం యతీనాం యతచేతసామ్ .
అభితో బ్రహ్మనిర్వాణం వర్తతే విదితాత్మనామ్ .. 5-26..
స్పర్శాన్కృత్వా బహిర్బాహ్యాంశ్చక్షుశ్చైవాన్తరే భ్రువోః .
ప్రాణాపానౌ సమౌ కృత్వా నాసాభ్యన్తరచారిణౌ .. 5-27..
యతేన్ద్రియమనోబుద్ధిర్మునిర్మోక్షపరాయణః .
విగతేచ్ఛాభయక్రోధో యః సదా ముక్త ఏవ సః .. 5-28..
భోక్తారం యజ్ఞతపసాం సర్వలోకమహేశ్వరమ్ .
సుహృదం సర్వభూతానాం జ్ఞాత్వా మాం శాన్తిమృచ్ఛతి .. 5-29..
ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు
బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
సంన్యాసయోగో నామ పఞ్చమోఽధ్యాయః .. 5..
అథ షష్ఠోఽధ్యాయః
ఆత్మసంయమయోగః
శ్రీభగవానువాచ .
అనాశ్రితః కర్మఫలం కార్యం కర్మ కరోతి యః .
స సంన్యాసీ చ యోగీ చ న నిరగ్నిర్న చాక్రియః .. 6-1..
యం సంన్యాసమితి ప్రాహుర్యోగం తం విద్ధి పాణ్డవ .
న హ్యసంన్యస్తసఙ్కల్పో యోగీ భవతి కశ్చన .. 6-2..
ఆరురుక్షోర్మునేర్యోగం కర్మ కారణముచ్యతే .
యోగారూఢస్య తస్యైవ శమః కారణముచ్యతే .. 6-3..
యదా హి నేన్ద్రియార్థేషు న కర్మస్వనుషజ్జతే .
సర్వసఙ్కల్పసంన్యాసీ యోగారూఢస్తదోచ్యతే .. 6-4..
ఉద్ధరేదాత్మనాత్మానం నాత్మానమవసాదయేత్ .
ఆత్మైవ హ్యాత్మనో బన్ధురాత్మైవ రిపురాత్మనః .. 6-5..
బన్ధురాత్మాత్మనస్తస్య యేనాత్మైవాత్మనా జితః .
అనాత్మనస్తు శత్రుత్వే వర్తేతాత్మైవ శత్రువత్ .. 6-6..
జితాత్మనః ప్రశాన్తస్య పరమాత్మా సమాహితః .
శీతోష్ణసుఖదుఃఖేషు తథా మానాపమానయోః .. 6-7..
జ్ఞానవిజ్ఞానతృప్తాత్మా కూటస్థో విజితేన్ద్రియః .
యుక్త ఇత్యుచ్యతే యోగీ సమలోష్టాశ్మకాఞ్చనః .. 6-8..
సుహృన్మిత్రార్యుదాసీనమధ్యస్థద్వేష్యబన్ధుషు .
సాధుష్వపి చ పాపేషు సమబుద్ధిర్విశిష్యతే .. 6-9..
యోగీ యుఞ్జీత సతతమాత్మానం రహసి స్థితః .
ఏకాకీ యతచిత్తాత్మా నిరాశీరపరిగ్రహః .. 6-10..
శుచౌ దేశే ప్రతిష్ఠాప్య స్థిరమాసనమాత్మనః .
నాత్యుచ్ఛ్రితం నాతినీచం చైలాజినకుశోత్తరమ్ .. 6-11..
తత్రైకాగ్రం మనః కృత్వా యతచిత్తేన్ద్రియక్రియః .
ఉపవిశ్యాసనే యుఞ్జ్యాద్యోగమాత్మవిశుద్ధయే .. 6-12..
సమం కాయశిరోగ్రీవం ధారయన్నచలం స్థిరః .
సమ్ప్రేక్ష్య నాసికాగ్రం స్వం దిశశ్చానవలోకయన్ .. 6-13..
ప్రశాన్తాత్మా విగతభీర్బ్రహ్మచారివ్రతే స్థితః .
మనః సంయమ్య మచ్చిత్తో యుక్త ఆసీత మత్పరః .. 6-14..
యుఞ్జన్నేవం సదాత్మానం యోగీ నియతమానసః .
శాన్తిం నిర్వాణపరమాం మత్సంస్థామధిగచ్ఛతి .. 6-15..
నాత్యశ్నతస్తు యోగోఽస్తి న చైకాన్తమనశ్నతః .
న చాతిస్వప్నశీలస్య జాగ్రతో నైవ చార్జున .. 6-16..
యుక్తాహారవిహారస్య యుక్తచేష్టస్య కర్మసు .
యుక్తస్వప్నావబోధస్య యోగో భవతి దుఃఖహా .. 6-17..
యదా వినియతం చిత్తమాత్మన్యేవావతిష్ఠతే .
నిఃస్పృహః సర్వకామేభ్యో యుక్త ఇత్యుచ్యతే తదా .. 6-18..
యథా దీపో నివాతస్థో నేఙ్గతే సోపమా స్మృతా .
యోగినో యతచిత్తస్య యుఞ్జతో యోగమాత్మనః .. 6-19..
యత్రోపరమతే చిత్తం నిరుద్ధం యోగసేవయా .
యత్ర చైవాత్మనాత్మానం పశ్యన్నాత్మని తుష్యతి .. 6-20..
సుఖమాత్యన్తికం యత్తద్ బుద్ధిగ్రాహ్యమతీన్ద్రియమ్ .
వేత్తి యత్ర న చైవాయం స్థితశ్చలతి తత్త్వతః .. 6-21..
యం లబ్ధ్వా చాపరం లాభం మన్యతే నాధికం తతః .
యస్మిన్స్థితో న దుఃఖేన గురుణాపి విచాల్యతే .. 6-22..
తం విద్యాద్ దుఃఖసంయోగవియోగం యోగసంజ్ఞితమ్ .
స నిశ్చయేన యోక్తవ్యో యోగోఽనిర్విణ్ణచేతసా .. 6-23..
సఙ్కల్పప్రభవాన్కామాంస్త్యక్త్వా సర్వానశేషతః .
మనసైవేన్ద్రియగ్రామం వినియమ్య సమన్తతః .. 6-24..
శనైః శనైరుపరమేద్ బుద్ధ్యా ధృతిగృహీతయా .
ఆత్మసంస్థం మనః కృత్వా న కిఞ్చిదపి చిన్తయేత్ .. 6-25..
యతో యతో నిశ్చరతి మనశ్చఞ్చలమస్థిరమ్ .
తతస్తతో నియమ్యైతదాత్మన్యేవ వశం నయేత్ .. 6-26..
ప్రశాన్తమనసం హ్యేనం యోగినం సుఖముత్తమమ్ .
ఉపైతి శాన్తరజసం బ్రహ్మభూతమకల్మషమ్ .. 6-27..
యుఞ్జన్నేవం సదాత్మానం యోగీ విగతకల్మషః .
సుఖేన బ్రహ్మసంస్పర్శమత్యన్తం సుఖమశ్నుతే .. 6-28..
సర్వభూతస్థమాత్మానం సర్వభూతాని చాత్మని .
ఈక్షతే యోగయుక్తాత్మా సర్వత్ర సమదర్శనః .. 6-29..
యో మాం పశ్యతి సర్వత్ర సర్వం చ మయి పశ్యతి .
తస్యాహం న ప్రణశ్యామి స చ మే న ప్రణశ్యతి .. 6-30..
సర్వభూతస్థితం యో మాం భజత్యేకత్వమాస్థితః .
సర్వథా వర్తమానోఽపి స యోగీ మయి వర్తతే .. 6-31..
ఆత్మౌపమ్యేన సర్వత్ర సమం పశ్యతి యోఽర్జున .
సుఖం వా యది వా దుఃఖం స యోగీ పరమో మతః .. 6-32..
అర్జున ఉవాచ .
యోఽయం యోగస్త్వయా ప్రోక్తః సామ్యేన మధుసూదన .
ఏతస్యాహం న పశ్యామి చఞ్చలత్వాత్స్థితిం స్థిరామ్ .. 6-33..
చఞ్చలం హి మనః కృష్ణ ప్రమాథి బలవద్ దృఢమ్ .
తస్యాహం నిగ్రహం మన్యే వాయోరివ సుదుష్కరమ్ .. 6-34..
శ్రీభగవానువాచ .
అసంశయం మహాబాహో మనో దుర్నిగ్రహం చలమ్ .
అభ్యాసేన తు కౌన్తేయ వైరాగ్యేణ చ గృహ్యతే .. 6-35..
అసంయతాత్మనా యోగో దుష్ప్రాప ఇతి మే మతిః .
వశ్యాత్మనా తు యతతా శక్యోఽవాప్తుముపాయతః .. 6-36..
అర్జున ఉవాచ .
అయతిః శ్రద్ధయోపేతో యోగాచ్చలితమానసః .
అప్రాప్య యోగసంసిద్ధిం కాం గతిం కృష్ణ గచ్ఛతి .. 6-37..
కచ్చిన్నోభయవిభ్రష్టశ్ఛిన్నాభ్రమివ నశ్యతి .
అప్రతిష్ఠో మహాబాహో విమూఢో బ్రహ్మణః పథి .. 6-38..
ఏతన్మే సంశయం కృష్ణ ఛేత్తుమర్హస్యశేషతః .
త్వదన్యః సంశయస్యాస్య ఛేత్తా న హ్యుపపద్యతే .. 6-39..
శ్రీభగవానువాచ .
పార్థ నైవేహ నాముత్ర వినాశస్తస్య విద్యతే .
న హి కల్యాణకృత్కశ్చిద్ దుర్గతిం తాత గచ్ఛతి .. 6-40..
ప్రాప్య పుణ్యకృతాం లోకానుషిత్వా శాశ్వతీః సమాః .
శుచీనాం శ్రీమతాం గేహే యోగభ్రష్టోఽభిజాయతే .. 6-41..
అథవా యోగినామేవ కులే భవతి ధీమతామ్ .
ఏతద్ధి దుర్లభతరం లోకే జన్మ యదీదృశమ్ .. 6-42..
తత్ర తం బుద్ధిసంయోగం లభతే పౌర్వదేహికమ్ .
యతతే చ తతో భూయః సంసిద్ధౌ కురునన్దన .. 6-43..
పూర్వాభ్యాసేన తేనైవ హ్రియతే హ్యవశోఽపి సః .
జిజ్ఞాసురపి యోగస్య శబ్దబ్రహ్మాతివర్తతే .. 6-44..
ప్రయత్నాద్యతమానస్తు యోగీ సంశుద్ధకిల్బిషః .
అనేకజన్మసంసిద్ధస్తతో యాతి పరాం గతిమ్ .. 6-45..
తపస్విభ్యోఽధికో యోగీ జ్ఞానిభ్యోఽపి మతోఽధికః .
కర్మిభ్యశ్చాధికో యోగీ తస్మాద్యోగీ భవార్జున .. 6-46..
యోగినామపి సర్వేషాం మద్గతేనాన్తరాత్మనా .
శ్రద్ధావాన్భజతే యో మాం స మే యుక్తతమో మతః .. 6-47..
ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు
బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
ఆత్మసంయమయోగో నామ షష్ఠోఽధ్యాయః .. 6..
అథ సప్తమోఽధ్యాయః
జ్ఞానవిజ్ఞానయోగః
శ్రీభగవానువాచ .
మయ్యాసక్తమనాః పార్థ యోగం యుఞ్జన్మదాశ్రయః .
అసంశయం సమగ్రం మాం యథా జ్ఞాస్యసి తచ్ఛృణు .. 7-1..
జ్ఞానం తేఽహం సవిజ్ఞానమిదం వక్ష్యామ్యశేషతః .
యజ్జ్ఞాత్వా నేహ భూయోఽన్యజ్జ్ఞాతవ్యమవశిష్యతే .. 7-2..
మనుష్యాణాం సహస్రేషు కశ్చిద్యతతి సిద్ధయే .
యతతామపి సిద్ధానాం కశ్చిన్మాం వేత్తి తత్త్వతః .. 7-3..
భూమిరాపోఽనలో వాయుః ఖం మనో బుద్ధిరేవ చ .
అహఙ్కార ఇతీయం మే భిన్నా ప్రకృతిరష్టధా .. 7-4..
అపరేయమితస్త్వన్యాం ప్రకృతిం విద్ధి మే పరామ్ .
జీవభూతాం మహాబాహో యయేదం ధార్యతే జగత్ .. 7-5..
ఏతద్యోనీని భూతాని సర్వాణీత్యుపధారయ .
అహం కృత్స్నస్య జగతః ప్రభవః ప్రలయస్తథా .. 7-6..
మత్తః పరతరం నాన్యత్కిఞ్చిదస్తి ధనఞ్జయ .
మయి సర్వమిదం ప్రోతం సూత్రే మణిగణా ఇవ .. 7-7..
రసోఽహమప్సు కౌన్తేయ ప్రభాస్మి శశిసూర్యయోః .
ప్రణవః సర్వవేదేషు శబ్దః ఖే పౌరుషం నృషు .. 7-8..
