ಸಮಾವರ್ತನ ಸಂಸ್ಕಾರ

ಪಾರಸ್ಕರ-ಗೃಹ್ಯಸೂತ್ರ ಕೇ ಅನುಸಾರ ಸಮಾವರ್ತನ-ಸಂಸ್ಕಾರ ಮೇಂ ಭೀ ವೇದಾರಮ್ಭ ಏವಂ ಉಪನಯನ-ಸಂಸ್ಕಾರ ಮೇಂ ವಿಹಿತ ಅಧಿಕಾಂಶ ವಿಧಿಯೋಂ ಕೋ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಕಿಯಾ ಜಾತಾ ಹೈ. ವೇದಾಧ್ಯಯನ ಪೂರ್ಣ ಕರ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಅಪನೇ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ವ್ರತ ಕೀ ಸಮ್ಪೂರ್ತಿ ಕರತಾ ಹೈ ತಥಾ ದ್ವಿತೀಯ ಆಶ್ರಮ ಮೇಂ ಜಾನೇ ಕೇ ಲಿಯೇ ಗುರು ಸೇ ಅನುಮತಿ ಚಾಹತಾ ಹೈ. ಗೃಹ್ಯಸೂತ್ರೋಂ ಮೇಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ವ್ರತನಿವರ್ತಕ ಕರ್ಮ ಕೋ ಹೀ ಸಮಾವರ್ತನ ಶಬ್ದ ಸೇ ಕಹಾ ಗಯಾ ಹೈ. ಇಸಮೇಂ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಸ್ನಾನ ಕರನೇ ಕೀ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಅಪನೇ ಆಚಾರ್ಯ ಸೇ ಕರತಾ ಹೈ ತಥಾ ಉನಕೀ ಆಜ್ಞಾ ಪ್ರಾಪ್ತ ಹೋನೇ ಪರ ವೈಶ್ವಾನರ ನಾಮಕ ಅಗ್ನಿ ಕೀ ಸ್ಥಾಪನಾ 'ಪಞ್ಚಭೂ' ಸಂಸ್ಕಾರ ಕೇ ದ್ವಾರಾ ಕರಕೇ ಕುಶಕಣ್ಡಿಕಾ ಕೇ ದ್ವಾರಾ ಹೋಮ-ವಿಧಿ ಸಮ್ಪನ್ನ ಕರತಾ ಹೈ. ತದನನ್ತರ ಅಗ್ನಿ-ಪರಿಸಮೂಹನ ಏವಂ ಸಮಿದಾಧಾನ ಕರಕೇ ಅಙ್ಗ- ಪ್ರೋಕ್ಷಣ, ಭಸ್ಮ-ಧಾರಣ ತಥಾ ದೇವತಾ, ಗುರು ಕಾ ಅಭಿವಾದನ ಕರತಾ ಹೈ, ತದನನ್ತರ ಆಠ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕುಮ್ಭೋಂ ಕೇ ಜಲ ಸೇ ಅಪನೇ ಶಿರ ಪರ ಅಭಿಷೇಕ ಕರತಾ ಹೈ, ಇಸಕೇ ಬಾದ ಮೇಖಲಾ, ದಣ್ಡ, ಮೃಗಚರ್ಮ ಕಾ ಮನ್ತ್ರಪೂರ್ವಕ ಪರಿತ್ಯಾಗ ಕರ ಸೂರ್ಯೋಪಸ್ಥಾನ ಕರತಾ ಹೈ ತಥಾ ಅಪನೇ ಶರೀರ ಕೋ ವಿವಿಧ ವಸ್ತ್ರಾಲಂಕಾರೋಂ ಸೇ ವಿಭೂಷಿತ ಕರ ಗೃಹಸ್ಥ ಧರ್ಮ ಕೇ ಅನುಸಾರ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ವಿಧಿಯೋಂ ಕಾ ಪರಿಪಾಲನ ಕರತಾ ಹೈ. ಆಚಾರ್ಯ ಉಸೇ ಗೃಹಸ್ಥ ಧರ್ಮ ಕಾ ಉಪದೇಶ ಕರತೇ ಹೈಂ. ಇನ ಸಾರೀ ವಿಧಿಯೋಂ ಕಾ ಪ್ರಯೋಗ ನಿಮ್ನಲಿಖಿತ ರೂಪ ಮೇಂ ಕಿಯಾ ಜಾತಾ ಹೈ.

ಸಮಾವರ್ತನ ಸಂಸ್ಕಾರವಿಧಿಃ
ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ- 'ಅಮುಕಗೋತ್ರಃ ಅಮುಕಶರ್ಮಾ ಸ್ನಾನಾಧಿಕಾರಸಿದ್ಧಯೇ ಗೋನಿಷ್ಕ್ರಯಭೂತಂ ಸುವರ್ಣಂ ರಜತಂ ವಾ ಆಚಾರ್ಯಾಯ ತುಭ್ಯಮಹಂ ಸಮ್ಪ್ರದದೇ'
ಇತಿ ಗುರವೇ ಪ್ರದಾಯ 'ಭೋ ಗುರೋ ಸ್ನಾಸ್ಯಾಮಿ' ಇತಿ ಸಮ್ಪ್ರಾರ್ಥ್ಯ 'ಸ್ನಾಹಿ' ಇತ್ಯನುಜ್ಞಾತಃ ಸಮಾವರ್ತನಂ ಕುರ್ಯಾತ್.
ನಿರ್ದೇಶ- ಆಚಾರ್ಯ ಸಮಾವರ್ತನ ಸಂಸ್ಕಾರ ಕೇ ನಿಮಿತ್ತ ಅಲಗ ವೇದೀ ಕಾ ನಿರ್ಮಾಣ ಕರಾಕರ, ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖ ಬೈಠಕರ ಅಪನೇ ದಕ್ಷಿಣ ಕೀ ಓರ ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಕೋ ಬೈಠಾಕರ ಗಣೇಶಾದಿ ಸಮಸ್ತ ಆವಾಹಿತ ದೇವತಾಓಂ ಕಾ ಪೂಜನ ಕರ ಪಞ್ಚಭೂಸಂಸ್ಕಾರಪೂರ್ವಕ ವೈಶ್ವಾನರ ನಾಮಕ ಅಗ್ನಿ ಕೀ ಸ್ಥಾಪನಾ ಕರತಾ ಹೈ.
(ಪಞ್ಚಭೂಸಂಸ್ಕಾರ ಏವಂ ಕುಶಕಣ್ಡಿಕಾ ಕೀ ವಿಧಿ ಉಪನಯನ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮೇಂ ಪೂರ್ಣರೂಪ ಸೇ ದೀ ಗಯೀ ಹೈ, ತದನುಸಾರ ಯಹಾಁ ಭೀ ಸಮ್ಪನ್ನ ಕರ ಲೇನಾ ಚಾಹಿಏ).

ತತೋ ಬ್ರಹ್ಮವರಣಸ್ಯ ಸಙ್ಕಲ್ಪಃ
'ಅಸ್ಯ ವಟೋಃ ಸಮಾವರ್ತನಾಙ್ಗಹೋಮಕರ್ಮಣಿ ಏಭಿರ್ವರಣದ್ರವ್ಯೈಗೌತ್ರಮಮುಕ- ಶರ್ಮಾಣಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ತ್ವಾಮಹಂ ವೃಣೇ' ಇತಿ ವೃತ್ವಾ-
ಯಥಾ ಚತುರ್ಮುಖೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸರ್ವವೇದಧರಃ ಪ್ರಭುಃ.
ತಥಾ ತ್ವಂ ಮಮ ಯಜ್ಞೇಽಸ್ಮಿನ್ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಭವ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ ..

ಇತಿ ಪ್ರಾರ್ಥಯೇತ್ .
ಉಪನಯನವತ್ ಕುಶಕಣ್ಡಿಕಾಂ ಕೃತ್ವಾ "ವೈಶ್ವಾನರನಾಮಾಗ್ನೇ ಸುಪ್ರತಿಷ್ಠಿತೇ ವರದೋ ಭವ" ಇತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪ್ಯ ಧ್ಯಾಯೇತ್ ಪೂಜಯೇಚ್ಚ್ಚ.
ತದ್ಯಥಾ- 'ಓಂ ಭೂರ್ಭುವಃ ಸ್ವಃ ವೈಶ್ವಾನರನಾಮ್ನೇ ಅಗ್ನಯೇ ನಮಃ'.
ಅಗ್ನಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿತಂ ವನ್ದೇ ಜಾತವೇದಂ ಹುತಾಶನಮ್.
ಸುವರ್ಣವರ್ಣಮಮಲಮನನ್ತಂ ವಿಶ್ವತೋಮುಖಮ್ ..

ಸರ್ವತಃ ಪಾಣಿಪಾದಶ್ಚ ಸರ್ವತೋಽಕ್ಷಿಶಿರೋಮುಖಃ .
ವಿಶ್ವರೂಪೋ ಮಹಾನಗ್ನಿಃ ಪ್ರಣೀತಃ ಸರ್ವಕರ್ಮಸು .
ಓಂ ಚತ್ವಾರಿ ಶೃಙ್ಗಾ ತ್ರಯೋ ಅಸ್ಯ ಪಾದಾ ದ್ವೇ ಶೀರ್ಷೇ ಸಪ್ತ ಹಸ್ತಾಸೋ ಅಸ್ಯ.
ತ್ರಿಧಾ ಬದ್ಧೋ ವೃಷಭೋ ರೋರವೀತಿ ಮಹೋ ದೇವೋ ಮರ್ತ್ಯಾ ಆವಿವೇಶ ..

