.. શ્રીહયગ્રીવસ્તોત્રમ્ ..

શ્રીમાન્વેઙ્કટનાથાર્યઃ કવિતાર્કિકકેસરી .
વેદાન્તાચાર્યવર્યો મે સન્નિધત્તાં સદા હૃદિ ..

જ્ઞાનાનન્દ મયં દેવં નિર્મલસ્ફટિકાકૃતિમ્.
આધારં સર્વવિદ્યાનાં હયગ્રીવમુપાસ્મહે .. ૧ ..

સ્વતસ્સિદ્ધં શુદ્ધસ્ફટિકમણિભૂભૃત્પ્રતિભટં
સુધા સધ્રીચીભિદ્ર્યુતિભિરવદાતત્રિભુવનમ્.
અનન્તૈસ્ત્રય્યન્તૈરનુવિહિત હેષા હલહલં
હતાશેષાવદ્યં હયવદનમીડિમહિ મહઃ .. ૨ ..

સમાહારસ્સામ્નાં પ્રતિપદમૃચાં ધામ યજુષાં
લયઃ પ્રત્યૂહાનાં લહરિવિતતિ-ર્બોધજલધેઃ .
કદા દર્પક્ષુભ્યત્કથકકુલકોલાહલભવં
હરત્વન્તર્ધ્વાન્તં હયવદનહેષાહલહલઃ .. ૩ ..

પ્રાચી સન્ધ્યા કાચિદન્તર્નિશાયાઃ
પ્રજ્ઞાદૃષ્ટેરઞ્જનશ્રીરપૂર્વા .
વક્ત્રી વેદાન્ ભાતુ મે વાજિવક્ત્રા
વાગીશાખ્યા વાસુદેવસ્ય મૂર્તિઃ .. ૪ ..

વિશુદ્ધવિજ્ઞાનઘનસ્વરૂપં
વિજ્ઞાનવિશ્રાણનબદ્ધદીક્ષમ્.
દયાનિધિં દેહભૃતાં શરણ્યં
દેવં હયગ્રીવમહં પ્રપદ્યે .. ૫ ..

અપૌરુષેયૈરપિ વાક્પ્રપઞ્ચૈઃ
અદ્યાપિ તે ભૂતિ મદૃષ્ટ પારામ્.
સ્તુવન્નહં મુગ્ધ ઇતિ ત્વયૈવ
કારુણ્યતો નાથ કટાક્ષણીયઃ .. ૬ ..

દાક્ષિણ્ય રમ્યા ગિરિશસ્ય મૂર્તિ–
ર્દેવી સરોજાસન ધર્મપત્ની .
વ્યાસાદયોઽપિ વ્યપદેશ્ય વાચઃ
સ્ફુરન્તિ સર્વે તવ શક્તિ લેશૈઃ .. ૭ ..

મન્દોઽભવિષ્યન્નિયતં વિરિઞ્ચો
વાચાં નિધે વઞ્ચિત ભાગ ધેયઃ .
દૈત્યાપનીતાન્દયયૈવ ભૂયોઽ–
પ્યધ્યાપયિષ્યો નિગમાન્ન ચેત્ત્વમ્.. ૮ ..

વિતર્ક ડોલાં વ્યવધૂય સત્વે
બૃહસ્પતિં વર્તયસે યતસ્ત્વમ્.
તેનૈવ દેવ ત્રિદશેશ્વરાણામ્
અસ્પૃષ્ટ ડોલાયિત માધિરાજ્યમ્.. ૯ ..

અગ્નાૈસમિદ્ધાર્ચિષિ સપ્તતન્તોઃ
આતસ્થિવાન્મન્ત્રમયં શરીરમ્.
અખણ્ડ સારૈહર્વિષાં પ્રદાનૈ–
રાપ્યાયનં વ્યોમ સદાં વિધત્સે .. ૧૦ ..