పుణ్యో గన్ధః పృథివ్యాం చ తేజశ్చాస్మి విభావసౌ .
జీవనం సర్వభూతేషు తపశ్చాస్మి తపస్విషు .. 7-9..
బీజం మాం సర్వభూతానాం విద్ధి పార్థ సనాతనమ్ .
బుద్ధిర్బుద్ధిమతామస్మి తేజస్తేజస్వినామహమ్ .. 7-10..
బలం బలవతాం చాహం కామరాగవివర్జితమ్ .
ధర్మావిరుద్ధో భూతేషు కామోఽస్మి భరతర్షభ .. 7-11..
యే చైవ సాత్త్వికా భావా రాజసాస్తామసాశ్చ యే .
మత్త ఏవేతి తాన్విద్ధి న త్వహం తేషు తే మయి .. 7-12..
త్రిభిర్గుణమయైర్భావైరేభిః సర్వమిదం జగత్ .
మోహితం నాభిజానాతి మామేభ్యః పరమవ్యయమ్ .. 7-13..
దైవీ హ్యేషా గుణమయీ మమ మాయా దురత్యయా .
మామేవ యే ప్రపద్యన్తే మాయామేతాం తరన్తి తే .. 7-14..
న మాం దుష్కృతినో మూఢాః ప్రపద్యన్తే నరాధమాః .
మాయయాపహృతజ్ఞానా ఆసురం భావమాశ్రితాః .. 7-15..
చతుర్విధా భజన్తే మాం జనాః సుకృతినోఽర్జున .
ఆర్తో జిజ్ఞాసురర్థార్థీ జ్ఞానీ చ భరతర్షభ .. 7-16..
తేషాం జ్ఞానీ నిత్యయుక్త ఏకభక్తిర్విశిష్యతే .
ప్రియో హి జ్ఞానినోఽత్యర్థమహం స చ మమ ప్రియః .. 7-17..
ఉదారాః సర్వ ఏవైతే జ్ఞానీ త్వాత్మైవ మే మతమ్ .
ఆస్థితః స హి యుక్తాత్మా మామేవానుత్తమాం గతిమ్ .. 7-18..
బహూనాం జన్మనామన్తే జ్ఞానవాన్మాం ప్రపద్యతే .
వాసుదేవః సర్వమితి స మహాత్మా సుదుర్లభః .. 7-19..
కామైస్తైస్తైర్హృతజ్ఞానాః ప్రపద్యన్తేఽన్యదేవతాః .
తం తం నియమమాస్థాయ ప్రకృత్యా నియతాః స్వయా .. 7-20..
యో యో యాం యాం తనుం భక్తః శ్రద్ధయార్చితుమిచ్ఛతి .
తస్య తస్యాచలాం శ్రద్ధాం తామేవ విదధామ్యహమ్ .. 7-21..
స తయా శ్రద్ధయా యుక్తస్తస్యారాధనమీహతే .
లభతే చ తతః కామాన్మయైవ విహితాన్హి తాన్ .. 7-22..
అన్తవత్తు ఫలం తేషాం తద్భవత్యల్పమేధసామ్ .
దేవాన్దేవయజో యాన్తి మద్భక్తా యాన్తి మామపి .. 7-23..
అవ్యక్తం వ్యక్తిమాపన్నం మన్యన్తే మామబుద్ధయః .
పరం భావమజానన్తో మమావ్యయమనుత్తమమ్ .. 7-24..
నాహం ప్రకాశః సర్వస్య యోగమాయాసమావృతః .
మూఢోఽయం నాభిజానాతి లోకో మామజమవ్యయమ్ .. 7-25..
వేదాహం సమతీతాని వర్తమానాని చార్జున .
భవిష్యాణి చ భూతాని మాం తు వేద న కశ్చన .. 7-26..
ఇచ్ఛాద్వేషసముత్థేన ద్వన్ద్వమోహేన భారత .
సర్వభూతాని సమ్మోహం సర్గే యాన్తి పరన్తప .. 7-27..
యేషాం త్వన్తగతం పాపం జనానాం పుణ్యకర్మణామ్ .
తే ద్వన్ద్వమోహనిర్ముక్తా భజన్తే మాం దృఢవ్రతాః .. 7-28..
జరామరణమోక్షాయ మామాశ్రిత్య యతన్తి యే .
తే బ్రహ్మ తద్విదుః కృత్స్నమధ్యాత్మం కర్మ చాఖిలమ్ .. 7-29..
సాధిభూతాధిదైవం మాం సాధియజ్ఞం చ యే విదుః .
ప్రయాణకాలేఽపి చ మాం తే విదుర్యుక్తచేతసః .. 7-30..
ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు
బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
జ్ఞానవిజ్ఞానయోగో నామ సప్తమోఽధ్యాయః .. 7..
అథ అష్టమోఽధ్యాయః
అక్షరబ్రహ్మయోగః
అర్జున ఉవాచ .
కిం తద్ బ్రహ్మ కిమధ్యాత్మం కిం కర్మ పురుషోత్తమ .
అధిభూతం చ కిం ప్రోక్తమధిదైవం కిముచ్యతే .. 8-1..
అధియజ్ఞః కథం కోఽత్ర దేహేఽస్మిన్మధుసూదన .
ప్రయాణకాలే చ కథం జ్ఞేయోఽసి నియతాత్మభిః .. 8-2..
శ్రీభగవానువాచ .
అక్షరం బ్రహ్మ పరమం స్వభావోఽధ్యాత్మముచ్యతే .
భూతభావోద్భవకరో విసర్గః కర్మసంజ్ఞితః .. 8-3..
అధిభూతం క్షరో భావః పురుషశ్చాధిదైవతమ్ .
అధియజ్ఞోఽహమేవాత్ర దేహే దేహభృతాం వర .. 8-4..
అన్తకాలే చ మామేవ స్మరన్ముక్త్వా కలేవరమ్ .
యః ప్రయాతి స మద్భావం యాతి నాస్త్యత్ర సంశయః .. 8-5..
యం యం వాపి స్మరన్భావం త్యజత్యన్తే కలేవరమ్ .
తం తమేవైతి కౌన్తేయ సదా తద్భావభావితః .. 8-6..
తస్మాత్సర్వేషు కాలేషు మామనుస్మర యుధ్య చ .
మయ్యర్పితమనోబుద్ధిర్మామేవైష్యస్యసంశయః .. 8-7.. (సంశయమ్)
అభ్యాసయోగయుక్తేన చేతసా నాన్యగామినా .
పరమం పురుషం దివ్యం యాతి పార్థానుచిన్తయన్ .. 8-8..
కవిం పురాణమనుశాసితార-
మణోరణీయంసమనుస్మరేద్యః .
సర్వస్య ధాతారమచిన్త్యరూప-
మాదిత్యవర్ణం తమసః పరస్తాత్ .. 8-9..
ప్రయాణకాలే మనసాఽచలేన
భక్త్యా యుక్తో యోగబలేన చైవ .
భ్రువోర్మధ్యే ప్రాణమావేశ్య సమ్యక్
స తం పరం పురుషముపైతి దివ్యమ్ .. 8-10..
యదక్షరం వేదవిదో వదన్తి
విశన్తి యద్యతయో వీతరాగాః .
యదిచ్ఛన్తో బ్రహ్మచర్యం చరన్తి
తత్తే పదం సఙ్గ్రహేణ ప్రవక్ష్యే .. 8-11..
సర్వద్వారాణి సంయమ్య మనో హృది నిరుధ్య చ .
మూర్ధ్న్యాధాయాత్మనః ప్రాణమాస్థితో యోగధారణామ్ .. 8-12..
ఓమిత్యేకాక్షరం బ్రహ్మ వ్యాహరన్మామనుస్మరన్ .
యః ప్రయాతి త్యజన్దేహం స యాతి పరమాం గతిమ్ .. 8-13..
అనన్యచేతాః సతతం యో మాం స్మరతి నిత్యశః .
తస్యాహం సులభః పార్థ నిత్యయుక్తస్య యోగినః .. 8-14..
మాముపేత్య పునర్జన్మ దుఃఖాలయమశాశ్వతమ్ .
నాప్నువన్తి మహాత్మానః సంసిద్ధిం పరమాం గతాః .. 8-15..
ఆబ్రహ్మభువనాల్లోకాః పునరావర్తినోఽర్జున .
మాముపేత్య తు కౌన్తేయ పునర్జన్మ న విద్యతే .. 8-16..
సహస్రయుగపర్యన్తమహర్యద్ బ్రహ్మణో విదుః .
రాత్రిం యుగసహస్రాన్తాం తేఽహోరాత్రవిదో జనాః .. 8-17..
అవ్యక్తాద్ వ్యక్తయః సర్వాః ప్రభవన్త్యహరాగమే .
రాత్ర్యాగమే ప్రలీయన్తే తత్రైవావ్యక్తసంజ్ఞకే .. 8-18..
భూతగ్రామః స ఏవాయం భూత్వా భూత్వా ప్రలీయతే .
రాత్ర్యాగమేఽవశః పార్థ ప్రభవత్యహరాగమే .. 8-19..
పరస్తస్మాత్తు భావోఽన్యోఽవ్యక్తోఽవ్యక్తాత్సనాతనః .
యః స సర్వేషు భూతేషు నశ్యత్సు న వినశ్యతి .. 8-20..
అవ్యక్తోఽక్షర ఇత్యుక్తస్తమాహుః పరమాం గతిమ్ .
యం ప్రాప్య న నివర్తన్తే తద్ధామ పరమం మమ .. 8-21..
పురుషః స పరః పార్థ భక్త్యా లభ్యస్త్వనన్యయా .
యస్యాన్తఃస్థాని భూతాని యేన సర్వమిదం తతమ్ .. 8-22..
యత్ర కాలే త్వనావృత్తిమావృత్తిం చైవ యోగినః .
ప్రయాతా యాన్తి తం కాలం వక్ష్యామి భరతర్షభ .. 8-23..
అగ్నిర్జ్యోతిరహః శుక్లః షణ్మాసా ఉత్తరాయణమ్ .
తత్ర ప్రయాతా గచ్ఛన్తి బ్రహ్మ బ్రహ్మవిదో జనాః .. 8-24..
ధూమో రాత్రిస్తథా కృష్ణః షణ్మాసా దక్షిణాయనమ్ .
తత్ర చాన్ద్రమసం జ్యోతిర్యోగీ ప్రాప్య నివర్తతే .. 8-25..
శుక్లకృష్ణే గతీ హ్యేతే జగతః శాశ్వతే మతే .
ఏకయా యాత్యనావృత్తిమన్యయావర్తతే పునః .. 8-26..
నైతే సృతీ పార్థ జానన్యోగీ ముహ్యతి కశ్చన .
తస్మాత్సర్వేషు కాలేషు యోగయుక్తో భవార్జున .. 8-27..
వేదేషు యజ్ఞేషు తపఃసు చైవ
దానేషు యత్పుణ్యఫలం ప్రదిష్టమ్ .
అత్యేతి తత్సర్వమిదం విదిత్వా
యోగీ పరం స్థానముపైతి చాద్యమ్ .. 8-28..
ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు
బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
అక్షరబ్రహ్మయోగో నామాష్టమోఽధ్యాయః .. 8..
అథ నవమోఽధ్యాయః
రాజవిద్యారాజగుహ్యయోగః
శ్రీభగవానువాచ .
ఇదం తు తే గుహ్యతమం ప్రవక్ష్యామ్యనసూయవే .
జ్ఞానం విజ్ఞానసహితం యజ్జ్ఞాత్వా మోక్ష్యసేఽశుభాత్ .. 9-1..
రాజవిద్యా రాజగుహ్యం పవిత్రమిదముత్తమమ్ .
ప్రత్యక్షావగమం ధర్మ్యం సుసుఖం కర్తుమవ్యయమ్ .. 9-2..
అశ్రద్దధానాః పురుషా ధర్మస్యాస్య పరన్తప .
అప్రాప్య మాం నివర్తన్తే మృత్యుసంసారవర్త్మని .. 9-3..
మయా తతమిదం సర్వం జగదవ్యక్తమూర్తినా .
మత్స్థాని సర్వభూతాని న చాహం తేష్వవస్థితః .. 9-4..
న చ మత్స్థాని భూతాని పశ్య మే యోగమైశ్వరమ్ .
భూతభృన్న చ భూతస్థో మమాత్మా భూతభావనః .. 9-5..
యథాకాశస్థితో నిత్యం వాయుః సర్వత్రగో మహాన్ .
తథా సర్వాణి భూతాని మత్స్థానీత్యుపధారయ .. 9-6..
సర్వభూతాని కౌన్తేయ ప్రకృతిం యాన్తి మామికామ్ .
కల్పక్షయే పునస్తాని కల్పాదౌ విసృజామ్యహమ్ .. 9-7..
ప్రకృతిం స్వామవష్టభ్య విసృజామి పునః పునః .
భూతగ్రామమిమం కృత్స్నమవశం ప్రకృతేర్వశాత్ .. 9-8..
న చ మాం తాని కర్మాణి నిబధ్నన్తి ధనఞ్జయ .