ಇತಿ ಮನ್ತ್ರೈರಗ್ನಿಂ ಸಮ್ಪೂಜ್ಯ ದಕ್ಷಿಣಂ ಜಾನ್ವಾಚ್ಯ ಕುಶೇನ ದಕ್ಷಿಣಬಾಹೌ ಬ್ರಹ್ಮಣಾಽನ್ವಾರಬ್ಧ ಆಚಾನ್ತೋ ಮೌನೀ ಮೂಲಮಧ್ಯಭಾಗಯೋರ್ಮಧ್ಯೇನ ಸ್ರುವಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಜುಹುಯಾತ್.
ಹೋಮ-ವಿಧಿಃ
ಓಂ ಪ್ರಜಾಪತಯೇ ಸ್ವಾಹಾ, ಇದಂ ಪ್ರಜಾಪತಯೇ ನ ಮಮ.
 (ಇತಿ ಮನಸೋ ಚ್ಚಾರಯೇತ್)
ಓಂ ಇನ್ದ್ರಾಯ ಸ್ವಾಹಾ, ಇದಮಿನ್ದ್ರಾಯ ನ ಮಮ.
ಓಂ ಅಗ್ನಯೇ ಸ್ವಾಹಾ, ಇದಮಗ್ನಯೇ ನ ಮಮ.
ಓಂ ಸೋಮಾಯ ಸ್ವಾಹಾ, ಇದಂ ಸೋಮಾಯ ನ ಮಮ.

(ಅನ್ವಾರಮ್ಭಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಯಥಾಪೂರ್ವ ಯಜುರ್ವೇದಾದ್ಯಾಹುತಯಃ ಹೋತವ್ಯಾಃ)

ಯಜುರ್ವೇದಾಹುತಯಃ -
ಓಂ ಅನ್ತರಿಕ್ಷಾಯ ಸ್ವಾಹಾ, ಇದಮನ್ತರಿಕ್ಷಾಯ ನ ಮಮ.
ಓಂ ವಾಯವೇ ಸ್ವಾಹಾ, ಇದಂ ವಾಯವೇ ನ ಮಮ.
ಓಂ ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ಸ್ವಾಹಾ, ಇದಂ ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ನ ಮಮ.
ಓಂ ಛನ್ದೋಭ್ಯಃ ಸ್ವಾಹಾ, ಇದಂ ಛನ್ದೋಭ್ಯೋ ನ ಮಮ.

ಋಗ್ವೇದಾಹುತಯಃ -
ಓಂ ಪೃಥಿವ್ಯೈ ಸ್ವಾಹಾ, ಇದಂ ಪೃಥಿವ್ಯೈ ನ ಮಮ.
ಓಂ ಅಗ್ನಯೇ ಸ್ವಾಹಾ, ಇದಮಗ್ನಯೇ ನ ಮಮ.
ಓಂ ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ಸ್ವಾಹಾ, ಇದಂ ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ನ ಮಮ.
ಓಂ ಛನ್ದೋಭ್ಯಃ ಸ್ವಾಹಾ, ಇದಂ ಛನ್ದೋಭ್ಯೋ ನ ಮಮ.

ಸಾಮವೇದಾಹುತಯಃ -
ಓಂ ದಿವೇ ಸ್ವಾಹಾ, ಇದಂ ದಿವೇ ನ ಮಮ.
ಓಂ ಸೂರ್ಯಾಯ ಸ್ವಾಹಾ, ಇದಂ ಸೂರ್ಯಾಯ ನ ಮಮ.
ಓಂ ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ಸ್ವಾಹಾ, ಇದಂ ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ನ ಮಮ.

ಅಥರ್ವವೇದಾಹುತಯಃ-
ಓಂ ದಿಗ್ಭ್ಯಃ ಸ್ವಾಹಾ, ಇದಂ ದಿಗ್ಭ್ಯೋ ನ ಮಮ.
ಓಂ ಚನ್ದ್ರಮಸೇ ಸ್ವಾಹಾ, ಇದಂ ಚನ್ದ್ರಮಸೇ ನ ಮಮ.
ಓಂ ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ಸ್ವಾಹಾ, ಇದಂ ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ನ ಮಮ.
ಓಂ ಛನ್ದೋಭ್ಯಃ ಸ್ವಾಹಾ, ಇದಂ ಛನ್ದೋಭ್ಯೋ ನ ಮಮ.

ಸಾಮಾನ್ಯಾಹುತಯಃ
ಓಂ ಪ್ರಜಾಪತಯೇ ಸ್ವಾಹಾ, ಇದಂ ಪ್ರಜಾಪತಯೇ ನ ಮಮ.
ಓಂ ದೇವೇಭ್ಯಃ ಸ್ವಾಹಾ, ಇದಂ ದೇವೇಭ್ಯೋ ನ ಮಮ.
ಓಂ ಋಷಿಭ್ಯಃ ಸ್ವಾಹಾ, ಇದಂ ಋಷಿಭ್ಯೋ ನ ಮಮ.
ಓಂ ಶ್ರದ್ಧಾಯೈ ಸ್ವಾಹಾ, ಇದಂ ಶ್ರದ್ಧಾಯೈ ನ ಮಮ.
ಓಂ ಮೇಧಾಯೈ ಸ್ವಾಹಾ, ಇದಂ ಮೇಧಾಯೈ ನ ಮಮ.
ಓಂ ಸದಸಸ್ಪತಯೇ ಸ್ವಾಹಾ, ಇದಂ ಸದಸಸ್ಪತಯೇ ನ ಮಮ.
ಓಂ ಅನುಮತಯೇ ಸ್ವಾಹಾ, ಇದಮನುಮತಯೇ ನ ಮಮ.

ಪುನ ಬ್ರಹ್ಮಣಾಽನ್ವಾರಬ್ಧಃ -
ಓಂ ಭೂಃ ಸ್ವಾಹಾ, ಇದಮಗ್ನಯೇ ನ ಮಮ.
ಓಂ ಭುವಃ ಸ್ವಾಹಾ, ಇದಂ ವಾಯವೇ ನ ಮಮ.
ಓಂ ಸ್ವಃ ಸ್ವಾಹಾ, ಇದಂ ಸೂರ್ಯಾಯ ನ ಮಮ.
ಓಂ ತ್ವನ್ನೋ ಅಗ್ನೇ ವರುಣಸ್ಯ ವಿದ್ವಾನ್ ದೇವಸ್ಯ ಹೇಡೋ ಅವ ಯಾಸಿಸೀಷ್ಠಾಃ.
ಯಜಿಷ್ಠೋ ವಹ್ನಿತಮಃ ಶೋಶುಚಾನೋ ವಿಶ್ವಾ ಪ್ರಮುಮುಗ್ಧ್ಯಸ್ಮತ್ಸ್ವಾಹಾ..
ಇದಮಗ್ನಿವರುಣಾಭ್ಯಾಂ ನ ಮಮ.

ದ್ವೇಷಾಸಿ
ಓಂ ಸ ತ್ವನ್ನೋ ಅಗ್ನೇಽವಮೋ ಭವೋತೀ ನೇದಿಷ್ಠೋಽಅಸ್ಯಾ ಉಷಸೋ ವ್ಯುಷ್ಟೌ.
ಅವ ಯಕ್ಷ್ವ ನೋ ವರುಣ ರರಾಣೋ ವ್ಬ್ರೀಹಿ ಮೃಡೀಕ ಸುಹವೋ ನ ಏಧಿ ಸ್ವಾಹಾ..

ಇದಮಗ್ನಿವರುಣಾಭ್ಯಾಂ ನ ಮಮ.
ಓಂ ಅಯಾಶ್ಚಾಗ್ನೇಽಸ್ಯನಭಿಶಸ್ತಿಪಾಶ್ಚ ಸತ್ಯಮಿತ್ವಮಯಾ ಅಸಿ.
ಅಯಾ ನೋ ಯಜ್ಞಂ ವಹಾಸ್ಯಯಾ ನೋ ಧೇಹಿ ಭೇಷಜಃ ಸ್ವಾಹಾ..

ಇದಮಗ್ನಯೇ ಅಯಸೇ ನ ಮಮ.
ಓಂ ಯೇ ತೇ ಶತಂ ವರುಣ ಯೇ ಸಹಸ್ರಂ ಯಜ್ಞಿಯಾಃ ಪಾಶಾ ವಿತತಾ ಮಹಾನ್ತಃ.
ತೇಭಿರ್ನೋ ಅದ್ಯ ಸವಿತೋತ ವಿಷ್ಣುರ್ವಿಶ್ವೇ ಮುಞ್ಚನ್ತು ಮರುತಃ ಸ್ವರ್ಕಾಃ ಸ್ವಾಹಾ..

ಇದಂ ವರುಣಾಯ ಸವಿತ್ರೇ ವಿಷ್ಣವೇ ವಿಶ್ವೇಭ್ಯೋ ದೇವೇಭ್ಯೋ ಮರುದ್ಭಯಃ ಸ್ವರ್ಕೇಭ್ಯಶ್ಚ ನ ಮಮ.
ಓಂ ಉದುತ್ತಮಂ ವರುಣ ಪಾಶಮಸ್ಮದವಾಧಮಂ ವಿಮಧ್ಯಮಃ ಶ್ರಥಾಯ.
ಅಥಾ ವಯಮಾದಿತ್ಯವ್ರತೇ ತವಾನಾಗಸೋ ಅದಿತಯೇ ಸ್ಯಾಮ ಸ್ವಾಹಾ..