યન્મૂલમીદૃક્પ્રતિભાતિ તત્વં
યા મૂલમામ્નાય મહાદ્રુમાણામ્.
તત્વેન જાનન્તિ વિશુદ્ધ સત્વાઃ
ત્વામક્ષરામક્ષર માતૃકાં તે .. ૧૧ ..

અવ્યાકૃતાદ્વ્યાકૃત વાનસિ ત્વં
નામાનિ રૂપાણિ ચ યાનિ પૂર્વમ્.
શંસન્તિ તેષાં ચરમાં પ્રતિષ્ટાં
વાગીશ્વર ત્વાં ત્વદુપજ્ઞ વાચઃ .. ૧૨ ..

મુગ્ધેન્દુ નિષ્યન્દ વિલોભ નીયાં
મૂર્તિં તવાનન્દ સુધા પ્રસૂતિમ્.
વિપશ્ચિતશ્ચેતસિ ભાવયન્તે
વેલા મુદારામિવ દુગ્ધ સિન્ધોઃ .. ૧૩ ..

મનોગતં પશ્યતિ યઃ સદા ત્વાં
મનીષિણાં માનસ રાજ હંસમ્.
સ્વયં પુરોભાવ વિવાદભાજઃ
કિંકુર્વતે તસ્ય ગિરો યથાર્હમ્.. ૧૪ ..

અપિ ક્ષણાર્ધં કલયન્તિ યે ત્વાં
આપ્લાવયન્તં વિશદૈમર્યૂખૈઃ .
વાચાં પ્રવાહૈરનિવારિતૈસ્તે
મન્દાકિનીં મન્દયિતું ક્ષમન્તે .. ૧૫ ..

સ્વામિન્ભવદ્ધ્યાન સુધાભિષેકાત્
વહન્તિ ધન્યાઃ પુલકાનુબન્ધમ્.
અલક્ષિતે ક્વાપિ નિરૂઢ મૂલં
અઙ્ગેષ્વિવાનન્દથુમઙ્કુરન્તમ્.. ૧૬ ..

સ્વામિન્પ્રતીચા હૃદયેન ધન્યાઃ
ત્વદ્ધ્યાન ચન્દ્રોદય વર્ધમાનમ્.
અમાન્ત માનન્દ પયોધિમન્તઃ
પયોભિરક્ષ્ણાં પરિવાહયન્તિ .. ૧૭ ..

સ્વૈરાનુભાવાસ્ત્વદધીન ભાવાઃ
સમૃદ્ધ વીર્યાસ્ત્વદનુગ્રહેણ .
વિપશ્ચિતો નાથ તરન્તિ માયાં
વૈહારિકીં મોહન પિઞ્છિકાં તે .. ૧૮ ..

પ્રાઙ્નિર્મિતાનાં તપસાં વિપાકાઃ
પ્રત્યગ્ર નિશ્શ્રેયસ સંપદો મે .
સમેધિષીરંસ્તવ પાદ પદ્મે
સંકલ્પ ચિન્તામણયઃ પ્રણામાઃ .. ૧૯ ..

વિલુપ્ત મૂર્ધન્ય લિપિક્રમાણાં
સુરેન્દ્ર ચૂડાપદ લાલિતાનામ્.
ત્વદંઘ્રિ રાજીવ રજઃ કણાનાં
ભૂયાન્પ્રસાદો મયિ નાથ ભૂયાત્.. ૨૦ ..

પરિસ્ફુરન્નૂપુર ચિત્રભાનુ
પ્રકાશ નિર્ધૂત તમોનુષઙ્ગામ્.
પદદ્વયીં તે પરિચિન્મહેઽન્તઃ
પ્રબોધ રાજીવ વિભાત સન્ધ્યામ્.. ૨૧ ..

ત્વત્કિઙ્કરાલંકરણો ચિતાનાં
ત્વયૈવ કલ્પાન્તર પાલિતાનામ્.
મઞ્જુપ્રણાદં મણિનૂપુરં તે
મઞ્જૂષિકાં વેદ ગિરાં પ્રતીમઃ .. ૨૨ ..