ఉదాసీనవదాసీనమసక్తం తేషు కర్మసు .. 9-9..
మయాధ్యక్షేణ ప్రకృతిః సూయతే సచరాచరమ్ .
హేతునానేన కౌన్తేయ జగద్విపరివర్తతే .. 9-10..
అవజానన్తి మాం మూఢా మానుషీం తనుమాశ్రితమ్ .
పరం భావమజానన్తో మమ భూతమహేశ్వరమ్ .. 9-11..
మోఘాశా మోఘకర్మాణో మోఘజ్ఞానా విచేతసః .
రాక్షసీమాసురీం చైవ ప్రకృతిం మోహినీం శ్రితాః .. 9-12..
మహాత్మానస్తు మాం పార్థ దైవీం ప్రకృతిమాశ్రితాః .
భజన్త్యనన్యమనసో జ్ఞాత్వా భూతాదిమవ్యయమ్ .. 9-13..
సతతం కీర్తయన్తో మాం యతన్తశ్చ దృఢవ్రతాః .
నమస్యన్తశ్చ మాం భక్త్యా నిత్యయుక్తా ఉపాసతే .. 9-14..
జ్ఞానయజ్ఞేన చాప్యన్యే యజన్తో మాముపాసతే .
ఏకత్వేన పృథక్త్వేన బహుధా విశ్వతోముఖమ్ .. 9-15..
అహం క్రతురహం యజ్ఞః స్వధాహమహమౌషధమ్ .
మన్త్రోఽహమహమేవాజ్యమహమగ్నిరహం హుతమ్ .. 9-16..
పితాహమస్య జగతో మాతా ధాతా పితామహః .
వేద్యం పవిత్రమోఙ్కార ఋక్సామ యజురేవ చ .. 9-17..
గతిర్భర్తా ప్రభుః సాక్షీ నివాసః శరణం సుహృత్ .
ప్రభవః ప్రలయః స్థానం నిధానం బీజమవ్యయమ్ .. 9-18..
తపామ్యహమహం వర్షం నిగృహ్ణామ్యుత్సృజామి చ .
అమృతం చైవ మృత్యుశ్చ సదసచ్చాహమర్జున .. 9-19..
త్రైవిద్యా మాం సోమపాః పూతపాపా
యజ్ఞైరిష్ట్వా స్వర్గతిం ప్రార్థయన్తే .
తే పుణ్యమాసాద్య సురేన్ద్రలోక-
మశ్నన్తి దివ్యాన్దివి దేవభోగాన్ .. 9-20..
తే తం భుక్త్వా స్వర్గలోకం విశాలం
క్షీణే పుణ్యే మర్త్యలోకం విశన్తి .
ఏవం త్రయీధర్మమనుప్రపన్నా
గతాగతం కామకామా లభన్తే .. 9-21..
అనన్యాశ్చిన్తయన్తో మాం యే జనాః పర్యుపాసతే .
తేషాం నిత్యాభియుక్తానాం యోగక్షేమం వహామ్యహమ్ .. 9-22..
యేఽప్యన్యదేవతా భక్తా యజన్తే శ్రద్ధయాన్వితాః .
తేఽపి మామేవ కౌన్తేయ యజన్త్యవిధిపూర్వకమ్ .. 9-23..
అహం హి సర్వయజ్ఞానాం భోక్తా చ ప్రభురేవ చ .
న తు మామభిజానన్తి తత్త్వేనాతశ్చ్యవన్తి తే .. 9-24..
యాన్తి దేవవ్రతా దేవాన్పితౄన్యాన్తి పితృవ్రతాః .
భూతాని యాన్తి భూతేజ్యా యాన్తి మద్యాజినోఽపి మామ్ .. 9-25..
పత్రం పుష్పం ఫలం తోయం యో మే భక్త్యా ప్రయచ్ఛతి .
తదహం భక్త్యుపహృతమశ్నామి ప్రయతాత్మనః .. 9-26..
యత్కరోషి యదశ్నాసి యజ్జుహోషి దదాసి యత్ .
యత్తపస్యసి కౌన్తేయ తత్కురుష్వ మదర్పణమ్ .. 9-27..
శుభాశుభఫలైరేవం మోక్ష్యసే కర్మబన్ధనైః .
సంన్యాసయోగయుక్తాత్మా విముక్తో మాముపైష్యసి .. 9-28..
సమోఽహం సర్వభూతేషు న మే ద్వేష్యోఽస్తి న ప్రియః .
యే భజన్తి తు మాం భక్త్యా మయి తే తేషు చాప్యహమ్ .. 9-29..
అపి చేత్సుదురాచారో భజతే మామనన్యభాక్ .
సాధురేవ స మన్తవ్యః సమ్యగ్వ్యవసితో హి సః .. 9-30..
క్షిప్రం భవతి ధర్మాత్మా శశ్వచ్ఛాన్తిం నిగచ్ఛతి .
కౌన్తేయ ప్రతిజానీహి న మే భక్తః ప్రణశ్యతి .. 9-31..
మాం హి పార్థ వ్యపాశ్రిత్య యేఽపి స్యుః పాపయోనయః .
స్త్రియో వైశ్యాస్తథా శూద్రాస్తేఽపి యాన్తి పరాం గతిమ్ .. 9-32..
కిం పునర్బ్రాహ్మణాః పుణ్యా భక్తా రాజర్షయస్తథా .
అనిత్యమసుఖం లోకమిమం ప్రాప్య భజస్వ మామ్ .. 9-33..
మన్మనా భవ మద్భక్తో మద్యాజీ మాం నమస్కురు .
మామేవైష్యసి యుక్త్వైవమాత్మానం మత్పరాయణః .. 9-34..
ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు
బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
రాజవిద్యారాజగుహ్యయోగో నామ నవమోఽధ్యాయః .. 9..
అథ దశమోఽధ్యాయః
విభూతియోగః
శ్రీభగవానువాచ .
భూయ ఏవ మహాబాహో శృణు మే పరమం వచః .
యత్తేఽహం ప్రీయమాణాయ వక్ష్యామి హితకామ్యయా .. 10-1..
న మే విదుః సురగణాః ప్రభవం న మహర్షయః .
అహమాదిర్హి దేవానాం మహర్షీణాం చ సర్వశః .. 10-2..
యో మామజమనాదిం చ వేత్తి లోకమహేశ్వరమ్ .
అసమ్మూఢః స మర్త్యేషు సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే .. 10-3..
బుద్ధిర్జ్ఞానమసమ్మోహః క్షమా సత్యం దమః శమః .
సుఖం దుఃఖం భవోఽభావో భయం చాభయమేవ చ .. 10-4..
అహింసా సమతా తుష్టిస్తపో దానం యశోఽయశః .
భవన్తి భావా భూతానాం మత్త ఏవ పృథగ్విధాః .. 10-5..
మహర్షయః సప్త పూర్వే చత్వారో మనవస్తథా .
మద్భావా మానసా జాతా యేషాం లోక ఇమాః ప్రజాః .. 10-6..
ఏతాం విభూతిం యోగం చ మమ యో వేత్తి తత్త్వతః .
సోఽవికమ్పేన యోగేన యుజ్యతే నాత్ర సంశయః .. 10-7..
అహం సర్వస్య ప్రభవో మత్తః సర్వం ప్రవర్తతే .
ఇతి మత్వా భజన్తే మాం బుధా భావసమన్వితాః .. 10-8..
మచ్చిత్తా మద్గతప్రాణా బోధయన్తః పరస్పరమ్ .
కథయన్తశ్చ మాం నిత్యం తుష్యన్తి చ రమన్తి చ .. 10-9..
తేషాం సతతయుక్తానాం భజతాం ప్రీతిపూర్వకమ్ .
దదామి బుద్ధియోగం తం యేన మాముపయాన్తి తే .. 10-10..
తేషామేవానుకమ్పార్థమహమజ్ఞానజం తమః .
నాశయామ్యాత్మభావస్థో జ్ఞానదీపేన భాస్వతా .. 10-11..
అర్జున ఉవాచ .
పరం బ్రహ్మ పరం ధామ పవిత్రం పరమం భవాన్ .
పురుషం శాశ్వతం దివ్యమాదిదేవమజం విభుమ్ .. 10-12..
ఆహుస్త్వామృషయః సర్వే దేవర్షిర్నారదస్తథా .
అసితో దేవలో వ్యాసః స్వయం చైవ బ్రవీషి మే .. 10-13..
సర్వమేతదృతం మన్యే యన్మాం వదసి కేశవ .
న హి తే భగవన్వ్యక్తిం విదుర్దేవా న దానవాః .. 10-14..
స్వయమేవాత్మనాత్మానం వేత్థ త్వం పురుషోత్తమ .
భూతభావన భూతేశ దేవదేవ జగత్పతే .. 10-15..
వక్తుమర్హస్యశేషేణ దివ్యా హ్యాత్మవిభూతయః .
యాభిర్విభూతిభిర్లోకానిమాంస్త్వం వ్యాప్య తిష్ఠసి .. 10-16..
కథం విద్యామహం యోగింస్త్వాం సదా పరిచిన్తయన్ .
కేషు కేషు చ భావేషు చిన్త్యోఽసి భగవన్మయా .. 10-17..
విస్తరేణాత్మనో యోగం విభూతిం చ జనార్దన .
భూయః కథయ తృప్తిర్హి శృణ్వతో నాస్తి మేఽమృతమ్ .. 10-18..
శ్రీభగవానువాచ .
హన్త తే కథయిష్యామి దివ్యా హ్యాత్మవిభూతయః .
ప్రాధాన్యతః కురుశ్రేష్ఠ నాస్త్యన్తో విస్తరస్య మే .. 10-19..
అహమాత్మా గుడాకేశ సర్వభూతాశయస్థితః .
అహమాదిశ్చ మధ్యం చ భూతానామన్త ఏవ చ .. 10-20..
ఆదిత్యానామహం విష్ణుర్జ్యోతిషాం రవిరంశుమాన్ .
మరీచిర్మరుతామస్మి నక్షత్రాణామహం శశీ .. 10-21..
వేదానాం సామవేదోఽస్మి దేవానామస్మి వాసవః .
ఇన్ద్రియాణాం మనశ్చాస్మి భూతానామస్మి చేతనా .. 10-22..
రుద్రాణాం శఙ్కరశ్చాస్మి విత్తేశో యక్షరక్షసామ్ .
వసూనాం పావకశ్చాస్మి మేరుః శిఖరిణామహమ్ .. 10-23..
పురోధసాం చ ముఖ్యం మాం విద్ధి పార్థ బృహస్పతిమ్ .
సేనానీనామహం స్కన్దః సరసామస్మి సాగరః .. 10-24..
మహర్షీణాం భృగురహం గిరామస్మ్యేకమక్షరమ్ .
యజ్ఞానాం జపయజ్ఞోఽస్మి స్థావరాణాం హిమాలయః .. 10-25..
అశ్వత్థః సర్వవృక్షాణాం దేవర్షీణాం చ నారదః .
గన్ధర్వాణాం చిత్రరథః సిద్ధానాం కపిలో మునిః .. 10-26..
ఉచ్చైఃశ్రవసమశ్వానాం విద్ధి మామమృతోద్భవమ్ .
ఐరావతం గజేన్ద్రాణాం నరాణాం చ నరాధిపమ్ .. 10-27..
ఆయుధానామహం వజ్రం ధేనూనామస్మి కామధుక్ .
ప్రజనశ్చాస్మి కన్దర్పః సర్పాణామస్మి వాసుకిః .. 10-28..
అనన్తశ్చాస్మి నాగానాం వరుణో యాదసామహమ్ .
పితౄణామర్యమా చాస్మి యమః సంయమతామహమ్ .. 10-29..
ప్రహ్లాదశ్చాస్మి దైత్యానాం కాలః కలయతామహమ్ .
మృగాణాం చ మృగేన్ద్రోఽహం వైనతేయశ్చ పక్షిణామ్ .. 10-30..
పవనః పవతామస్మి రామః శస్త్రభృతామహమ్ .
ఝషాణాం మకరశ్చాస్మి స్రోతసామస్మి జాహ్నవీ .. 10-31..
సర్గాణామాదిరన్తశ్చ మధ్యం చైవాహమర్జున .
అధ్యాత్మవిద్యా విద్యానాం వాదః ప్రవదతామహమ్ .. 10-32..
అక్షరాణామకారోఽస్మి ద్వన్ద్వః సామాసికస్య చ .
అహమేవాక్షయః కాలో ధాతాహం విశ్వతోముఖః .. 10-33..
మృత్యుః సర్వహరశ్చాహముద్భవశ్చ భవిష్యతామ్ .
కీర్తిః శ్రీర్వాక్చ నారీణాం స్మృతిర్మేధా ధృతిః క్షమా .. 10-34..
బృహత్సామ తథా సామ్నాం గాయత్రీ ఛన్దసామహమ్ .
మాసానాం మార్గశీర్షోఽహమృతూనాం కుసుమాకరః .. 10-35..
ద్యూతం ఛలయతామస్మి తేజస్తేజస్వినామహమ్ .