ಇದಂ ವರುಣಾಯಾದಿತ್ಯಾಯಾದಿತಯೇ ನ ಮಮ.
ಓಂ ಪ್ರಜಾಪತಯೇ ಸ್ವಾಹಾ, ಇದಂ ಪ್ರಜಾಪತಯೇ ನ ಮಮ.
ಓಂ ಅಗ್ನಯೇ ಸ್ವಿಷ್ಟಕೃತೇ ಸ್ವಾಹಾ, ಇದಮಗ್ನಯೇ ಸ್ವಿಷ್ಟಕೃತೇ ನ ಮಮ.
ಸಂಸ್ರವಪ್ರಾಶನಮ್. ಮಾರ್ಜನಮ್. ಅಗ್ನೌ ಪವಿತ್ರಪ್ರತಿಪತ್ತಿಃ. ಪ್ರಣೀತಾವಿಮೋಕಃ.

ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ಪೂರ್ಣಪಾತ್ರದಾನಮ್.
ತತ್ರ ಸಙ್ಕಲ್ಪಃ
ವಟುಃ - 'ಅಮುಕಗೋತ್ರಃ ಅಮುಕಶರ್ಮಾ ಕೃತಸ್ಯ ಸಮಾವರ್ತನಾಙ್ಗಹೋಮಕರ್ಮಣಃ ಸಾದ್ಗುಣ್ಯಪ್ರಾಪ್ತಯೇ ಅಪೂರ್ಣಪೂರಣಾರ್ಥಮಿದಂ ಪೂರ್ಣಪಾತ್ರಂ ಪ್ರಜಾಪತಿದೈವತಂ ಯಥಾನಾಮಗೋತ್ರಾಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಯ ತುಭ್ಯಮಹಂ ಸಮ್ಪ್ರದದೇ' .
ಅಗ್ನಿ-ಪರಿಚರ್ಯಾ
ತತಃ ಅಗ್ನೌ ಪಞ್ಚಶುಷ್ಕಗೋಮಯಖಣ್ಡಾನಿ ಮನ್ತ್ರಪೂರ್ವಕಂ ಕ್ಷಿಪೇತ್.
ತದ್ಯಥಾ ಮನ್ತ್ರಃ-
ಓಂ ಅಗ್ನೇ ಸುಶ್ರವಃ ಸುಶ್ರವಸಂ ಮಾ ಕುರು .. ೧ ..
ಓಂ ಯಥಾ ತ್ವಮಗ್ನೇ ಸುಶ್ರವಃ ಸುಶ್ರವಾ ಅಸಿ .. ೨..
ಓಂ ಏವಂ ಮಾ ಸುಶ್ರವಃ ಸೌಶ್ರವಸಂ ಕುರು .. ೩..
ಓಂ ಯಥಾ ತ್ವಮಗ್ನೇ ದೇವಾನಾಂ ಯಜ್ಞಸ್ಯ ನಿಧಿಪಃ ಅಸಿ .. ೪..
ಓಂ ಏವಮಹಂ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ವೇದಸ್ಯ ನಿಧಿಪೋ ಭೂಯಾಸಮ್ .. ೫..

ನಿರ್ದೇಶ- ಇಸಕೇ ಬಾದ ಜಲ ಸೇ ಪ್ರಾದಕ್ಷಿಣ್ಯವೃತ್ತಿ ಸೇ ಅಗ್ನಿ ಕಾ ಪರ್ಯುಕ್ಷಣ ಕರ ನಿಮ್ನಲಿಖಿತ 'ಅಗ್ನಯೇ ಸಮಿಧ.' ಮನ್ತ್ರ ಸೇ ಏಕ-ಏಕ ಕರಕೇ ಘೃತಾಕ್ತ ತೀನ ಸಮಿಧಾಓಂ ಕೀ ಅಗ್ನಿ ಮೇಂ ಆಹುತಿ ಕೇ ಅನನ್ತರ ಪುನಃ ಉಪರಿಲಿಖಿತ 'ಅಗ್ನೇ ಸುಶ್ರವಃ' ಇತ್ಯಾದಿ ಪಾಁಚ ಮನ್ತ್ರೋಂ ಸೇ ಅಗ್ನಿ ಕಾ ಪರಿಸಮೂಹನ ಏವಂ ಪರ್ಯುಕ್ಷಣ ಕರಕೇ ಮೌನ ರಹತೇ ಹುಏ ದೋನೋಂ ಹಾಥೋಂ ಕೋ ಅಗ್ನಿ ಮೇಂ ತಪಾಕರ ಮುಖ ಪೋಂಛೇ.

ತದ್ಯಥಾ-
ಸಮಿದಾಧಾನಮನ್ತ್ರಃ
ಸಮಾವರ್ತನ-ಸಂಸ್ಕಾರ-ಪ್ರಯೋಗ
ಅಗ್ನಯೇ ಸಮಿಧಮಾಹಾರ್ಯಂ ಬೃಹತೇ ಜಾತವೇದಸೇ ಯಥಾ ತ್ವಮಗ್ನೇ ಸಮಿಧಾ ಸಮಿಧ್ಯಸ ಏವಮಹಮಾಯುಷಾ ಮೇಧಯಾ ವರ್ಚಸಾ ಪ್ರಜಯಾ ಪಶುಭಿರ್ಬ್ರಹ್ಮವರ್ಚಸೇನ ಸಮಿನ್ಧೇ ಜೀವಪುತ್ರೋ ಮಮಾಚಾರ್ಯೋ ಮೇಧಾವ್ಯಹಮಸಾನ್ಯನಿರಾಕರಿಷ್ಣುರ್ಯಶಸ್ವೀ ತೇಜಸ್ವೀ ಬ್ರಹ್ಮವರ್ಚಸ್ಯನ್ನಾದೋ ಭೂಯಾಸಃ ಸ್ವಾಹಾ..

ಅಗ್ನಿಪರಿಸಮೂಹನ-ಮನ್ತ್ರಾಃ
ಓಂ 'ಅಗ್ನೇ ಸುಶ್ರವಃ ಸುಶ್ರವಸಂ ಮಾ ಕುರು'.
ಓಂ ಯಥಾ ತ್ವಮಗ್ನೇ ಸುಶ್ರವಃ ಸುಶ್ರವಾ ಅಸಿ.
ಓಂ ಏವಂ ಮಾ ಸುಶ್ರವಃ ಸೌಶ್ರವರ್ಸ ಕುರು.
ಓಂ ಯಥಾ ತ್ವಮಗ್ನೇ ದೇವಾನಾಂ ಯಜ್ಞಸ್ಯ ನಿಧಿಪಃ ಅಸಿ .
ಓಂ ಏವಮಹಂ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ವೇದಸ್ಯ ನಿಧಿಪೋ ಭೂಯಾಸಮ್.
ಮುಖಪ್ರೋಕ್ಷಣಮನ್ತ್ರಾಃ
ಓಂ ತನೂಪಾ ಅಗ್ನೇಽಸಿ ತನ್ವಂ ಮೇ ಪಾಹಿ..೧..

ಓಂಓಂ ಆಯುರ್ದಾ ಅಗ್ನೇಽಸ್ಯಾಯುರ್ಮೇ ದೇಹಿ..೨..

ಓಂ ವರ್ಯೋದಾ ಅಗ್ನೇಽಸಿ ವರ್ಚೀ ಮೇ ದೇಹಿ ..೩..

ಓಂ ಅಗ್ನೇ ಯನ್ಮೇ ತನ್ವಾ ಊನಂ ತನ್ಮ ಆಪೃಣ ..೪..

ಓಂ ಮೇಧಾಮ್ಮೇ ದೇವ ಸವಿತಾ ಆದಧಾತು ..೫..

ಓಂ ಮೇಧಾಮ್ಮೇ ದೇವೀ ಸರಸ್ವತೀ ಆದಧಾತು ..೬..

ಓಂ ಮೇಧಾಮಶ್ವಿನೀ ದೇವಾವಾಧತ್ತಾಂ ಪುಷ್ಕರಸ್ತ್ರಜೌ ..೭..