સંચિન્તયામિ પ્રતિભાદ શાસ્થાન્
સન્ધુક્ષયન્તં સમય પ્રદીપાન્.
વિજ્ઞાન કલ્પદ્રુમ પલ્લવાભં
વ્યાખ્યાન મુદ્રા મધુરં કરં તે .. ૨૩ ..

ચિત્તે કરોમિ સ્ફુરિતાક્ષમાલં
સવ્યેતરં નાથ કરં ત્વદીયમ્.
જ્ઞાનામૃતો દઞ્ચનલાલસાનાં
લીલા ઘટી યન્ત્ર મિવાશ્રિતાનામ્.. ૨૪ ..

પ્રબોધ સિન્ધોરરુણૈઃ પ્રકાશૈઃ
પ્રવાલ સઙ્ઘાત મિવોદ્વહન્તમ્.
વિભાવયે દેવ સપુસ્તકં તે
વામં કરં દક્ષિણમાશ્રિતાનામ્.. ૨૫ ..

તમાંસિ ભિત્વા વિશદૈર્મયૂખૈઃ
સંપ્રીણયન્તં વિદુષશ્ચકોરાન્.
નિશામયે ત્વાં નવ પુણ્ડરીકે
શરદ્ઘને ચન્દ્રમિવ સ્ફુરન્તમ્.. ૨૬ ..

દિશન્તુ મે દેવ સદા ત્વદીયાઃ
દયા તરઙ્ગાનુચરાઃ કટાક્ષાઃ .
શ્રોત્રેષુ પુંસામમૃતં ક્ષરન્તીં
સરસ્વતીં સંશ્રિત કામધેનુમ્.. ૨૭ ..

વિશેષવિત્પારિષદેષુ નાથ
વિદગ્ધ ગોષ્ઠી સમરાઙ્ગણેષુ .
જિગીષતો મે કવિતાર્કિ કેન્દ્રાન્
જિહ્વાગ્ર સિંહાસનમભ્યુપેયાઃ .. ૨૮ ..

ત્વાં ચિન્તયન્ત્વન્મયતાં પ્રપન્નઃ
ત્વામુદ્ગૃણન્શબ્દ મયેન ધામ્ના .
સ્વામિન્સમાજેષુ સમેધિષીય
સ્વચ્છન્દ વાદાહવ બદ્ધ શૂરઃ .. ૨૯ ..

નાના વિધાનામગતિઃ કલાનાં
ન ચાપિ તીર્થેષુ કૃતાવતારઃ .
ધ્રુવં તવાનાથ પરિગ્રહાયાઃ
નવં નવં પાત્રમહં દયાયાઃ .. ૩૦ ..

અકમ્પનીયાન્યપનીતિ ભેદૈ–
રલંકૃષીરન્હૃદયં મદીયમ્.
શઙ્કાકલઙ્કા પગમોજ્જ્વલાનિ
તત્વાનિ સમ્યઞ્ચિ તવ પ્રસાદાત્.. ૩૧ ..

વ્યાખ્યા મુદ્રાં કરસરસિજૈઃ પુસ્તકં શઙ્ક ચક્રે
બિભ્રદ્ભિન્નસ્ફટિક રુચિરે પુણ્ડરીકે નિષણ્ણઃ .
અમ્લાનશ્રીરમૃતવિશદૈરંશુભિઃ પ્લાવયન્માં
આવિર્ભૂયાદનઘ મહિમા માનસે વાગ ધીશઃ .. ૩૨ ..

વાગર્થસિદ્ધિહેતોઃ પઠત હયગ્રીવસંસ્તુતિં ભક્ત્યા .
કવિતાર્કિકકેસરિણા વેઙ્કટનાથેન વિરચિતામેતામ્.. ૩૩ ..

કવિતાર્કિકસિંહાય કલ્યાણગુણશાલિને .
શ્રીમતે વેઙ્કટેશાય વેદાન્તગુરવે નમઃ ..

.. ઇતિ શ્રીહયગ્રીવસ્તોત્રં સમાપ્તમ્..