జయోఽస్మి వ్యవసాయోఽస్మి సత్త్వం సత్త్వవతామహమ్ .. 10-36..
వృష్ణీనాం వాసుదేవోఽస్మి పాణ్డవానాం ధనఞ్జయః .
మునీనామప్యహం వ్యాసః కవీనాముశనా కవిః .. 10-37..
దణ్డో దమయతామస్మి నీతిరస్మి జిగీషతామ్ .
మౌనం చైవాస్మి గుహ్యానాం జ్ఞానం జ్ఞానవతామహమ్ .. 10-38..
యచ్చాపి సర్వభూతానాం బీజం తదహమర్జున .
న తదస్తి వినా యత్స్యాన్మయా భూతం చరాచరమ్ .. 10-39..
నాన్తోఽస్తి మమ దివ్యానాం విభూతీనాం పరన్తప .
ఏష తూద్దేశతః ప్రోక్తో విభూతేర్విస్తరో మయా .. 10-40..
యద్యద్విభూతిమత్సత్త్వం శ్రీమదూర్జితమేవ వా .
తత్తదేవావగచ్ఛ త్వం మమ తేజోంఽశసమ్భవమ్ .. 10-41..
అథవా బహునైతేన కిం జ్ఞాతేన తవార్జున .
విష్టభ్యాహమిదం కృత్స్నమేకాంశేన స్థితో జగత్ .. 10-42..
ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు
బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
విభూతియోగో నామ దశమోఽధ్యాయః .. 10..
అథైకాదశోఽధ్యాయః
విశ్వరూపదర్శనయోగః
అర్జున ఉవాచ .
మదనుగ్రహాయ పరమం గుహ్యమధ్యాత్మసంజ్ఞితమ్ .
యత్త్వయోక్తం వచస్తేన మోహోఽయం విగతో మమ .. 11-1..
భవాప్యయౌ హి భూతానాం శ్రుతౌ విస్తరశో మయా .
త్వత్తః కమలపత్రాక్ష మాహాత్మ్యమపి చావ్యయమ్ .. 11-2..
ఏవమేతద్యథాత్థ త్వమాత్మానం పరమేశ్వర .
ద్రష్టుమిచ్ఛామి తే రూపమైశ్వరం పురుషోత్తమ .. 11-3..
మన్యసే యది తచ్ఛక్యం మయా ద్రష్టుమితి ప్రభో .
యోగేశ్వర తతో మే త్వం దర్శయాత్మానమవ్యయమ్ .. 11-4..
శ్రీభగవానువాచ .
పశ్య మే పార్థ రూపాణి శతశోఽథ సహస్రశః .
నానావిధాని దివ్యాని నానావర్ణాకృతీని చ .. 11-5..
పశ్యాదిత్యాన్వసూన్రుద్రానశ్వినౌ మరుతస్తథా .
బహూన్యదృష్టపూర్వాణి పశ్యాశ్చర్యాణి భారత .. 11-6..
ఇహైకస్థం జగత్కృత్స్నం పశ్యాద్య సచరాచరమ్ .
మమ దేహే గుడాకేశ యచ్చాన్యద్ ద్రష్టుమిచ్ఛసి .. 11-7..
న తు మాం శక్యసే ద్రష్టుమనేనైవ స్వచక్షుషా .
దివ్యం దదామి తే చక్షుః పశ్య మే యోగమైశ్వరమ్ .. 11-8..
సఞ్జయ ఉవాచ .
ఏవముక్త్వా తతో రాజన్మహాయోగేశ్వరో హరిః .
దర్శయామాస పార్థాయ పరమం రూపమైశ్వరమ్ .. 11-9..
అనేకవక్త్రనయనమనేకాద్భుతదర్శనమ్ .
అనేకదివ్యాభరణం దివ్యానేకోద్యతాయుధమ్ .. 11-10..
దివ్యమాల్యామ్బరధరం దివ్యగన్ధానులేపనమ్ .
సర్వాశ్చర్యమయం దేవమనన్తం విశ్వతోముఖమ్ .. 11-11..
దివి సూర్యసహస్రస్య భవేద్యుగపదుత్థితా .
యది భాః సదృశీ సా స్యాద్భాసస్తస్య మహాత్మనః .. 11-12..
తత్రైకస్థం జగత్కృత్స్నం ప్రవిభక్తమనేకధా .
అపశ్యద్దేవదేవస్య శరీరే పాణ్డవస్తదా .. 11-13..
తతః స విస్మయావిష్టో హృష్టరోమా ధనఞ్జయః .
ప్రణమ్య శిరసా దేవం కృతాఞ్జలిరభాషత .. 11-14..
అర్జున ఉవాచ .
పశ్యామి దేవాంస్తవ దేవ దేహే
సర్వాంస్తథా భూతవిశేషసఙ్ఘాన్ .
బ్రహ్మాణమీశం కమలాసనస్థ-
మృషీంశ్చ సర్వానురగాంశ్చ దివ్యాన్ .. 11-15..
అనేకబాహూదరవక్త్రనేత్రం
పశ్యామి త్వాం సర్వతోఽనన్తరూపమ్ .
నాన్తం న మధ్యం న పునస్తవాదిం
పశ్యామి విశ్వేశ్వర విశ్వరూప .. 11-16..
కిరీటినం గదినం చక్రిణం చ
తేజోరాశిం సర్వతో దీప్తిమన్తమ్ .
పశ్యామి త్వాం దుర్నిరీక్ష్యం సమన్తాద్
దీప్తానలార్కద్యుతిమప్రమేయమ్ .. 11-17..
త్వమక్షరం పరమం వేదితవ్యం
త్వమస్య విశ్వస్య పరం నిధానమ్ .
త్వమవ్యయః శాశ్వతధర్మగోప్తా
సనాతనస్త్వం పురుషో మతో మే .. 11-18..
అనాదిమధ్యాన్తమనన్తవీర్య-
మనన్తబాహుం శశిసూర్యనేత్రమ్ .
పశ్యామి త్వాం దీప్తహుతాశవక్త్రం
స్వతేజసా విశ్వమిదం తపన్తమ్ .. 11-19..
ద్యావాపృథివ్యోరిదమన్తరం హి
వ్యాప్తం త్వయైకేన దిశశ్చ సర్వాః .
దృష్ట్వాద్భుతం రూపముగ్రం తవేదం
లోకత్రయం ప్రవ్యథితం మహాత్మన్ .. 11-20..
అమీ హి త్వాం సురసఙ్ఘా విశన్తి
కేచిద్భీతాః ప్రాఞ్జలయో గృణన్తి .
స్వస్తీత్యుక్త్వా మహర్షిసిద్ధసఙ్ఘాః
స్తువన్తి త్వాం స్తుతిభిః పుష్కలాభిః .. 11-21..
రుద్రాదిత్యా వసవో యే చ సాధ్యా
విశ్వేఽశ్వినౌ మరుతశ్చోష్మపాశ్చ .
గన్ధర్వయక్షాసురసిద్ధసఙ్ఘా
వీక్షన్తే త్వాం విస్మితాశ్చైవ సర్వే .. 11-22..
రూపం మహత్తే బహువక్త్రనేత్రం
మహాబాహో బహుబాహూరుపాదమ్ .
బహూదరం బహుదంష్ట్రాకరాలం
దృష్ట్వా లోకాః ప్రవ్యథితాస్తథాహమ్ .. 11-23..
నభఃస్పృశం దీప్తమనేకవర్ణం
వ్యాత్తాననం దీప్తవిశాలనేత్రమ్ .
దృష్ట్వా హి త్వాం ప్రవ్యథితాన్తరాత్మా
ధృతిం న విన్దామి శమం చ విష్ణో .. 11-24..
దంష్ట్రాకరాలాని చ తే ముఖాని
దృష్ట్వైవ కాలానలసన్నిభాని .
దిశో న జానే న లభే చ శర్మ
ప్రసీద దేవేశ జగన్నివాస .. 11-25..
అమీ చ త్వాం ధృతరాష్ట్రస్య పుత్రాః
సర్వే సహైవావనిపాలసఙ్ఘైః .
భీష్మో ద్రోణః సూతపుత్రస్తథాసౌ
సహాస్మదీయైరపి యోధముఖ్యైః .. 11-26..
వక్త్రాణి తే త్వరమాణా విశన్తి
దంష్ట్రాకరాలాని భయానకాని .
కేచిద్విలగ్నా దశనాన్తరేషు
సన్దృశ్యన్తే చూర్ణితైరుత్తమాఙ్గైః .. 11-27..
యథా నదీనాం బహవోఽమ్బువేగాః
సముద్రమేవాభిముఖా ద్రవన్తి .
తథా తవామీ నరలోకవీరా
విశన్తి వక్త్రాణ్యభివిజ్వలన్తి .. 11-28..
యథా ప్రదీప్తం జ్వలనం పతఙ్గా
విశన్తి నాశాయ సమృద్ధవేగాః .
తథైవ నాశాయ విశన్తి లోకా-
స్తవాపి వక్త్రాణి సమృద్ధవేగాః .. 11-29..
లేలిహ్యసే గ్రసమానః సమన్తాల్-
లోకాన్సమగ్రాన్వదనైర్జ్వలద్భిః .
తేజోభిరాపూర్య జగత్సమగ్రం
భాసస్తవోగ్రాః ప్రతపన్తి విష్ణో .. 11-30..
ఆఖ్యాహి మే కో భవానుగ్రరూపో
నమోఽస్తు తే దేవవర ప్రసీద .
విజ్ఞాతుమిచ్ఛామి భవన్తమాద్యం
న హి ప్రజానామి తవ ప్రవృత్తిమ్ .. 11-31..
శ్రీభగవానువాచ .
కాలోఽస్మి లోకక్షయకృత్ప్రవృద్ధో
లోకాన్సమాహర్తుమిహ ప్రవృత్తః .
ఋతేఽపి త్వాం న భవిష్యన్తి సర్వే
యేఽవస్థితాః ప్రత్యనీకేషు యోధాః .. 11-32..
తస్మాత్త్వముత్తిష్ఠ యశో లభస్వ
జిత్వా శత్రూన్ భుఙ్క్ష్వ రాజ్యం సమృద్ధమ్ .
మయైవైతే నిహతాః పూర్వమేవ
నిమిత్తమాత్రం భవ సవ్యసాచిన్ .. 11-33..
ద్రోణం చ భీష్మం చ జయద్రథం చ
కర్ణం తథాన్యానపి యోధవీరాన్ .
మయా హతాంస్త్వం జహి మా వ్యథిష్ఠా
యుధ్యస్వ జేతాసి రణే సపత్నాన్ .. 11-34..
సఞ్జయ ఉవాచ .
ఏతచ్ఛ్రుత్వా వచనం కేశవస్య
కృతాఞ్జలిర్వేపమానః కిరీటీ .
నమస్కృత్వా భూయ ఏవాహ కృష్ణం
సగద్గదం భీతభీతః ప్రణమ్య .. 11-35..
అర్జున ఉవాచ .
స్థానే హృషీకేశ తవ ప్రకీర్త్యా
జగత్ప్రహృష్యత్యనురజ్యతే చ .
రక్షాంసి భీతాని దిశో ద్రవన్తి
సర్వే నమస్యన్తి చ సిద్ధసఙ్ఘాః .. 11-36..
కస్మాచ్చ తే న నమేరన్మహాత్మన్
గరీయసే బ్రహ్మణోఽప్యాదికర్త్రే .
అనన్త దేవేశ జగన్నివాస
త్వమక్షరం సదసత్తత్పరం యత్ .. 11-37..
త్వమాదిదేవః పురుషః పురాణ-
స్త్వమస్య విశ్వస్య పరం నిధానమ్ .
వేత్తాసి వేద్యం చ పరం చ ధామ
త్వయా తతం విశ్వమనన్తరూప .. 11-38..
వాయుర్యమోఽగ్నిర్వరుణః శశాఙ్కః
ప్రజాపతిస్త్వం ప్రపితామహశ్చ .
నమో నమస్తేఽస్తు సహస్రకృత్వః
పునశ్చ భూయోఽపి నమో నమస్తే .. 11-39..
నమః పురస్తాదథ పృష్ఠతస్తే
నమోఽస్తు తే సర్వత ఏవ సర్వ .
అనన్తవీర్యామితవిక్రమస్త్వం
సర్వం సమాప్నోషి తతోఽసి సర్వః .. 11-40..
సఖేతి మత్వా ప్రసభం యదుక్తం
హే కృష్ణ హే యాదవ హే సఖేతి .
అజానతా మహిమానం తవేదం
మయా ప్రమాదాత్ప్రణయేన వాపి .. 11-41..
యచ్చావహాసార్థమసత్కృతోఽసి
విహారశయ్యాసనభోజనేషు .
ఏకోఽథవాప్యచ్యుత తత్సమక్షం
తత్క్షామయే త్వామహమప్రమేయమ్ .. 11-42..
పితాసి లోకస్య చరాచరస్య
త్వమస్య పూజ్యశ్చ గురుర్గరీయాన్ .
న త్వత్సమోఽస్త్యభ్యధికః కుతోఽన్యో
లోకత్రయేఽప్యప్రతిమప్రభావ .. 11-43..