ಅಙ್ಗಸ್ಪರ್ಶನಮನ್ತ್ರಾಃ
'ಓಂ ಅಙ್ಗಾನಿ ಚ ಮ ಆಪ್ಯಾಯನ್ತಾಮ್' (ಇತಿ ಶಿರಸಃ ಆಪಾದಮಙ್ಗಾನಿ ಸ್ಪೃಶತಿ).
'ಓಂ ವಾಕ್ ಚ ಮ ಆಪ್ಯಾಯತಾಮ್' (ಇತಿ ಮುಖಮ್).
'ಓಂ ಪ್ರಾಣಶ್ಚ ಮ ಆಪ್ಯಾಯತಾಮ್' (ಇತಿ ನಾಸಾರನ್ಧ್ರ).
ಸಮಿದಾಧಾನಮನ್ತ್ರಃ
'ಓಂ ಚಕ್ಷುಶ್ಚ ಮ ಆಪ್ಯಾಯತಾಮ್' (ಇತಿ ಚಕ್ಷುಷೀ ಯುಗಪತ್).
'ಓಂ ಶ್ರೋತ್ರಂ ಚ ಮ ಆಪ್ಯಾಯತಾಮ್' (ಇತಿ ದಕ್ಷವಾಮಶ್ರೋತ್ರೇ).
'ಓಂ ಯಶೋಬಲಂ ಚ ಮ ಆಪ್ಯಾಯತಾಮ್' (ಇತಿ ಪರಸ್ಪರವ್ಯತ್ಯಾಸೇನ ಬಾಹ ಯುಗಪತ್ ಸ್ಪೃಶೇತ್).
ಭಸ್ಮಧಾರಣಮನ್ತ್ರಾ:
'ಓಂ ತ್ರ್ಯಾಯುಷಂ ಜಮದಗ್ನೇಃ' ಇತಿ ಲಲಾಟೇ.
'ಓಂ ಕಶ್ಯಪಸ್ಯ ತ್ರ್ಯಾಯುಷಮ್' ಇತಿ ಗ್ರೀವಾಯಾಮ್.
'ಓಂ ಯದ್ದೇವೇಷು ತ್ರ್ಯಾಯುಷಮ್' ಇತಿ ದಕ್ಷಿಣಬಾಹುಮೂಲೇ.
'ಓಂ ತನ್ನೋ ಅಸ್ತು ತ್ರ್ಯಾಯುಷಮ್' ಇತಿ ಹೃದಿ'.
ನಿರ್ದೇಶ- ಇಸಕೇ ಅನನ್ತರ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಅಗ್ನಿ ಏವಂ ಗುರು ಕೋ ವ್ಯತ್ಯಸ್ತ ಪಾಣಿ ಸೇ ಅಭಿವಾದನ ಕರತಾ ಹೈ.
ಅಮುಕಗೋತ್ರೋಽ ಮುಕಪ್ರವರೋಽ ಮುಕಶಾಖಾಧ್ಯಾಯೀ ಅಮುಕಶರ್ಮಾಽಹಂ ಭೋ ಅಗ್ನೇ! ತ್ವಾಮಭಿವಾದಯೇ.
ಪುನಃ ಅಮುಕಗೋತ್ರೋಽ ಮುಕಪ್ರವರೋಽಮುಕಶಾಖಾಧ್ಯಾಯೀ ಅಮುಕಶರ್ಮಾಽಹಂ ಭೋ ಗುರೋ ! ತ್ವಾಮಭಿವಾದಯೇ.
ಆಚಾರ್ಯಃ 'ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭವ ಸೌಮ್ಯ ಅಮುಕಶರ್ಮನ್'.
ಅಭಿಷೇಕ-ವಿಧಿಃ
ನಿರ್ದೇಶ- ಪೂರ್ವ ಸೇ ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರ ಕ್ರಮ ಸೇ ಸ್ಥಾಪಿತ ಆಠ ಕಲಶೋಂ ಸೇ ಜಲ ಲೇಕರ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಮನ್ತ್ರಪೂರ್ವಕ ಅಪನೇ ಶಿರ ಪರ ಅಭಿಷೇಚನ ಕರತಾ ಹೈ.
ಉದಙ್ಮುಖ ಬೈಠಕರ ದಕ್ಷಿಣ ಸೇ ಏಕ-ಏಕ ಕಲಶ ಕಾ ಜಲ ನಿಕಾಲ ಕರ ಅಭಿಸಿಞ್ಚನ ಕರತಾ ಹೈ.
ಪ್ರಥಮಕುಮ್ಭಾದ್ ಜಲಗ್ರಹಣಮನ್ತ್ರಃ
ಓಂ ಯೇಽಪ್ಸ್ವನ್ತರಗ್ನಯಃ ಪ್ರವಿಷ್ಠ ಗೋಹ್ಯ ಉಪಗೋಹ್ಯೋ ಮಯೂಖೋ.
ಮನೋಹಾಽಸ್ಖಲೋ ವಿರುಜಸ್ತನೂದುಷಿರಿನ್ದ್ರಿಯಹಾ ತಾನ್ ವಿಜಹಾಮಿ ಯೋ ರೋಚನಸ್ತಮಿಹ ಗೃಹ್ಣಾಮಿ..

೧. ಊಪರ ಲಿಖೇ ಸಮಸ್ತ ಮನ್ತ್ರೋಂ ಕಾ ಅರ್ಥ ಉಪನಯನ ಪ್ರಕರಣ ಮೇಂ ದಿಯಾ ಗಯಾ ಹೈ.
ಸಮಾವರ್ತನ-ಸಂಸ್ಕಾರಪ್ರಯೋಗ
ಮನೋಹಾಽಸ್ಖಲೋ ವಿರುಜಸ್ತನೂದಪುರಿನ್ದ್ರಿಯ ಹಾ ತಾನ್ಬಿಜಹಾಮಿ ಯೋ ರೋಚನಸ್ತಮಿಹ ಗೃಹ್ಮಣೇಮಿ ..

ಮನ್ತ್ರಾರ್ಥ ಜಲ ಮೇಂ ದಸ ಪ್ರಕಾರ ಕೀ ಅಗ್ನಿಯಾಁ ನಿವಾಸ ಕರತೀ ಹೈ, ಜಿನಮೇ ಗೋಹ್ಯ, ಉಪಗೋಹ್ಯ, ಮಯೂಖ, ಮನೋಹರ, ಖಲ, ವಿರುಜ, ತನು, ದೂಷು ಇನ ಆಠ ಪ್ರಕಾರ ಕೀ ಅಗ್ನಿಯೋಂ ಕಾ ಪರಿತ್ಯಾಗ ಕರ ಮೈಂ ರೋಚನ ಏವಂ ಕಲ್ಯಾಣ ನಾಮಕ ದೋನೋಂ ಅಗ್ನಿಯೋಂ ಸಹಿತ ಜಲ ಕೋ ಸ್ನಾನ ಕರನೇ ಕೇ ಲಿಏ ಗ್ರಹಣ ಕರತಾ ಹೂಁ.
ಸಿಞ್ಚನ-ಮನ್ತ್ರಃ
ಓಂ ತೇನ ಮಾಮಭಿಷಿಞ್ಚಾಮಿ ಶ್ರಿಯೈ ಯಶಸೇ ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ಬ್ರಹ್ಮವರ್ಚಸಾಯ .. (ಇತಿ ಸ್ವಶಿರಸಿ ಅಭಿಷಿಞ್ಚೇತ್)
ಮನ್ತ್ರಾರ್ಥ-ಇಸ ಜಲ ಸೇ ಲಕ್ಷ್ಮೀ-ಲಾಭ, ಯಶೋಲಾಭ, ಬ್ರಹ್ಮತೇಜ-ಲಾಭ ತಥಾ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನ ಪ್ರಾಪ್ತ ಹೋ, ಇಸಲಿಏ ಮೈಂ ಆತ್ಮಸಿಞ್ಚನ ಕರತಾ ಹೂಁ.
ದ್ವಿತೀಯಕುಮ್ಭಾತ್-
'ಓಂ ಯೇಽಪ್ಸ್ವನ್ತರಗ್ನಯಃ.' ಇಸ ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ಮನ್ತ್ರ ಸೇ ಜಲ ಗ್ರಹಣ ಕರೇ.
ಸಿಞ್ಚನ-ಮನ್ತ್ರಃ
ಓಂ ಯೇನ ಶ್ರಿಯಮಕೃಣುತಾಂ ಯೇನಾವಮೃಶತಾಃ ಸುರಾಮ್.
ಯೇನಾಕ್ಷ್ಯಾವಭ್ಯಷಿಞ್ಚತೋ ಯದ್ವಾಂ ತದಶ್ವಿನಾ ಯಶಃ ..

ಮನ್ತ್ರಾರ್ಥ-ಜಿಸ ಜಲ ಸೇ ಅಶ್ವಿನೀಕುಮಾರ ಲಕ್ಷ್ಮೀವಾನ್ ಹುಏ, ಜಿಸ ಜಲ ಸೇ ಮದಿರೋತ್ಪನ್ನ ದೋಷ ದೂರ ಕಿಯೇ ಗಯೇ ಔರ ಜಿಸ ಜಲ ಸೇ ನೇತ್ರೋಂ ಕಾ ಸಿಞ್ಚನ ಕಿಯಾ ಗಯಾ, ಉಸೀ ಜಲ ಸೇ ಮೈಂ ಅಪನೀ ಆತ್ಮಾ ಕಾ ಸಿಞ್ಚನ ಕರತಾ ಹೂಁ.
ತೃತೀಯಕುಮ್ಭಾದ್ ಜಲಗ್ರಹಣಮನ್ತ್ರಃ
'ಓಂ ಯೇಽಪ್ಸ್ವನ್ತರಗ್ನಯಃ ಪ್ರವಿಷ್ಠ ಗೋಹ್ಯ ಉಪಗೋಹ್ಯೋ ಮಯೂಖೋ.
ಮನೋಹಾಽಸ್ಖಲೋ ವಿರುಜಸ್ತನೂದುಷಿರಿನ್ದ್ರಿಯಹಾ ತಾನ್ ವಿಜಹಾಮಿ ಯೋ ರೋಚನಸ್ತಮಿಹ ಗೃಹ್ಣಾಮಿ..'
(ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ಮನ್ತ್ರ ಸೇ ಜಲ ಗ್ರಹಣ ಕರೇಂ).
ಅಭಿಷೇಕಮನ್ತ್ರಃ- ಓಂ ಆಪೋ ಹಿಷ್ಠಾ ಮಯೋಭುವಸ್ತಾ ನ ಊರ್ಜೇ ದಧಾತನ. ಮಹೇ ರಣಾಯ ಚಕ್ಷಸೇ..

(ಇತಿ ಶಿರಸಿ ಸಿಞ್ಚೇತ್)
ಚತುರ್ಥಕುಮ್ಭಾತ್-
'ಓಂ ಯೇಽಪ್ಸ್ವನ್ತರಗ್ನಯಃ' ಇತಿ ಮನ್ತ್ರೇಣ ಜಲಮಾದಾಯ
ಓಂ ಯೋ ವಃ ಶಿವತಮೋ ರಸಸ್ತಸ್ಯ ಭಾಜಯತೇಹ ನಃ .
ಉಶತೀರಿವ ಮಾತರಃ ..

ಇತಿ ಮನ್ತ್ರೇಣ ಶಿರಸಿ ಅಭಿಷಿಞ್ಜ್ಞೇತ್.
ಪಞ್ಚಮಕುಮ್ಭಾತ್
' ಓಂ ಯೇಽಪ್ಸ್ವನ್ತರಗ್ನಯಃ ಪ್ರವಿಷ್ಠ ಗೋಹ್ಯ ಉಪಗೋಹ್ಯೋ ಮಯೂಖೋ.
ಮನೋಹಾಽಸ್ಖಲೋ ವಿರುಜಸ್ತನೂದುಷಿರಿನ್ದ್ರಿಯಹಾ ತಾನ್ ವಿಜಹಾಮಿ ಯೋ ರೋಚನಸ್ತಮಿಹ ಗೃಹ್ಣಾಮಿ.. '
ಇತಿ ಮನ್ತ್ರೇಣ ಜಲಮಾದಾಯ
ಓಂ ತಸ್ಮಾ ಅರಙ್ಗಮಾಮವೋ ಯಸ್ಯ ಕ್ಷಯಾಯ ಜಿನ್ವಥ.
ಆಪೋ ಜನಯಥಾ ಚ ನಃ ..

ಇತಿ ಮನ್ತ್ರೇಣ ಅಭಿಷಿಜ್ಞೇತ್ .. ತತಃ ಷಷ್ಠಾತ್, ಸಪ್ತಮಾತ್, ಅಷ್ಟಮಾಚ್ಚ ಕುಮ್ಭಾತ್ ಕ್ರಮೇಣ ಮನ್ತ್ರಾವೃತ್ತ್ಯಾ
'ಓಂ ಯೇಽಪ್ಸ್ವನ್ತರಗ್ನಯಃ' ಇತಿ ಅಪೋ ಗೃಹೀತ್ವಾ ತೂಷ್ಣೀ ಸ್ವಶಿರಸಿ ಅಭಿಷಿಞ್ಚೇತ್.
ತತೋ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ 'ಓಂ ಉದುತ್ತಮಮ್' ಇತಿ ಮನ್ತ್ರಂ ಪಠನ್ ಶಿರೋಮಾರ್ಗೇಣ ಮೇಖಲಾಂ ನಿಸ್ಸಾರಯೇತ್.
ಓಂ ಉದುತ್ತಮಂ ವರುಣ ಪಾಶಮಸ್ಮದವಾಽಧರ್ಮ ಮಧ್ಯಮಃ ಶ್ರಥಾಯ.
ಅಥಾ ವ್ವಯಮಾದಿತ್ಯನ್ನತೇ ತವಾನಾಗಸೋ ಅದಿತಯೇ ಸ್ಯಾಮ ಸ್ವಾಹಾ..

ನಿರ್ದೇಶ- ಉಕ್ತ ಮನ್ತ್ರ ಸೇ ಮೇಖಲಾ ಕೋ ಶಿರೋಮಾರ್ಗ ಸೇ ನಿಕಾಲನೇ ಕೇ ಬಾದ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಅಪನೇ ಪಲಾಶ-ದಣ್ಡ ಕೋ ಉತ್ತರಾಗ್ರ ಭೂಮಿ ಪರ ರಖ ದೇ, ತಥಾ ಮೃಗಚರ್ಮ ಕೋ ಚುಪಚಾಪ ಉತ್ತಾರ ಕರ ಅನ್ಯ ಕೋಈ ವಸ್ತ್ರ ಉತ್ತರೀಯ ಕೇ ರೂಪ ಮೇಂ ಧಾರಣ ಕರ ದೋನೋಂ ಬಾಹುಓಂ ಕೋ ಊಪರ ಉಠಾಕರ ಸೂರ್ಯ ಕಾ ಉಪಸ್ಥಾನ ಕರೇ.
ತದ್ಯಥಾ ಮನ್ತ್ರಃ-
ಓಂ ಉದ್ಯನ್ ಭ್ರಾಜಭೃಷ್ಣುರಿನ್ದ್ರೋ ಮರುದ್ಭಿಸ್ಸ್ಥಾತ್ಪ್ರಾತರ್ಯಾವಭಿರಸ್ಥಾತ್ ದಶಸನಿರಸಿ ದಶಸನಿಂ ಮಾ ಕುರ್ವಾ ವಿದನ್ಮಾಗಮಯೋದ್ಯನ್ ಭ್ರಾಜಭೃಷ್ಣುರಿನ್ದ್ರೋ ಮರುದ್ಭಿರಸ್ಥಾತ್ ದಿವಾ ಯಾವಭಿರಸ್ಥಾಚ್ಛತ ಸನಿರಸಿ ಶತಸನಿಂ ಮಾ ಕುರ್ವಾ ವಿದನ್ ಮಾ ಗಮಯ, ಉದ್ಯನ್ ಭ್ರಾಜಭೃಷ್ಣುರಿನ್ದ್ರೋ ಮರುದ್ಭಿರಸ್ಥಾತ್ ಸಾಯಂ ಯಾವಭಿರಸ್ಥಾತ್ ಸಹಸ್ತ್ರಸನಿರಸಿ ಸಹಸ್ತ್ರಸನಿಂ ಮಾ ಕುರ್ವಾ ವಿದನ್ಮಾ ಗಮಯ ..

ಮನ್ತ್ರಾರ್ಥ - ಅಪನೇ ಸಮಸ್ತ ಮರುತ್ ದೇವತಾಓಂ ಕೇ ಸಾಥ ಪ್ರಾತಃಕಾಲ ಉದಿತ ಹೋತೇ ಹುಏ ಹೇ ಆದಿತ್ಯ ! ಜೈಸೇ ತುಮ ದಸ ಗುನೇ ಕಿರಣೋಂ ಕೋ ಧಾರಣ ಕರತೇ ಹೋ, ಉಸೀ ಪ್ರಕಾರ ಮುಝೇ ಭೀ ದಸ ಗುನೇ ತೇಜ ಸೇ ಯುಕ್ತ ಕರೋ ತಥಾ ಮುಝೇ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಸೇ ಉತ್ತೀರ್ಣ ಜಾನೋ. ಇಸೀ ಪ್ರಕಾರ ಹೇ ಆದಿತ್ಯ ! ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಏವಂ ಸಾಯಂಕಾಲ ಕ್ರಮಶಃ ಶತ ಏವಂ ಸಹಸ್ತ್ರ ಗುನೇ ಕಿರಣೋಂ ಸೇ ದೇದೀಪ್ಯಮಾನ ಹೋತೇ ಹೋ, ಅತಃ ಮುಝೇ ಭೀ ಶತ ಏವಂ ಸಹಸ್ರ ಗುನೇ ತೇಜ ಸೇ ಯುಕ್ತ ಕರೋ, ತಥಾ ಮುಝೇ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಸೇ ಉತ್ತೀರ್ಣ ಜಾನೋ.
ನಿರ್ದೇಶ- ಸೂರ್ಯೋಪಸ್ಥಾನ ಕೇ ಬಾದ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ದಧಿ ಅಥವಾ ತಿಲ ಖಾಕರ ಶಿಖಾ ಕೇ ಅತಿರಿಕ್ತ ಸಮಸ್ತ ಕೇಶ ಕಾ ಮುಣ್ಡನ ಕರಾಕರ, ನಖಾದಿ ಕಟಾಕರ ದ್ವಾದಶ ಅಂಗುಲ ಪರಿಮಿತ ಔದುಮ್ಬರ ಕಾಷ್ಠ ಕಾ ದನ್ತಧಾವನ ಕರೇ.
ತತ್ರ ಮನ್ತ್ರಃ-
ಓಂ ಅನ್ನಾದ್ಯಾಯ ವ್ಯೂಹಧ್ವಃ ಸೋಮೋ ರಾಜಾಽಯಮಾಗಮತ್.
ಸ ಮೇ ಮುಖಂ ಪ್ರಮಾರ್ಥ್ಯತೇ ಯಶಸಾ ಚ ಭಗೇನ ಚ ..