తస్మాత్ప్రణమ్య ప్రణిధాయ కాయం
ప్రసాదయే త్వామహమీశమీడ్యమ్ .
పితేవ పుత్రస్య సఖేవ సఖ్యుః
ప్రియః ప్రియాయార్హసి దేవ సోఢుమ్ .. 11-44..
అదృష్టపూర్వం హృషితోఽస్మి దృష్ట్వా
భయేన చ ప్రవ్యథితం మనో మే .
తదేవ మే దర్శయ దేవ రూపం
ప్రసీద దేవేశ జగన్నివాస .. 11-45..
కిరీటినం గదినం చక్రహస్తం
ఇచ్ఛామి త్వాం ద్రష్టుమహం తథైవ .
తేనైవ రూపేణ చతుర్భుజేన
సహస్రబాహో భవ విశ్వమూర్తే .. 11-46..
శ్రీభగవానువాచ .
మయా ప్రసన్నేన తవార్జునేదం
రూపం పరం దర్శితమాత్మయోగాత్ .
తేజోమయం విశ్వమనన్తమాద్యం
యన్మే త్వదన్యేన న దృష్టపూర్వమ్ .. 11-47..
న వేదయజ్ఞాధ్యయనైర్న దానై-
ర్న చ క్రియాభిర్న తపోభిరుగ్రైః .
ఏవంరూపః శక్య అహం నృలోకే
ద్రష్టుం త్వదన్యేన కురుప్రవీర .. 11-48..
మా తే వ్యథా మా చ విమూఢభావో
దృష్ట్వా రూపం ఘోరమీదృఙ్మమేదమ్ .
వ్యపేతభీః ప్రీతమనాః పునస్త్వం
తదేవ మే రూపమిదం ప్రపశ్య .. 11-49..
సఞ్జయ ఉవాచ .
ఇత్యర్జునం వాసుదేవస్తథోక్త్వా
స్వకం రూపం దర్శయామాస భూయః .
ఆశ్వాసయామాస చ భీతమేనం
భూత్వా పునః సౌమ్యవపుర్మహాత్మా .. 11-50..
అర్జున ఉవాచ .
దృష్ట్వేదం మానుషం రూపం తవ సౌమ్యం జనార్దన .
ఇదానీమస్మి సంవృత్తః సచేతాః ప్రకృతిం గతః .. 11-51..
శ్రీభగవానువాచ .
సుదుర్దర్శమిదం రూపం దృష్టవానసి యన్మమ .
దేవా అప్యస్య రూపస్య నిత్యం దర్శనకాఙ్క్షిణః .. 11-52..
నాహం వేదైర్న తపసా న దానేన న చేజ్యయా .
శక్య ఏవంవిధో ద్రష్టుం దృష్టవానసి మాం యథా .. 11-53..
భక్త్యా త్వనన్యయా శక్య అహమేవంవిధోఽర్జున .
జ్ఞాతుం ద్రష్టుం చ తత్త్వేన ప్రవేష్టుం చ పరన్తప .. 11-54..
మత్కర్మకృన్మత్పరమో మద్భక్తః సఙ్గవర్జితః .
నిర్వైరః సర్వభూతేషు యః స మామేతి పాణ్డవ .. 11-55..
ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు
బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
విశ్వరూపదర్శనయోగో నామైకాదశోఽధ్యాయః .. 11..
అథ ద్వాదశోఽధ్యాయః
భక్తియోగః
అర్జున ఉవాచ .
ఏవం సతతయుక్తా యే భక్తాస్త్వాం పర్యుపాసతే .
యే చాప్యక్షరమవ్యక్తం తేషాం కే యోగవిత్తమాః .. 12-1..
శ్రీభగవానువాచ .
మయ్యావేశ్య మనో యే మాం నిత్యయుక్తా ఉపాసతే .
శ్రద్ధయా పరయోపేతాః తే మే యుక్తతమా మతాః .. 12-2..
యే త్వక్షరమనిర్దేశ్యమవ్యక్తం పర్యుపాసతే .
సర్వత్రగమచిన్త్యఞ్చ కూటస్థమచలన్ధ్రువమ్ .. 12-3..
సన్నియమ్యేన్ద్రియగ్రామం సర్వత్ర సమబుద్ధయః .
తే ప్రాప్నువన్తి మామేవ సర్వభూతహితే రతాః .. 12-4..
క్లేశోఽధికతరస్తేషామవ్యక్తాసక్తచేతసామ్ .
అవ్యక్తా హి గతిర్దుఃఖం దేహవద్భిరవాప్యతే .. 12-5..
యే తు సర్వాణి కర్మాణి మయి సంన్యస్య మత్పరాః .
అనన్యేనైవ యోగేన మాం ధ్యాయన్త ఉపాసతే .. 12-6..
తేషామహం సముద్ధర్తా మృత్యుసంసారసాగరాత్ .
భవామి నచిరాత్పార్థ మయ్యావేశితచేతసామ్ .. 12-7..
మయ్యేవ మన ఆధత్స్వ మయి బుద్ధిం నివేశయ .
నివసిష్యసి మయ్యేవ అత ఊర్ధ్వం న సంశయః .. 12-8..
అథ చిత్తం సమాధాతుం న శక్నోషి మయి స్థిరమ్ .
అభ్యాసయోగేన తతో మామిచ్ఛాప్తుం ధనఞ్జయ .. 12-9..
అభ్యాసేఽప్యసమర్థోఽసి మత్కర్మపరమో భవ .
మదర్థమపి కర్మాణి కుర్వన్సిద్ధిమవాప్స్యసి .. 12-10..
అథైతదప్యశక్తోఽసి కర్తుం మద్యోగమాశ్రితః .
సర్వకర్మఫలత్యాగం తతః కురు యతాత్మవాన్ .. 12-11..
శ్రేయో హి జ్ఞానమభ్యాసాజ్జ్ఞానాద్ధ్యానం విశిష్యతే .
ధ్యానాత్కర్మఫలత్యాగస్త్యాగాచ్ఛాన్తిరనన్తరమ్ .. 12-12..
అద్వేష్టా సర్వభూతానాం మైత్రః కరుణ ఏవ చ .
నిర్మమో నిరహఙ్కారః సమదుఃఖసుఖః క్షమీ .. 12-13..
సన్తుష్టః సతతం యోగీ యతాత్మా దృఢనిశ్చయః .
మయ్యర్పితమనోబుద్ధిర్యో మద్భక్తః స మే ప్రియః .. 12-14..
యస్మాన్నోద్విజతే లోకో లోకాన్నోద్విజతే చ యః .
హర్షామర్షభయోద్వేగైర్ముక్తో యః స చ మే ప్రియః .. 12-15..
అనపేక్షః శుచిర్దక్ష ఉదాసీనో గతవ్యథః .
సర్వారమ్భపరిత్యాగీ యో మద్భక్తః స మే ప్రియః .. 12-16..
యో న హృష్యతి న ద్వేష్టి న శోచతి న కాఙ్క్షతి .
శుభాశుభపరిత్యాగీ భక్తిమాన్యః స మే ప్రియః .. 12-17..
సమః శత్రౌ చ మిత్రే చ తథా మానాపమానయోః .
శీతోష్ణసుఖదుఃఖేషు సమః సఙ్గవివర్జితః .. 12-18..
తుల్యనిన్దాస్తుతిర్మౌనీ సన్తుష్టో యేన కేనచిత్ .
అనికేతః స్థిరమతిర్భక్తిమాన్మే ప్రియో నరః .. 12-19..
యే తు ధర్మ్యామృతమిదం యథోక్తం పర్యుపాసతే .
శ్రద్దధానా మత్పరమా భక్తాస్తేఽతీవ మే ప్రియాః .. 12-20..
ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు
బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
భక్తియోగో నామ ద్వాదశోఽధ్యాయః .. 12..
అథ త్రయోదశోఽధ్యాయః
క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞవిభాగయోగః
అర్జున ఉవాచ .
ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ .
ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ .. 13-1..
శ్రీభగవానువాచ .
ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే .
ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః .. 13-2..
క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత .
క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ .. 13-3..
తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్ .
స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు .. 13-4..
ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్ .
బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః .. 13-5..
మహాభూతాన్యహఙ్కారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ .
ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః .. 13-6..
ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సఙ్ఘాతశ్చేతనా ధృతిః .
ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్ .. 13-7..
అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్ .
ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః .. 13-8..
ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహఙ్కార ఏవ చ .
జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్ .. 13-9..
అసక్తిరనభిష్వఙ్గః పుత్రదారగృహాదిషు .
నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు .. 13-10..
మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ .
వివిక్తదేశసేవిత్వమరతిర్జనసంసది .. 13-11..
అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనమ్ .
ఏతజ్జ్ఞానమితి ప్రోక్తమజ్ఞానం యదతోఽన్యథా .. 13-12..
జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే .
అనాదిమత్పరం బ్రహ్మ న సత్తన్నాసదుచ్యతే .. 13-13..
సర్వతః పాణిపాదం తత్సర్వతోఽక్షిశిరోముఖమ్ .
సర్వతః శ్రుతిమల్లోకే సర్వమావృత్య తిష్ఠతి .. 13-14..
సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం సర్వేన్ద్రియవివర్జితమ్ .
అసక్తం సర్వభృచ్చైవ నిర్గుణం గుణభోక్తృ చ .. 13-15..
బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం చరమేవ చ .
సూక్ష్మత్వాత్తదవిజ్ఞేయం దూరస్థం చాన్తికే చ తత్ .. 13-16..
అవిభక్తం చ భూతేషు విభక్తమివ చ స్థితమ్ .
భూతభర్తృ చ తజ్జ్ఞేయం గ్రసిష్ణు ప్రభవిష్ణు చ .. 13-17..
జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః పరముచ్యతే .
జ్ఞానం జ్ఞేయం జ్ఞానగమ్యం హృది సర్వస్య విష్ఠితమ్ .. 13-18..
ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం జ్ఞేయం చోక్తం సమాసతః .
మద్భక్త ఏతద్విజ్ఞాయ మద్భావాయోపపద్యతే .. 13-19..
ప్రకృతిం పురుషం చైవ విద్ధ్యనాదీ ఉభావపి .
వికారాంశ్చ గుణాంశ్చైవ విద్ధి ప్రకృతిసమ్భవాన్ .. 13-20..
కార్యకారణకర్తృత్వే హేతుః ప్రకృతిరుచ్యతే .
పురుషః సుఖదుఃఖానాం భోక్తృత్వే హేతురుచ్యతే .. 13-21..
పురుషః ప్రకృతిస్థో హి భుఙ్క్తే ప్రకృతిజాన్గుణాన్ .
కారణం గుణసఙ్గోఽస్య సదసద్యోనిజన్మసు .. 13-22..
ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా భోక్తా మహేశ్వరః .
పరమాత్మేతి చాప్యుక్తో దేహేఽస్మిన్పురుషః పరః .. 13-23..
య ఏవం వేత్తి పురుషం ప్రకృతిం చ గుణైః సహ .
సర్వథా వర్తమానోఽపి న స భూయోఽభిజాయతే .. 13-24..
ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి కేచిదాత్మానమాత్మనా .
అన్యే సాఙ్ఖ్యేన యోగేన కర్మయోగేన చాపరే .. 13-25..
అన్యే త్వేవమజానన్తః శ్రుత్వాన్యేభ్య ఉపాసతే .
తేఽపి చాతితరన్త్యేవ మృత్యుం శ్రుతిపరాయణాః .. 13-26..
యావత్సఞ్జాయతే కిఞ్చిత్సత్త్వం స్థావరజఙ్గమమ్ .
క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞసంయోగాత్తద్విద్ధి భరతర్షభ .. 13-27..
సమం సర్వేషు భూతేషు తిష్ఠన్తం పరమేశ్వరమ్ .
వినశ్యత్స్వవినశ్యన్తం యః పశ్యతి స పశ్యతి .. 13-28..
సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర సమవస్థితమీశ్వరమ్ .
న హినస్త్యాత్మనాత్మానం తతో యాతి పరాం గతిమ్ .. 13-29..
ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని సర్వశః .
యః పశ్యతి తథాత్మానమకర్తారం స పశ్యతి .. 13-30..
యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి .
తత ఏవ చ విస్తారం బ్రహ్మ సమ్పద్యతే తదా .. 13-31..
అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః .
శరీరస్థోఽపి కౌన్తేయ న కరోతి న లిప్యతే .. 13-32..
యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం నోపలిప్యతే .
సర్వత్రావస్థితో దేహే తథాత్మా నోపలిప్యతే .. 13-33..
యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం లోకమిమం రవిః .
క్షేత్రం క్షేత్రీ తథా కృత్స్నం ప్రకాశయతి భారత .. 13-34..
క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం జ్ఞానచక్షుషా .
భూతప్రకృతిమోక్షం చ యే విదుర్యాన్తి తే పరమ్ .. 13-35..
ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు
బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞవిభాగయోగో నామ త్రయోదశోఽధ్యాయః .. 13..