ಮನ್ತ್ರಾರ್ಥ- ಹೇ ಔದುಮ್ಬರ, ತುಮ್ಹೇಂ ಗ್ರಹಣ ಕರ ಮೈಂನೇ ತುಮ್ಹಾರೇ ಅಧಿಪತಿ ಚನ್ದ್ರ ಕೋ ಮಾನೋ ಗ್ರಹಣ ಕರ ಲಿಯಾ ಹೈ, ಅಬ ವಹ ಓಷಧಿಯೋಂ ಕಾ ಸ್ವಾಮೀ ರಾಜಾ ಸೋಮ ಮೇರೇ ಅನ್ನ ಖಾನೇ ಯೋಗ್ಯ ಮುಖ ಕೋ ಯಶ ಏವಂ ಐಶ್ವರ್ಯ ಸೇ ಪ್ರಚ್ಛಾಲಿತ ಕರ ದೇದೀಪ್ಯಮಾನ ಕರ ದೇ.
ನಿರ್ದೇಶ-ದನ್ತಧಾವನ ಕರ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಬಾರಹ ಬಾರ ಜಲ ಸೇ ಕುಲ್ಲಾ ಕರ ಸುಗನ್ಧಿತ ತೇಲ ಸೇ ಯುಕ್ತ ಬಟನ ಆದಿ ಸೇ ಶರೀರೋದ್ವರ್ತನ ಕರ ಶೀತೋಷ್ಣ ಜಲ ಸೇ ಸ್ನಾನ ಕರತಾ ಹೈ ತಥಾ ನೂತನ ವಸ್ತ್ರಾದಿ ಪಹನಕರ ಚನ್ದನಾದಿ ಕಾ ಅನುಲೇಪನ ಕರ ನಾಸಿಕಾ, ನೇತ್ರ ಔರ ಶ್ರೋತ್ರ ಕಾ ಮನ್ತ್ರಪೂರ್ವಕ ಸ್ಪರ್ಶ ಕರತಾ ಹೈ,
ತದ್ಯಥಾ-
'ಓಂ ಪ್ರಾಣಾಪಾನೀ ಮೇ ತರ್ಪಯ' ಇತಿ ನಾಸಿಕೇ ಯುಗಪತ್ .
'ಓಂ ಚಕ್ಷುರ್ಮೇ ತರ್ಪಯ' ಇತಿ ಚಕ್ಷುಷೀ ಯುಗಪತ್ .
'ಓಂ ಶ್ರೋತ್ರಂ ಮೇ ತರ್ಪಯ' ಇತಿ ಶ್ರೋತ್ರೇ ಯುಗಪತ್ ಸ್ಪೃಶತಿ .
ತದುಪರಾನ್ತ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ದೋನೋಂ ಹಾಥೋಂ ಕೋ ಪ್ರಚ್ಛಾಲಿತ ಕರ ಅಪಸವ್ಯ ಹೋಕರ ಪ್ರಾಙ್ಮುಖ ರಹತೇ ಹುಏ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಶಾ ಮೇಂ ಭೂಮಿ ಪರ ಪಿತರೋಂ ಕೇ ನಿಮಿತ್ತ ಅವನೇಜನ (ಜಲಾಞ್ಜಲಿ) ಛೋಡ಼ೇ, ನಿಮ್ನ ಶ್ರುತಿವಾಕ್ಯ ಸೇ-
'ಓಂ ಪಿತರಃ ಶುನ್ಧಧ್ವಮ್'.
ಮನ್ತ್ರಾರ್ಥ- ಹೇ ಪಿತೃಗಣ! ಮುಝೇ ಶುದ್ಧ ಕರೋ. ತದನನ್ತರ ಸವ್ಯ ಹೋಕರ ಆಚಮನ ಕರೇ, ಚನ್ದನ ಸೇ ತಿಲಕ ಕರ ಸವಿತಾ ದೇವತಾ ಕೀ ನಿಮ್ನ ಮನ್ತ್ರ ಸೇ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಕರೇ-
ಓಂ ಸುಚಕ್ಷಾ ಅಹಮಕ್ಷೀಭ್ಯಾಂ ಭೂಯಾಸಂ ಸುವರ್ಚಾ ಮುಖೇನ. ಸುಶ್ರುತಕರ್ಣಾಭ್ಯಾಂ ಭೂಯಾಸಮ್ ..

ಮನ್ತ್ರಾರ್ಥ- ಮೈಂ ಸವಿತಾ ದೇವತಾ ಕೇ ಪ್ರಸಾದ ಸೇ ಆಁಖೋಂ ಸೇ ಸುನ್ದರ ದಿಖೇಂ ತಥಾ ಕಾನ್ತಿಮಾನ ಮುಖ ಏವಂ ಸುನನೇ ಯೋಗ್ಯ ಕರ್ಣವಾಲಾ ಹೋ ಜಾಊಁ.
ಹೈ ಉಸಕೇ ಬಾದ ನಯಾ ವಸ್ತ್ರ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಪಹನತಾ ಹೈ ತಥಾ ನಿಮ್ನ ಮನ್ತ್ರ ಬೋಲತಾ
ವಸ್ತ್ರಾಲಙ್ಕಾರಾದಿಧಾರಣವಿಧಿಃ
ಓಂ ಪರಿಧಾಸ್ಯೈ ಯಶೋಧಾಸ್ಯೈ ದೀರ್ಘಾಯುತ್ವಾಯ ಜರದಷ್ಟಿರಸ್ಮಿ. ಶತಂ ಚ ಜೀವಾಮಿ ಶರದಃ ಪುರೂಚೀ ರಾಯಸ್ಪೋಷಂ ಸಂವ್ಯಯಿಷ್ಯೇ ..

ಮನ್ತ್ರಾರ್ಥ- ಮೈಂ ದೀರ್ಘಾಯು ಕೇ ಲಿಏ ತಥಾ ಕೀರ್ತಿ ಪ್ರಾಪ್ತ ಕರನೇ ಕೇ ಲಿಏ ಯಹ ವಸ್ತ್ರ ಪಹನತಾ ಹೂಁ, ಮೈಂ ಇಸ ವಸ್ತ್ರ ಕೋ ಧಾರಣ ಕರನೇ ಸೇ ಸೌ ವರ್ಷ ತಕ ಜೀವಿತ ರಹಕರ ಅತ್ಯನ್ತ ತೇಜಸ್ವೀ ಏವಂ ಧನವಾನ್ ಬನೂಁಗಾ.
ನಿರ್ದೇಶ- ತದುಪರಾನ್ತ ದೋ ಬಾರ ಆಚಮನ ಕರ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ 'ಓಂ ಯಜ್ಞೋ- ಪವೀತಂ ಪರಮಂ ಪವಿತ್ರಮ್' ಇತ್ಯಾದಿ ಮನ್ತ್ರ ಸೇ ದ್ವಿತೀಯ ಯಜ್ಞೋಪವೀತ ಧಾರಣ ಕರ ಪುನಃ ಆಚಮನ ಕರ ಉತ್ತರೀಯ ವಸ್ತ್ರ ಮನ್ತ್ರ ಬೋಲತೇ ಹುಏ ಧಾರಣ ಕರತಾ ಹೈ. ತದ್ಯಥಾ-
ಓಂ ಯಶಸಾ ಮಾ ದ್ಯಾವಾ ಪೃಥಿವೀ ಯಶಸೇನ್ದ್ರಾ ಬೃಹಸ್ಪತೀ.
ಯಶೋ ಭಗಶ್ಚ ಮಾಽವಿದದ್ ಯಶಾ ಮಾ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತಾಮ್ ..

ಮನ್ತ್ರಾರ್ಥ-ಆಕಾಶ ಔರ ಪೃಥಿವೀ ಯೇ ದೋನೋಂ ಮುಝೇ ಯಶ ಸೇ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಕರೇಂ, ಇನ್ದ್ರ ಔರ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಮುಝೇ ಯಶ ಪ್ರದಾನ ಕರೇಂ, ಜಿಸಸೇ ಮುಝೇ ಯಶ ಔರ ಸೌಭಾಗ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ತ ಹೋ. ಪುನಃ ಆಚಮನ ಕರ ವಿದ್ಯಾವ್ರತಸ್ನಾತಕ ಕೇ ರೂಪ ಮೇಂ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಗೃಹಸ್ಥಧರ್ಮಾನುಕೂಲ ವಿಭಿನ್ನ ಅಲಂಕರಣಾದಿ ಧಾರಣ ಕರತಾ ಹೈ.
ಪುಷ್ಪಮಾಲಾ ಕಾ ಗ್ರಹಣ ಏವಂ ಧಾರಣ ಮನ್ತ್ರ-
ಓಂ ಯಾ ಆಹರಜ್ಜಮದಗ್ನಿಃ ಶ್ರದ್ಧಾಯೈ ಮೇಧಾಯೈ ಕಾಮಾಯೇನ್ದ್ರಿಯಾಯ.
ತಾ ಅಹಂ ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಣಾಮಿ ಯಶಸಾ ಚ ಭಗೇನ ಚ..

ಮನ್ತ್ರಾರ್ಥ- ಜಿಸ ಪುಷ್ಪಮಾಲಾ ಕೋ ಮಹರ್ಷಿ ಜಮದಗ್ನಿ ನೇ ಅಪನೀ ಅಭೀಷ್ಟ ಸಿದ್ಧಿ ಕೇ ಲಿಏ ಧಾರಣ ಕಿಯಾ ಥಾ, ಉಸೀ ಪುಷ್ಪಮಾಲಾ ಕೋ ಯಶ ಔರ ಸೌಭಾಗ್ಯ
ಕೀ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಕೇ ಲಿಏ ತಥಾ ಅಪನೀ ಚಕ್ಷು ಆದಿ ಇನ್ದ್ರಿಯೋಂ ಕೀ ರಕ್ಷಾ ಕೇ ಲಿಏ ಗ್ರಹಣ ಕರತಾ ಹೂಁ.
ಓಂ ಯದ್ಯಶೋಽಪ್ಸರಸಾಮಿನ್ದ್ರಶ್ಚಕಾರ ವಿಪುಲಂ ಪೃಥು.
ತೇನ ಸಙ್ಗ್ರಥಿತಾಃ ಸುಮನಸ ಆಬಧ್ನಾಮಿ ಯಶೋಮಯಿ ..

ಮನ್ತ್ರಾರ್ಥ-ಉರ್ವಶೀ ಆದಿ ಅಪ್ಸರಾಯೇಂ ಜಿನ ಮಾಲಾಓಂ ಕೋ ಧಾರಣ ಕರನೇ ಸೇ ಅತ್ಯನ್ತ ಸುನ್ದರ ಯಶವಾಲೀ ಹೋ ಜಾತೀ ಹೈ. ಉನ್ಹೀಂ ಗುಂಥೀ ಹುಈ ಪುಷ್ಪಮಾಲಾಓಂ ಕೋ ಮೈಂ ಯಶ-ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಕೇ ಲಿಏ ಧಾರಣ ಕರತಾ ಹೂಁ.
ಇಸಕೇ ಬಾದ ಪಗಡ಼ೀ ಧಾರಣ ಮನ್ತ್ರ-
ಓಂ ಯುವಾ ಸುವಾಸಾಃ ಪರಿವೀತ ಆಗಾತ ಸ ಉ ಶ್ರೇಯಾನ್ ಭವತಿ ಜಾಯಮಾನಃ.
ತಂ ಧೀರಾಸಃ ಕವಯ ಉನ್ನಯನ್ತಿ ಸ್ವಾಧ್ಯೋ ಮನಸಾ ದೇವಯನ್ತಃ ..