అథ చతుర్దశోఽధ్యాయః
గుణత్రయవిభాగయోగః
శ్రీభగవానువాచ .
పరం భూయః ప్రవక్ష్యామి జ్ఞానానాం జ్ఞానముత్తమమ్ .
యజ్జ్ఞాత్వా మునయః సర్వే పరాం సిద్ధిమితో గతాః .. 14-1..
ఇదం జ్ఞానముపాశ్రిత్య మమ సాధర్మ్యమాగతాః .
సర్గేఽపి నోపజాయన్తే ప్రలయే న వ్యథన్తి చ .. 14-2..
మమ యోనిర్మహద్ బ్రహ్మ తస్మిన్గర్భం దధామ్యహమ్ .
సమ్భవః సర్వభూతానాం తతో భవతి భారత .. 14-3..
సర్వయోనిషు కౌన్తేయ మూర్తయః సమ్భవన్తి యాః .
తాసాం బ్రహ్మ మహద్యోనిరహం బీజప్రదః పితా .. 14-4..
సత్త్వం రజస్తమ ఇతి గుణాః ప్రకృతిసమ్భవాః .
నిబధ్నన్తి మహాబాహో దేహే దేహినమవ్యయమ్ .. 14-5..
తత్ర సత్త్వం నిర్మలత్వాత్ప్రకాశకమనామయమ్ .
సుఖసఙ్గేన బధ్నాతి జ్ఞానసఙ్గేన చానఘ .. 14-6..
రజో రాగాత్మకం విద్ధి తృష్ణాసఙ్గసముద్భవమ్ .
తన్నిబధ్నాతి కౌన్తేయ కర్మసఙ్గేన దేహినమ్ .. 14-7..
తమస్త్వజ్ఞానజం విద్ధి మోహనం సర్వదేహినామ్ .
ప్రమాదాలస్యనిద్రాభిస్తన్నిబధ్నాతి భారత .. 14-8..
సత్త్వం సుఖే సఞ్జయతి రజః కర్మణి భారత .
జ్ఞానమావృత్య తు తమః ప్రమాదే సఞ్జయత్యుత .. 14-9..
రజస్తమశ్చాభిభూయ సత్త్వం భవతి భారత .
రజః సత్త్వం తమశ్చైవ తమః సత్త్వం రజస్తథా .. 14-10..
సర్వద్వారేషు దేహేఽస్మిన్ప్రకాశ ఉపజాయతే .
జ్ఞానం యదా తదా విద్యాద్వివృద్ధం సత్త్వమిత్యుత .. 14-11..
లోభః ప్రవృత్తిరారమ్భః కర్మణామశమః స్పృహా .
రజస్యేతాని జాయన్తే వివృద్ధే భరతర్షభ .. 14-12..
అప్రకాశోఽప్రవృత్తిశ్చ ప్రమాదో మోహ ఏవ చ .
తమస్యేతాని జాయన్తే వివృద్ధే కురునన్దన .. 14-13..
యదా సత్త్వే ప్రవృద్ధే తు ప్రలయం యాతి దేహభృత్ .
తదోత్తమవిదాం లోకానమలాన్ప్రతిపద్యతే .. 14-14..
రజసి ప్రలయం గత్వా కర్మసఙ్గిషు జాయతే .
తథా ప్రలీనస్తమసి మూఢయోనిషు జాయతే .. 14-15..
కర్మణః సుకృతస్యాహుః సాత్త్వికం నిర్మలం ఫలమ్ .
రజసస్తు ఫలం దుఃఖమజ్ఞానం తమసః ఫలమ్ .. 14-16..
సత్త్వాత్సఞ్జాయతే జ్ఞానం రజసో లోభ ఏవ చ .
ప్రమాదమోహౌ తమసో భవతోఽజ్ఞానమేవ చ .. 14-17..
ఊర్ధ్వం గచ్ఛన్తి సత్త్వస్థా మధ్యే తిష్ఠన్తి రాజసాః .
జఘన్యగుణవృత్తిస్థా అధో గచ్ఛన్తి తామసాః .. 14-18..
నాన్యం గుణేభ్యః కర్తారం యదా ద్రష్టానుపశ్యతి .
గుణేభ్యశ్చ పరం వేత్తి మద్భావం సోఽధిగచ్ఛతి .. 14-19..
గుణానేతానతీత్య త్రీన్దేహీ దేహసముద్భవాన్ .
జన్మమృత్యుజరాదుఃఖైర్విముక్తోఽమృతమశ్నుతే .. 14-20..
అర్జున ఉవాచ .
కైర్లిఙ్గైస్త్రీన్గుణానేతానతీతో భవతి ప్రభో .
కిమాచారః కథం చైతాంస్త్రీన్గుణానతివర్తతే .. 14-21..
శ్రీభగవానువాచ .
ప్రకాశం చ ప్రవృత్తిం చ మోహమేవ చ పాణ్డవ .
న ద్వేష్టి సమ్ప్రవృత్తాని న నివృత్తాని కాఙ్క్షతి .. 14-22..
ఉదాసీనవదాసీనో గుణైర్యో న విచాల్యతే .
గుణా వర్తన్త ఇత్యేవం యోఽవతిష్ఠతి నేఙ్గతే .. 14-23..
సమదుఃఖసుఖః స్వస్థః సమలోష్టాశ్మకాఞ్చనః .
తుల్యప్రియాప్రియో ధీరస్తుల్యనిన్దాత్మసంస్తుతిః .. 14-24..
మానాపమానయోస్తుల్యస్తుల్యో మిత్రారిపక్షయోః .
సర్వారమ్భపరిత్యాగీ గుణాతీతః స ఉచ్యతే .. 14-25..
మాం చ యోఽవ్యభిచారేణ భక్తియోగేన సేవతే .
స గుణాన్సమతీత్యైతాన్బ్రహ్మభూయాయ కల్పతే .. 14-26..
బ్రహ్మణో హి ప్రతిష్ఠాహమమృతస్యావ్యయస్య చ .
శాశ్వతస్య చ ధర్మస్య సుఖస్యైకాన్తికస్య చ .. 14-27..
ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు
బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
గుణత్రయవిభాగయోగో నామ చతుర్దశోఽధ్యాయః .. 14..
అథ పఞ్చదశోఽధ్యాయః
పురుషోత్తమయోగః
శ్రీభగవానువాచ .
ఊర్ధ్వమూలమధఃశాఖమశ్వత్థం ప్రాహురవ్యయమ్ .
ఛన్దాంసి యస్య పర్ణాని యస్తం వేద స వేదవిత్ .. 15-1..
అధశ్చోర్ధ్వం ప్రసృతాస్తస్య శాఖా
గుణప్రవృద్ధా విషయప్రవాలాః .
అధశ్చ మూలాన్యనుసన్తతాని
కర్మానుబన్ధీని మనుష్యలోకే .. 15-2..
న రూపమస్యేహ తథోపలభ్యతే
నాన్తో న చాదిర్న చ సమ్ప్రతిష్ఠా .
అశ్వత్థమేనం సువిరూఢమూలం
అసఙ్గశస్త్రేణ దృఢేన ఛిత్త్వా .. 15-3..
తతః పదం తత్పరిమార్గితవ్యం
యస్మిన్గతా న నివర్తన్తి భూయః .
తమేవ చాద్యం పురుషం ప్రపద్యే .
యతః ప్రవృత్తిః ప్రసృతా పురాణీ .. 15-4..
నిర్మానమోహా జితసఙ్గదోషా
అధ్యాత్మనిత్యా వినివృత్తకామాః .
ద్వన్ద్వైర్విముక్తాః సుఖదుఃఖసంజ్ఞై-
ర్గచ్ఛన్త్యమూఢాః పదమవ్యయం తత్ .. 15-5..
న తద్భాసయతే సూర్యో న శశాఙ్కో న పావకః .
యద్గత్వా న నివర్తన్తే తద్ధామ పరమం మమ .. 15-6..
మమైవాంశో జీవలోకే జీవభూతః సనాతనః .
మనఃషష్ఠానీన్ద్రియాణి ప్రకృతిస్థాని కర్షతి .. 15-7..
శరీరం యదవాప్నోతి యచ్చాప్యుత్క్రామతీశ్వరః .
గృహీత్వైతాని సంయాతి వాయుర్గన్ధానివాశయాత్ .. 15-8..
శ్రోత్రం చక్షుః స్పర్శనం చ రసనం ఘ్రాణమేవ చ .
అధిష్ఠాయ మనశ్చాయం విషయానుపసేవతే .. 15-9..
ఉత్క్రామన్తం స్థితం వాపి భుఞ్జానం వా గుణాన్వితమ్ .
విమూఢా నానుపశ్యన్తి పశ్యన్తి జ్ఞానచక్షుషః .. 15-10..
యతన్తో యోగినశ్చైనం పశ్యన్త్యాత్మన్యవస్థితమ్ .
యతన్తోఽప్యకృతాత్మానో నైనం పశ్యన్త్యచేతసః .. 15-11..
యదాదిత్యగతం తేజో జగద్భాసయతేఽఖిలమ్ .
యచ్చన్ద్రమసి యచ్చాగ్నౌ తత్తేజో విద్ధి మామకమ్ .. 15-12..
గామావిశ్య చ భూతాని ధారయామ్యహమోజసా .
పుష్ణామి చౌషధీః సర్వాః సోమో భూత్వా రసాత్మకః .. 15-13..
అహం వైశ్వానరో భూత్వా ప్రాణినాం దేహమాశ్రితః .
ప్రాణాపానసమాయుక్తః పచామ్యన్నం చతుర్విధమ్ .. 15-14..
సర్వస్య చాహం హృది సన్నివిష్టో
మత్తః స్మృతిర్జ్ఞానమపోహనఞ్చ .
వేదైశ్చ సర్వైరహమేవ వేద్యో
వేదాన్తకృద్వేదవిదేవ చాహమ్ .. 15-15..
ద్వావిమౌ పురుషౌ లోకే క్షరశ్చాక్షర ఏవ చ .
క్షరః సర్వాణి భూతాని కూటస్థోఽక్షర ఉచ్యతే .. 15-16..
ఉత్తమః పురుషస్త్వన్యః పరమాత్మేత్యుదాహృతః .
యో లోకత్రయమావిశ్య బిభర్త్యవ్యయ ఈశ్వరః .. 15-17..
యస్మాత్క్షరమతీతోఽహమక్షరాదపి చోత్తమః .
అతోఽస్మి లోకే వేదే చ ప్రథితః పురుషోత్తమః .. 15-18..
యో మామేవమసమ్మూఢో జానాతి పురుషోత్తమమ్ .
స సర్వవిద్భజతి మాం సర్వభావేన భారత .. 15-19..
ఇతి గుహ్యతమం శాస్త్రమిదముక్తం మయానఘ .
ఏతద్బుద్ధ్వా బుద్ధిమాన్స్యాత్కృతకృత్యశ్చ భారత .. 15-20..
ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు
బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జున సంవాదే
పురుషోత్తమయోగో నామ పఞ్చదశోఽధ్యాయః .. 15..
అథ షోడశోఽధ్యాయః . దైవాసురసమ్పద్విభాగయోగః
శ్రీభగవానువాచ .
అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః .
దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్ .. 16-1..
అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః శాన్తిరపైశునమ్ .
దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్ .. 16-2..
తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా .
భవన్తి సమ్పదం దైవీమభిజాతస్య భారత .. 16-3..
దమ్భో దర్పోఽభిమానశ్చ క్రోధః పారుష్యమేవ చ .
అజ్ఞానం చాభిజాతస్య పార్థ సమ్పదమాసురీమ్ .. 16-4..
దైవీ సమ్పద్విమోక్షాయ నిబన్ధాయాసురీ మతా .
మా శుచః సమ్పదం దైవీమభిజాతోఽసి పాణ్డవ .. 16-5..
ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేఽస్మిన్దైవ ఆసుర ఏవ చ .
దైవో విస్తరశః ప్రోక్త ఆసురం పార్థ మే శృణు .. 16-6..
ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ జనా న విదురాసురాః .
న శౌచం నాపి చాచారో న సత్యం తేషు విద్యతే .. 16-7..
అసత్యమప్రతిష్ఠం తే జగదాహురనీశ్వరమ్ .
అపరస్పరసమ్భూతం కిమన్యత్కామహైతుకమ్ .. 16-8..
ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య నష్టాత్మానోఽల్పబుద్ధయః .
ప్రభవన్త్యుగ్రకర్మాణః క్షయాయ జగతోఽహితాః .. 16-9..
కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం దమ్భమానమదాన్వితాః .
మోహాద్గృహీత్వాసద్గ్రాహాన్ప్రవర్తన్తేఽశుచివ్రతాః .. 16-10..
చిన్తామపరిమేయాం చ ప్రలయాన్తాముపాశ్రితాః .
కామోపభోగపరమా ఏతావదితి నిశ్చితాః .. 16-11..
ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః కామక్రోధపరాయణాః .
ఈహన్తే కామభోగార్థమన్యాయేనార్థసఞ్చయాన్ .. 16-12..
ఇదమద్య మయా లబ్ధమిమం ప్రాప్స్యే మనోరథమ్ .
ఇదమస్తీదమపి మే భవిష్యతి పునర్ధనమ్ .. 16-13..
అసౌ మయా హతః శత్రుర్హనిష్యే చాపరానపి .
ఈశ్వరోఽహమహం భోగీ సిద్ధోఽహం బలవాన్సుఖీ .. 16-14..
ఆఢ్యోఽభిజనవానస్మి కోఽన్యోఽస్తి సదృశో మయా .
యక్ష్యే దాస్యామి మోదిష్య ఇత్యజ్ఞానవిమోహితాః .. 16-15..
అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా మోహజాలసమావృతాః .
ప్రసక్తాః కామభోగేషు పతన్తి నరకేఽశుచౌ .. 16-16..
ఆత్మసమ్భావితాః స్తబ్ధా ధనమానమదాన్వితాః .
యజన్తే నామయజ్ఞైస్తే దమ్భేనావిధిపూర్వకమ్ .. 16-17..
అహఙ్కారం బలం దర్పం కామం క్రోధం చ సంశ్రితాః .
మామాత్మపరదేహేషు ప్రద్విషన్తోఽభ్యసూయకాః .. 16-18..
తానహం ద్విషతః క్రూరాన్సంసారేషు నరాధమాన్ .
క్షిపామ్యజస్రమశుభానాసురీష్వేవ యోనిషు .. 16-19..
ఆసురీం యోనిమాపన్నా మూఢా జన్మని జన్మని .
మామప్రాప్యైవ కౌన్తేయ తతో యాన్త్యధమాం గతిమ్ .. 16-20..
త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం నాశనమాత్మనః .
కామః క్రోధస్తథా లోభస్తస్మాదేతత్త్రయం త్యజేత్ .. 16-21..
ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ తమోద్వారైస్త్రిభిర్నరః .
ఆచరత్యాత్మనః శ్రేయస్తతో యాతి పరాం గతిమ్ .. 16-22..
యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య వర్తతే కామకారతః .
న స సిద్ధిమవాప్నోతి న సుఖం న పరాం గతిమ్ .. 16-23..
తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే కార్యాకార్యవ్యవస్థితౌ .
జ్ఞాత్వా శాస్త్రవిధానోక్తం కర్మ కర్తుమిహార్హసి .. 16-24..
ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు
బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
దైవాసురసమ్పద్విభాగయోగో నామ షోడశోఽధ్యాయః .. 16..
అథ సప్తదశోఽధ్యాయః
శ్రద్ధాత్రయవిభాగయోగః
అర్జున ఉవాచ .
యే శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య యజన్తే శ్రద్ధయాన్వితాః .
తేషాం నిష్ఠా తు కా కృష్ణ సత్త్వమాహో రజస్తమః .. 17-1..
శ్రీభగవానువాచ .
త్రివిధా భవతి శ్రద్ధా దేహినాం సా స్వభావజా .
సాత్త్వికీ రాజసీ చైవ తామసీ చేతి తాం శృణు .. 17-2..
సత్త్వానురూపా సర్వస్య శ్రద్ధా భవతి భారత .
శ్రద్ధామయోఽయం పురుషో యో యచ్ఛ్రద్ధః స ఏవ సః .. 17-3..
యజన్తే సాత్త్వికా దేవాన్యక్షరక్షాంసి రాజసాః .
ప్రేతాన్భూతగణాంశ్చాన్యే యజన్తే తామసా జనాః .. 17-4..
అశాస్త్రవిహితం ఘోరం తప్యన్తే యే తపో జనాః .
దమ్భాహఙ్కారసంయుక్తాః కామరాగబలాన్వితాః .. 17-5..
కర్షయన్తః శరీరస్థం భూతగ్రామమచేతసః .
మాం చైవాన్తఃశరీరస్థం తాన్విద్ధ్యాసురనిశ్చయాన్ .. 17-6..
ఆహారస్త్వపి సర్వస్య త్రివిధో భవతి ప్రియః .
యజ్ఞస్తపస్తథా దానం తేషాం భేదమిమం శృణు .. 17-7..
ఆయుఃసత్త్వబలారోగ్యసుఖప్రీతివివర్ధనాః .
రస్యాః స్నిగ్ధాః స్థిరా హృద్యా ఆహారాః సాత్త్వికప్రియాః .. 17-8..
కట్వమ్లలవణాత్యుష్ణతీక్ష్ణరూక్షవిదాహినః .
ఆహారా రాజసస్యేష్టా దుఃఖశోకామయప్రదాః .. 17-9..
యాతయామం గతరసం పూతి పర్యుషితం చ యత్ .
ఉచ్ఛిష్టమపి చామేధ్యం భోజనం తామసప్రియమ్ .. 17-10..
అఫలాకాఙ్క్షిభిర్యజ్ఞో విధిదృష్టో య ఇజ్యతే .
యష్టవ్యమేవేతి మనః సమాధాయ స సాత్త్వికః .. 17-11..
అభిసన్ధాయ తు ఫలం దమ్భార్థమపి చైవ యత్ .
ఇజ్యతే భరతశ్రేష్ఠ తం యజ్ఞం విద్ధి రాజసమ్ .. 17-12..
విధిహీనమసృష్టాన్నం మన్త్రహీనమదక్షిణమ్ .
శ్రద్ధావిరహితం యజ్ఞం తామసం పరిచక్షతే .. 17-13..
దేవద్విజగురుప్రాజ్ఞపూజనం శౌచమార్జవమ్ .
బ్రహ్మచర్యమహింసా చ శారీరం తప ఉచ్యతే .. 17-14..
అనుద్వేగకరం వాక్యం సత్యం ప్రియహితం చ యత్ .
స్వాధ్యాయాభ్యసనం చైవ వాఙ్మయం తప ఉచ్యతే .. 17-15..
మనః ప్రసాదః సౌమ్యత్వం మౌనమాత్మవినిగ్రహః .
భావసంశుద్ధిరిత్యేతత్తపో మానసముచ్యతే .. 17-16..
శ్రద్ధయా పరయా తప్తం తపస్తత్త్రివిధం నరైః .
అఫలాకాఙ్క్షిభిర్యుక్తైః సాత్త్వికం పరిచక్షతే .. 17-17..
సత్కారమానపూజార్థం తపో దమ్భేన చైవ యత్ .
క్రియతే తదిహ ప్రోక్తం రాజసం చలమధ్రువమ్ .. 17-18..
మూఢగ్రాహేణాత్మనో యత్పీడయా క్రియతే తపః .
పరస్యోత్సాదనార్థం వా తత్తామసముదాహృతమ్ .. 17-19..
దాతవ్యమితి యద్దానం దీయతేఽనుపకారిణే .
దేశే కాలే చ పాత్రే చ తద్దానం సాత్త్వికం స్మృతమ్ .. 17-20..
యత్తు ప్రత్యుపకారార్థం ఫలముద్దిశ్య వా పునః .
దీయతే చ పరిక్లిష్టం తద్దానం రాజసం స్మృతమ్ .. 17-21..
అదేశకాలే యద్దానమపాత్రేభ్యశ్చ దీయతే .
అసత్కృతమవజ్ఞాతం తత్తామసముదాహృతమ్ .. 17-22..
ఓంతత్సదితి నిర్దేశో బ్రహ్మణస్త్రివిధః స్మృతః .
బ్రాహ్మణాస్తేన వేదాశ్చ యజ్ఞాశ్చ విహితాః పురా .. 17-23..
తస్మాదోమిత్యుదాహృత్య యజ్ఞదానతపఃక్రియాః .
ప్రవర్తన్తే విధానోక్తాః సతతం బ్రహ్మవాదినామ్ .. 17-24..
తదిత్యనభిసన్ధాయ ఫలం యజ్ఞతపఃక్రియాః .
దానక్రియాశ్చ వివిధాః క్రియన్తే మోక్షకాఙ్క్షిభిః .. 17-25..
సద్భావే సాధుభావే చ సదిత్యేతత్ప్రయుజ్యతే .
ప్రశస్తే కర్మణి తథా సచ్ఛబ్దః పార్థ యుజ్యతే .. 17-26..
యజ్ఞే తపసి దానే చ స్థితిః సదితి చోచ్యతే .
కర్మ చైవ తదర్థీయం సదిత్యేవాభిధీయతే .. 17-27..
అశ్రద్ధయా హుతం దత్తం తపస్తప్తం కృతం చ యత్ .
అసదిత్యుచ్యతే పార్థ న చ తత్ప్రేత్య నో ఇహ .. 17-28..
ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు
బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
శ్రద్ధాత్రయవిభాగయోగో నామ సప్తదశోఽధ్యాయః .. 17..
అథాష్టాదశోఽధ్యాయః . మోక్షసంన్యాసయోగః
అర్జున ఉవాచ .
సంన్యాసస్య మహాబాహో తత్త్వమిచ్ఛామి వేదితుమ్ .
త్యాగస్య చ హృషీకేశ పృథక్కేశినిషూదన .. 18-1..
శ్రీభగవానువాచ .
కామ్యానాం కర్మణాం న్యాసం సంన్యాసం కవయో విదుః .
సర్వకర్మఫలత్యాగం ప్రాహుస్త్యాగం విచక్షణాః .. 18-2..
త్యాజ్యం దోషవదిత్యేకే కర్మ ప్రాహుర్మనీషిణః .
యజ్ఞదానతపఃకర్మ న త్యాజ్యమితి చాపరే .. 18-3..
నిశ్చయం శృణు మే తత్ర త్యాగే భరతసత్తమ .
త్యాగో హి పురుషవ్యాఘ్ర త్రివిధః సమ్ప్రకీర్తితః .. 18-4..
యజ్ఞదానతపఃకర్మ న త్యాజ్యం కార్యమేవ తత్ .
యజ్ఞో దానం తపశ్చైవ పావనాని మనీషిణామ్ .. 18-5..
ఏతాన్యపి తు కర్మాణి సఙ్గం త్యక్త్వా ఫలాని చ .
కర్తవ్యానీతి మే పార్థ నిశ్చితం మతముత్తమమ్ .. 18-6..
నియతస్య తు సంన్యాసః కర్మణో నోపపద్యతే .
మోహాత్తస్య పరిత్యాగస్తామసః పరికీర్తితః .. 18-7..
దుఃఖమిత్యేవ యత్కర్మ కాయక్లేశభయాత్త్యజేత్ .
స కృత్వా రాజసం త్యాగం నైవ త్యాగఫలం లభేత్ .. 18-8..
కార్యమిత్యేవ యత్కర్మ నియతం క్రియతేఽర్జున .
సఙ్గం త్యక్త్వా ఫలం చైవ స త్యాగః సాత్త్వికో మతః .. 18-9..
న ద్వేష్ట్యకుశలం కర్మ కుశలే నానుషజ్జతే .
త్యాగీ సత్త్వసమావిష్టో మేధావీ ఛిన్నసంశయః .. 18-10..
న హి దేహభృతా శక్యం త్యక్తుం కర్మాణ్యశేషతః .
యస్తు కర్మఫలత్యాగీ స త్యాగీత్యభిధీయతే .. 18-11..
అనిష్టమిష్టం మిశ్రం చ త్రివిధం కర్మణః ఫలమ్ .
భవత్యత్యాగినాం ప్రేత్య న తు సంన్యాసినాం క్వచిత్ .. 18-12..
పఞ్చైతాని మహాబాహో కారణాని నిబోధ మే .
సాఙ్ఖ్యే కృతాన్తే ప్రోక్తాని సిద్ధయే సర్వకర్మణామ్ .. 18-13..
అధిష్ఠానం తథా కర్తా కరణం చ పృథగ్విధమ్ .
వివిధాశ్చ పృథక్చేష్టా దైవం చైవాత్ర పఞ్చమమ్ .. 18-14..
శరీరవాఙ్మనోభిర్యత్కర్మ ప్రారభతే నరః .
న్యాయ్యం వా విపరీతం వా పఞ్చైతే తస్య హేతవః .. 18-15..
తత్రైవం సతి కర్తారమాత్మానం కేవలం తు యః .
పశ్యత్యకృతబుద్ధిత్వాన్న స పశ్యతి దుర్మతిః .. 18-16..
యస్య నాహఙ్కృతో భావో బుద్ధిర్యస్య న లిప్యతే .
హత్వాఽపి స ఇమాఀల్లోకాన్న హన్తి న నిబధ్యతే .. 18-17..
జ్ఞానం జ్ఞేయం పరిజ్ఞాతా త్రివిధా కర్మచోదనా .
కరణం కర్మ కర్తేతి త్రివిధః కర్మసఙ్గ్రహః .. 18-18..
జ్ఞానం కర్మ చ కర్తా చ త్రిధైవ గుణభేదతః .
ప్రోచ్యతే గుణసఙ్ఖ్యానే యథావచ్ఛృణు తాన్యపి .. 18-19..
సర్వభూతేషు యేనైకం భావమవ్యయమీక్షతే .
అవిభక్తం విభక్తేషు తజ్జ్ఞానం విద్ధి సాత్త్వికమ్ .. 18-20..
పృథక్త్వేన తు యజ్జ్ఞానం నానాభావాన్పృథగ్విధాన్ .