ಮನ್ತ್ರಾರ್ಥ-ಜೋ ಯುವಕ ಸುನ್ದರ ವಸ್ತ್ರ ಅಪನೇ ಶಿರ ಪರ ಉಷ್ಣೀಷ ಕೇ ರೂಪ ಮೇಂ ಧಾರಣ ಕರತಾ ಹೈ, ವಹ ಸಭೀ ಪುರುಷೋಂ ಮೇಂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಹಾ ಜಾತಾ ಹೈ ಔರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಸ್ತ್ರ ಕೋ ಧಾರಣ ಕರನೇ ವಾಲಾ ಸುನ್ದರ ಪುರುಷ ವಿದ್ವಾನೋಂ ಕೇ ದ್ವಾರಾ ಪ್ರಶಂಸನೀಯ ಹೋತಾ ಹೈ ತಥಾ ಸಭೀ ಮನುಷ್ಯ ಉಸಕೀ ಪ್ರಶಂಸಾ ಹೃದಯ ಸೇ ಕರತೇ ಹೈಂ.
ಕರ್ಣಾಲಙ್ಕಾರ ಧಾರಣ ಮನ್ತ್ರ-
ಓಂ ಅಲಙ್ಕರಣಮಸಿ ಭೂಯೋಽಲಙ್ಕರಣಂ ಭೂಯಾತ್.
ಮನ್ತ್ರಾರ್ಥ- ಹೇ ಕರ್ಣಕುಣ್ಡಲ! ಶೋಭಾ ಕೋ ಬಢ಼ಾನೇ ವಾಲೇ ಹೋ, ಅತಃ ಮೇರೀ ಶೋಭಾ ಕೋ ಬಢ಼ಾಓ. (ಪಹಲೇ ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ಣ ಮೇಂ, ಫಿರ ವಾಮ ಮೇಂ ಕುಣ್ಡಲ ಪಹನೇ).
ಅಞ್ಜನ ಧಾರಣ ಮನ್ತ್ರ-
ಓಂ ವೃತ್ರಸ್ಯಾಸಿ ಕನೀನಕಶ್ಚಕ್ಷುರ್ದಾ ಅಸಿ ಚಕ್ಷುರ್ಮೇ ದೇಹಿ ..

ಮನ್ತ್ರಾರ್ಥ- ಹೇ ಅಞ್ಜನ ! ತುಮ ವೃತ್ರಾಸುರ ಕೇ ನೇತ್ರ ಕೇ ತಾರಾ ಹೋ, ತುಮ ನೇತ್ರ ಕೀ ಜ್ಯೋತಿ ಕೋ ಬಢ಼ಾನೇ ವಾಲೇ ಹೋ, ಅತಃ ಮೇರೇ ಭೀ ನೇತ್ರ ಕೀ ಜ್ಯೋತಿ ಕೋ ಬಢ಼ಾಓ. (ದಕ್ಷಿಣ-ವಾಮ ಕ್ರಮ ಸೇ ಲಗಾಯೇ).
ಮನ್ತ್ರ ಸೇ ದರ್ಪಣ ಮೇಂ ಅಪನೇ ಮುಖ ಕೋ ದೇಖೇ-
'ಓಂ ರೋಚಿಷ್ಣುರಸಿ'.
ಮನ್ತ್ರಾರ್ಥ- ಹೇ ದರ್ಪಣ! ತುಮ ಪ್ರಕಾಶ ಸ್ವಭಾವ ವಾಲೇ ಹೋ, ಅತಃ ಮುಝೇ ಭೀ ಪ್ರಕಾಶ ದೋ.
ನಿಮ್ನ ಮನ್ತ್ರ ಸೇ ಛತ್ರ (ಛಾತಾ) ಗ್ರಹಣ ಕರೇ-
ಓಂ ಬೃಹಸ್ಪತೇಶ್ಛದಿರಸಿ ಪಾಪ್ಮನೋಮಾಮನ್ತರ್ಧೇಹಿ ತೇಜಸೋ ಯಶಸೋ ಮಾಽನ್ತರ್ಧೇಹಿ ..