వేత్తి సర్వేషు భూతేషు తజ్జ్ఞానం విద్ధి రాజసమ్ .. 18-21..
యత్తు కృత్స్నవదేకస్మిన్కార్యే సక్తమహైతుకమ్ .
అతత్త్వార్థవదల్పం చ తత్తామసముదాహృతమ్ .. 18-22..
నియతం సఙ్గరహితమరాగద్వేషతః కృతమ్ .
అఫలప్రేప్సునా కర్మ యత్తత్సాత్త్వికముచ్యతే .. 18-23..
యత్తు కామేప్సునా కర్మ సాహఙ్కారేణ వా పునః .
క్రియతే బహులాయాసం తద్రాజసముదాహృతమ్ .. 18-24..
అనుబన్ధం క్షయం హింసామనపేక్ష్య చ పౌరుషమ్ .
మోహాదారభ్యతే కర్మ యత్తత్తామసముచ్యతే .. 18-25..
ముక్తసఙ్గోఽనహంవాదీ ధృత్యుత్సాహసమన్వితః .
సిద్ధ్యసిద్ధ్యోర్నిర్వికారః కర్తా సాత్త్విక ఉచ్యతే .. 18-26..
రాగీ కర్మఫలప్రేప్సుర్లుబ్ధో హింసాత్మకోఽశుచిః .
హర్షశోకాన్వితః కర్తా రాజసః పరికీర్తితః .. 18-27..
అయుక్తః ప్రాకృతః స్తబ్ధః శఠో నైష్కృతికోఽలసః .
విషాదీ దీర్ఘసూత్రీ చ కర్తా తామస ఉచ్యతే .. 18-28..
బుద్ధేర్భేదం ధృతేశ్చైవ గుణతస్త్రివిధం శృణు .
ప్రోచ్యమానమశేషేణ పృథక్త్వేన ధనఞ్జయ .. 18-29..
ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ కార్యాకార్యే భయాభయే .
బన్ధం మోక్షం చ యా వేత్తి బుద్ధిః సా పార్థ సాత్త్వికీ .. 18-30..
యయా ధర్మమధర్మం చ కార్యం చాకార్యమేవ చ .
అయథావత్ప్రజానాతి బుద్ధిః సా పార్థ రాజసీ .. 18-31..
అధర్మం ధర్మమితి యా మన్యతే తమసావృతా .
సర్వార్థాన్విపరీతాంశ్చ బుద్ధిః సా పార్థ తామసీ .. 18-32..
ధృత్యా యయా ధారయతే మనఃప్రాణేన్ద్రియక్రియాః .
యోగేనావ్యభిచారిణ్యా ధృతిః సా పార్థ సాత్త్వికీ .. 18-33..
యయా తు ధర్మకామార్థాన్ధృత్యా ధారయతేఽర్జున .
ప్రసఙ్గేన ఫలాకాఙ్క్షీ ధృతిః సా పార్థ రాజసీ .. 18-34..
యయా స్వప్నం భయం శోకం విషాదం మదమేవ చ .
న విముఞ్చతి దుర్మేధా ధృతిః సా పార్థ తామసీ .. 18-35..
సుఖం త్విదానీం త్రివిధం శృణు మే భరతర్షభ .
అభ్యాసాద్రమతే యత్ర దుఃఖాన్తం చ నిగచ్ఛతి .. 18-36..
యత్తదగ్రే విషమివ పరిణామేఽమృతోపమమ్ .
తత్సుఖం సాత్త్వికం ప్రోక్తమాత్మబుద్ధిప్రసాదజమ్ .. 18-37..
విషయేన్ద్రియసంయోగాద్యత్తదగ్రేఽమృతోపమమ్ .
పరిణామే విషమివ తత్సుఖం రాజసం స్మృతమ్ .. 18-38..
యదగ్రే చానుబన్ధే చ సుఖం మోహనమాత్మనః .
నిద్రాలస్యప్రమాదోత్థం తత్తామసముదాహృతమ్ .. 18-39..
న తదస్తి పృథివ్యాం వా దివి దేవేషు వా పునః .
సత్త్వం ప్రకృతిజైర్ముక్తం యదేభిః స్యాత్త్రిభిర్గుణైః .. 18-40..
బ్రాహ్మణక్షత్రియవిశాం శూద్రాణాం చ పరన్తప .
కర్మాణి ప్రవిభక్తాని స్వభావప్రభవైర్గుణైః .. 18-41..
శమో దమస్తపః శౌచం క్షాన్తిరార్జవమేవ చ .
జ్ఞానం విజ్ఞానమాస్తిక్యం బ్రహ్మకర్మ స్వభావజమ్ .. 18-42..
శౌర్యం తేజో ధృతిర్దాక్ష్యం యుద్ధే చాప్యపలాయనమ్ .
దానమీశ్వరభావశ్చ క్షాత్రం కర్మ స్వభావజమ్ .. 18-43..
కృషిగౌరక్ష్యవాణిజ్యం వైశ్యకర్మ స్వభావజమ్ .
పరిచర్యాత్మకం కర్మ శూద్రస్యాపి స్వభావజమ్ .. 18-44..
స్వే స్వే కర్మణ్యభిరతః సంసిద్ధిం లభతే నరః .
స్వకర్మనిరతః సిద్ధిం యథా విన్దతి తచ్ఛృణు .. 18-45..
యతః ప్రవృత్తిర్భూతానాం యేన సర్వమిదం తతమ్ .
స్వకర్మణా తమభ్యర్చ్య సిద్ధిం విన్దతి మానవః .. 18-46..
శ్రేయాన్స్వధర్మో విగుణః పరధర్మాత్స్వనుష్ఠితాత్ .
స్వభావనియతం కర్మ కుర్వన్నాప్నోతి కిల్బిషమ్ .. 18-47..
సహజం కర్మ కౌన్తేయ సదోషమపి న త్యజేత్ .
సర్వారమ్భా హి దోషేణ ధూమేనాగ్నిరివావృతాః .. 18-48..
అసక్తబుద్ధిః సర్వత్ర జితాత్మా విగతస్పృహః .
నైష్కర్మ్యసిద్ధిం పరమాం సంన్యాసేనాధిగచ్ఛతి .. 18-49..
సిద్ధిం ప్రాప్తో యథా బ్రహ్మ తథాప్నోతి నిబోధ మే .
సమాసేనైవ కౌన్తేయ నిష్ఠా జ్ఞానస్య యా పరా .. 18-50..
బుద్ధ్యా విశుద్ధయా యుక్తో ధృత్యాత్మానం నియమ్య చ .
శబ్దాదీన్విషయాంస్త్యక్త్వా రాగద్వేషౌ వ్యుదస్య చ .. 18-51..
వివిక్తసేవీ లఘ్వాశీ యతవాక్కాయమానసః .
ధ్యానయోగపరో నిత్యం వైరాగ్యం సముపాశ్రితః .. 18-52..
అహఙ్కారం బలం దర్పం కామం క్రోధం పరిగ్రహమ్ .
విముచ్య నిర్మమః శాన్తో బ్రహ్మభూయాయ కల్పతే .. 18-53..
బ్రహ్మభూతః ప్రసన్నాత్మా న శోచతి న కాఙ్క్షతి .
సమః సర్వేషు భూతేషు మద్భక్తిం లభతే పరామ్ .. 18-54..
భక్త్యా మామభిజానాతి యావాన్యశ్చాస్మి తత్త్వతః .
తతో మాం తత్త్వతో జ్ఞాత్వా విశతే తదనన్తరమ్ .. 18-55..
సర్వకర్మాణ్యపి సదా కుర్వాణో మద్వ్యపాశ్రయః .
మత్ప్రసాదాదవాప్నోతి శాశ్వతం పదమవ్యయమ్ .. 18-56..
చేతసా సర్వకర్మాణి మయి సంన్యస్య మత్పరః .
బుద్ధియోగముపాశ్రిత్య మచ్చిత్తః సతతం భవ .. 18-57..
మచ్చిత్తః సర్వదుర్గాణి మత్ప్రసాదాత్తరిష్యసి .
అథ చేత్త్వమహఙ్కారాన్న శ్రోష్యసి వినఙ్క్ష్యసి .. 18-58..
యదహఙ్కారమాశ్రిత్య న యోత్స్య ఇతి మన్యసే .
మిథ్యైష వ్యవసాయస్తే ప్రకృతిస్త్వాం నియోక్ష్యతి .. 18-59..
స్వభావజేన కౌన్తేయ నిబద్ధః స్వేన కర్మణా .
కర్తుం నేచ్ఛసి యన్మోహాత్కరిష్యస్యవశోఽపి తత్ .. 18-60..
ఈశ్వరః సర్వభూతానాం హృద్దేశేఽర్జున తిష్ఠతి .
భ్రామయన్సర్వభూతాని యన్త్రారూఢాని మాయయా .. 18-61..
తమేవ శరణం గచ్ఛ సర్వభావేన భారత .
తత్ప్రసాదాత్పరాం శాన్తిం స్థానం ప్రాప్స్యసి శాశ్వతమ్ .. 18-62..
ఇతి తే జ్ఞానమాఖ్యాతం గుహ్యాద్గుహ్యతరం మయా .
విమృశ్యైతదశేషేణ యథేచ్ఛసి తథా కురు .. 18-63..
సర్వగుహ్యతమం భూయః శృణు మే పరమం వచః .
ఇష్టోఽసి మే దృఢమితి తతో వక్ష్యామి తే హితమ్ .. 18-64..
మన్మనా భవ మద్భక్తో మద్యాజీ మాం నమస్కురు .
మామేవైష్యసి సత్యం తే ప్రతిజానే ప్రియోఽసి మే .. 18-65..
సర్వధర్మాన్పరిత్యజ్య మామేకం శరణం వ్రజ .
అహం త్వా సర్వపాపేభ్యో మోక్షయిష్యామి మా శుచః .. 18-66..
ఇదం తే నాతపస్కాయ నాభక్తాయ కదాచన .
న చాశుశ్రూషవే వాచ్యం న చ మాం యోఽభ్యసూయతి .. 18-67..
య ఇదం పరమం గుహ్యం మద్భక్తేష్వభిధాస్యతి .
భక్తిం మయి పరాం కృత్వా మామేవైష్యత్యసంశయః .. 18-68..
న చ తస్మాన్మనుష్యేషు కశ్చిన్మే ప్రియకృత్తమః .
భవితా న చ మే తస్మాదన్యః ప్రియతరో భువి .. 18-69..
అధ్యేష్యతే చ య ఇమం ధర్మ్యం సంవాదమావయోః .
జ్ఞానయజ్ఞేన తేనాహమిష్టః స్యామితి మే మతిః .. 18-70..
శ్రద్ధావాననసూయశ్చ శృణుయాదపి యో నరః .
సోఽపి ముక్తః శుభాఀల్లోకాన్ప్రాప్నుయాత్పుణ్యకర్మణామ్ .. 18-71..
కచ్చిదేతచ్ఛ్రుతం పార్థ త్వయైకాగ్రేణ చేతసా .
కచ్చిదజ్ఞానసమ్మోహః ప్రనష్టస్తే ధనఞ్జయ .. 18-72..
అర్జున ఉవాచ .
నష్టో మోహః స్మృతిర్లబ్ధా త్వత్ప్రసాదాన్మయాచ్యుత .
స్థితోఽస్మి గతసన్దేహః కరిష్యే వచనం తవ .. 18-73..
సఞ్జయ ఉవాచ .
ఇత్యహం వాసుదేవస్య పార్థస్య చ మహాత్మనః .
సంవాదమిమమశ్రౌషమద్భుతం రోమహర్షణమ్ .. 18-74..
వ్యాసప్రసాదాచ్ఛ్రుతవానేతద్గుహ్యమహం పరమ్ .
యోగం యోగేశ్వరాత్కృష్ణాత్సాక్షాత్కథయతః స్వయమ్ .. 18-75..
రాజన్సంస్మృత్య సంస్మృత్య సంవాదమిమమద్భుతమ్ .
కేశవార్జునయోః పుణ్యం హృష్యామి చ ముహుర్ముహుః .. 18-76..
తచ్చ సంస్మృత్య సంస్మృత్య రూపమత్యద్భుతం హరేః .
విస్మయో మే మహాన్ రాజన్హృష్యామి చ పునః పునః .. 18-77..
యత్ర యోగేశ్వరః కృష్ణో యత్ర పార్థో ధనుర్ధరః .
తత్ర శ్రీర్విజయో భూతిర్ధ్రువా నీతిర్మతిర్మమ .. 18-78..
ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు
బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
మోక్షసంన్యాసయోగో నామ అష్టాదశోఽధ్యాయః .. 18..
ఓం
శాన్తాకారం భుజగశయనం పద్మనాభం సురేశమ్ .
విశ్వాధారం గగనసదృశం మేఘవర్ణం శుభాఙ్గమ్ .
లక్ష్మీకాన్తం కమలనయనం యోగిభిర్ధ్యానగమ్యమ్ .
వన్దే విష్ణుం భవభయహరం సర్వలోకైకనాథమ్ ..