ಮನ್ತ್ರಾರ್ಥ- ಹೇ ಛತ್ರ ! ತುಮ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಕೇ ಆಚ್ಛಾದಕ ಹೋ, ಉನ್ಹೇಂ ಸಮಸ್ತ ಪಾಪೋಂ ಸೇ ಬಚಾತೇ ಹೋ, ಅತಃ ತುಮ ಮುಝೇ ಭೀ ಪಾಪರೂಪೀ ಆತಪ ಸೇ ಬಚಾಓ.
ತತಃ ಮನ್ತ್ರ ಸೇ ನವೀನ ಜೂತಾ ಪಹನೇ -
ಓಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠೇ ಸ್ಥೋ ವಿಶ್ವತೋ ಮಾ ಪಾತಮ್ .
ಮನ್ತ್ರಾರ್ಥ- ಹೇ ಉಪಾನಹ! ತುಮ ಚಲನೇ ಮೇಂ ಕಭೀ ಥಕತೇ ನಹೀಂ ಹೋ, ನಿರನ್ತರ ಗತಿಮಾನ್ ಹೋನೇ ಕೇ ಕಾರಣ ಹೀ ತುಮ್ಹಾರೀ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ಹೈ, ಅತಃ ತುಮ ಹಮಾರೇ ಸಮಸ್ತ ಗತಿರೋಧೋಂ ಸೇ ಅರ್ಥಾತ್ ಮಾರ್ಗ ಕೇ ಕಣ್ಟಕ ಆದಿ ಸೇ ಮೇರೀ ರಕ್ಷಾ ಕರೋ.
ತತಃ ನವೀನ ಬಾಁಸ ಕೇ ದಣ್ಡೇ ಕೋ ಗ್ರಹಣ ಕರೇ-
ಓಂ ವಿಶ್ವಾಭ್ಯೋ ಮಾ ನಾಷ್ಟ್ರಾಭ್ಯಸ್ಪರಿ ಪಾಹಿ ಸರ್ವತಃ .
ಮನ್ತ್ರಾರ್ಥ- ಹೇ ವೇಣು-ದಣ್ಡ! ಜೋ ಜೀವ ಕಾಟನೇ ತಥಾ ಡೆʼಸನೇ ವಾಲೇ ಹೈಂ ತಥಾ ಜೋ ಪಶು ಖುರ, ಸೀಂಗ ಆದಿ ಸೇ ಮಾರನೇ ವಾಲೇ ಹೈಂ, ಉನ ಸಭೀ ಸೇ ಸಭೀ ಜಗಹ ಮೇರೀ ರಕ್ಷಾ ಕರನಾ.
ನಿರ್ದೇಶ- ಸಮಾವರ್ತನ-ಸಂಸ್ಕಾರ ಮೇಂ ಸ್ವಸ್ತಿ-ಪುಣ್ಯಾಹವಾಚನಾದಿ ಸೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ
ಕೋ ಪೂರ್ಣಪಾತ್ರ ದಾನ ಪರ್ಯನ್ತ ಕರ್ಮ, ಪಿತಾ ಅಥವಾ ಆಚಾರ್ಯ ಕರತಾ ಹೈ ತಥಾ ಆಠೋಂ ಕುಮ್ಭೋಂ ಕೇ ಅಭಿಷೇಕ ಸೇ ಲೇಕರ ವೇಣು-ದಣ್ಡ ಧಾರಣ ಪರ್ಯನ್ತ ಕರ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಸ್ವಯಂ ಮನ್ತ್ರಪೂರ್ವಕ ಕರತಾ ಹೈ. ಇಸಕೇ ಉಪರಾನ್ತ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಅಪನೇ ಆಚಾರ್ಯ ಕೀ ವಿಧಿವತ್ ಪೂಜಾ ಕರ ಉನ್ಹೇಂ ದಕ್ಷಿಣಾ ಕೇ ರೂಪ ಮೇಂ ದ್ರವ್ಯಾದಿ ಕೇ ಅತಿರಿಕ್ತ ಗೋ ಅಥವಾ ತನ್ನಿಷ್ಕ್ರಯ ದ್ರವ್ಯ ಪ್ರದಾನ ಕರೇ, ತದುಪರಾನ್ತ ಆಚಾರ್ಯ ಕೇ ಮುಖ ಸೇ ಸ್ನಾತಕ, ಗೃಹಸ್ಥ ಜೀವನ ಕೇ ಲಿಏ ಪಾಲನೀಯ ನಿಯಮೋಂ ಕೋ ಶ್ರದ್ಧಾಪೂರ್ವಕ ಸುನೇ ತಥಾ ಆಚಾರ್ಯ ಕೋ ಏತದರ್ಥ ಗೋದಾನ ಕಾ ಸಂಕಲ್ಪ ಕರೇ.
ತದ್ಯಥಾ-
'ಅಮುಕಗೋತ್ರಃ ಅಮುಕಶರ್ಮಾ ಮಮ ಸ್ನಾತಕತ್ವಸಿದ್ಧಯೇ ಇದಂ ಗೋನಿಷ್ಕ್ರಯದ್ರವ್ಯಮಾಚಾರ್ಯಾಯ ದಾತುಮಹಮುತ್ಸೃಜೇ' ಇತಿ ದದ್ಯಾತ್.
ಸ್ನಾತಕ ಕೇ ನಿಯಮ
ಸ್ನಾತಕಸ್ಯ ಯಮಾನ್ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಃ (ಪಾ.ಗೃ.ಸೂ. ೨.೭)
೧. ಕಾಮಾತ್ ಇತರೋಽಪ್ಯಧಿಕ್ರಿಯತೇ .
(ದ್ವಿಜಾತಿ ಕೇ ಅತಿರಿಕ್ತ ಭೀ ಅಪನೀ ಇಚ್ಛಾ ಸೇ ಅಪನೇ ಕಲ್ಯಾಣಾರ್ಥ ಇನ ನಿಯಮೋಂ ಕಾ ಪಾಲನ ಕರ ಸಕತೇ ಹೈಂ).
೨. ನೃತ್ಯಗೀತವಾದಿತ್ರಾಣಿ ನ ಕುರ್ಯಾತ್, ನ ಚ ಗಚ್ಛೇತ್.
(ನಾಚನೇ, ಗಾನೇ ತಥಾ ಬಜಾನೇ ಕಾ ಕಾಮ ನ ಸ್ವಯಂ ಕರೇ ಔರ ನ ಹೀ ದೂಸರೋಂ ದ್ವಾರಾ ಅನುಷ್ಠಿತ ಐಸೇ ಕಾರ್ಯೋಂ ಮೇಂ ಸಮ್ಮಿಲಿತ ಹೋ).
೩. ಕ್ಷೇಮೇ ರಾತ್ರೌ ಗ್ರಾಮಾನ್ತರಂ ನ ಗಚ್ಛೇತ್, ನ ಚ ಧಾವೇತ್.
(ಯದಿ ಸಬ ಕುಛ ಠೀಕ ಹೋ, ತೋ ರಾತ್ರಿ ಮೇಂ ದೂಸರೇ ಗಾಁವ ಮೇಂ ನ ಜಾಯ ಔರ ನ ಅನಾವಶ್ಯಕ ದೌಡ಼ೇ).
೪. ಉದಪಾನಾಽವೇಕ್ಷಣ-ವೃಕ್ಷಾರೋಹಣ-ಫಲಪ್ರಪತನ- ಸನ್ಧಿಸರ್ಪಣ-ವಿವೃತ-ಸ್ನಾನ-ವಿಷಮಲಙ್ಘನ-ಶುಷ್ಕವದನ-ಸನ್ಧ್ಯಾಽಽದಿತ್ಯಪ್ರೇಕ್ಷಣ-ಭೈಕ್ಷಣಾನಿ ನ ಕುರ್ಯಾತ್.
(ಕುಏಁ ಮೇಂ ನ ಝಾಁಕೇ, ಪೇಡ಼ ಪರ ನ ಚಢ಼ೇ, ಕಚ್ಚೇ ಫಲ ತೋಡ಼ಕರ ನ ಗಿರಾಯೇ, ಸನ್ಧಿ ವೇಲಾ ಮೇಂ ಯಾತ್ರಾ ನ ಕರೇ, ನಗ್ನ ವದನ ಸ್ನಾನ ನ ಕರೇ, ಊಬಡ಼-ಖಾಬಡ಼ ಭೂಮಿ ಕೋ ನ ಲಾಁಘೇ, ಗನ್ದೀ ಬಾತೇಂ ನ ಬೋಲೇ, ಸನ್ಧ್ಯಾ ವೇಲಾ ಮೇಂ ಸೂರ್ಯದರ್ಶನ ನ ಕರೇ, ಸಮಾವರ್ತನ-ಸಂಸ್ಕಾರ ಕೇ ಬಾದ ಭಿಕ್ಷಾಟನ ನ ಕರೇ).
೫. ವರ್ಷತ್ಯಪ್ರಾವೃತೋ ವ್ರಜೇತ್ 'ಓಂ ಅಯಂ ಮೇ ವಜ್ರಃ ಪಾಪ್ಮಾನಮಪಹನತ್' ಇತಿ ಮನ್ತ್ರಂ ಪಠನ್ ಗಚ್ಛೇತ್.
(ಯದಿ ವರ್ಷಾ ಹೋ ರಹೀ ಹೋ, ತೋ 'ಅಯಂ ಮೇ ವಜ್ರಃ' ಮನ್ತ್ರ ಪಢ಼ತಾ ಹುಆ ವಿನಾ ಛಾತಾ ಲಗಾಯೇ ಹೀ ಚಲೇ).
ಮನ್ತ್ರಾರ್ಥ - ಯಹ ರವಿರಶ್ಮಿಸಂಸ್ಕೃತ ಜಲಕಣರೂಪೀ ವಜ್ರ ಮೇರೇ ಪಾಪೋಂ ಕೋ ನಷ್ಟ ಕರ ದೇ.
೬. ಅಪ್ಸ್ವಾತ್ಮಾನಂ ನಾವೇಕ್ಷೇತ.
(ಜಲ ಮೇಂ ಅಪನೀ ಪರಛಾಈ ನ ದೇಖೇ).
೭. ಅಜಾತಲೋಮ್ನೀಂ ವಿಪುಸೀಂ ಷಣ್ಢಂ ಚ ನೋಪಹಸೇತ್.
(ಜಿಸ ಸ್ತ್ರೀ ಕೀ ದೇಹ ಮೇಂ ರೋಮ ನ ಹೋ ತಥಾ ಮುಁಹ ಮೇಂ ಮೂಁಛ ದಾಢ಼ೀ ಹೋ ಔರ ಜೋ ಪುರುಷ ನಪುಂಸಕ ಹೋ, ಉಸಕಾ ಉಪಹಾಸ ನ ಕರೇ).
೮. ಗರ್ಭಿಣೀಂ ವಿಜನ್ಯೇತಿ ಬ್ರೂಯಾತ್.
(ಗರ್ಭಿಣೀ ಸ್ತ್ರೀ ಕೋ ಗರ್ಭಿಣೀ ನ ಕಹ- ಕರ ವಿಜನ್ಯಾ-ಕಲ್ಯಾಣಪ್ರಸವಾ ಕಹೇ).
೯. ಸಕುಲಮಿತಿ ನಕುಲಮ್.
(ನಿರ್ವಶ ಪುರುಷ ಕೋ ನ ಕುಲ ಅಥವಾ ನಿರ್ವಶ ನ ಕಹಕರ ಸಕುಲ-ಸವಂಶ ಕಹೇ).
೧೦. ಭಗಾಲಮಿತಿ ಕಪಾಲಮ್.
(ಕಪಾಲ ಕೋ ಭಗಾಲ ಶಬ್ದ ಸೇ ಕಹೇ).
೧೧. ಮಣಿಧನುರಿತೀನ್ದ್ರಧನುಃ .
(ಇನ್ದ್ರಧನುಷ ಕೋ ಮಣಿಧನುಷ ಶಬ್ದ ಸೇ ಕಹೇ).
೧೨. ಗಾಂ ಧಯನ್ತೀಂ ಪರಸ್ಮೈ ನಾಚಕ್ಷೀತ.
(ಅಪನೇ ವತ್ಸ ಕೋ ದೂಧ ಪಿಲಾತೀ ಹುಈ ಗಾಯ ಕೇ ಬಾರೇ ಮೇಂ ದೂಸರೇ ಸೇ ನ ಕಹೇ).
೧೩. ಉರ್ವರಾಯಾಮನನ್ತರ್ಹಿತಾಯಾಂ ಭೂಮಾವುತ್ಸರ್ಪಸ್ತಿಷ್ಠನ್ನ ಮೂತ್ರಪುರೀಷೇ ಕುರ್ಯಾತ್ .
(ಉರ್ವರ ಭೂಮಿ ಯಾ ವಂಜರ ಭೂಮಿ ಪರ ಖಡ಼ೇ ಹೋಕರ ಯಾ ಕೂದ-ಕೂದ ಕರ ಮಲ- ಮೂತ್ರ ಕಾ ತ್ಯಾಗ ನ ಕರೇ).
೧೪. ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಶೀರ್ಣೇನ ಕಾಷ್ಠೇನ ಗುದಂ ಪ್ರಮೃಜೀತ.
(ಅಪನೇಆಪ ಪೇಡ಼ ಕೀ ಡಾಲ ಸೇ ಟೂಟ ಕರ ಗಿರೀ ಹುಈ ಲಕಡ಼ೀ ಕೇ ಟುಕಡ಼ೇ ಸೇ ಗುಪ್ತಾಙ್ಗ ಕಾ ಪರಿಮಾರ್ಜನ ಕರೇ).
೧೫. ವಿಕೃತಂ ವಾಸೋ ನಾಚ್ಛಾದಯೀತ.
(ಗನ್ದೇ, ಫಟೇ ಔರ ಅನುಪಯುಕ್ತ ವಸ್ತ್ರ ನ ಪಹನೇ).
೧೬. ದೃಢವ್ರತೋ ವಧತ್ರಃ ಸ್ಯಾತ್ .
(ನಿಷ್ಠಾಪೂರ್ವಕ ಅಪನೇ ವ್ರತ-ನಿಯಮ ಕಾ ಪಾಲನ ಕರೇ ತಥಾ ಹಿಂಸಾ ಸೇ ಅಪನೀ ತಥಾ ದೂಸರೋಂ ಕೀ ಭೀ ರಕ್ಷಾ ಕರೇ).
೧೭. ಸರ್ವತಃ ಆತ್ಮಾನಂ ಗೋಪಾಯೇತ್.
(ಸರ್ವತೋಭಾವೇನ ಅಪನೀ ರಕ್ಷಾ ಕರೇ).
೧೮. ಸರ್ವೇಷಾಂ ಮಿತ್ರಮಿವ ಸ್ಯಾತ್.
(ಸಭೀ ಕೇ ಸಾಥ ಮಿತ್ರವತ್ ವ್ಯವಹಾರ ಕರೇ).
೧೯. ತಿಸ್ರೋ ರಾತ್ರೀವ್ರತಂ ಚರೇತ್.
(ಸ್ನಾತಕ ಕೋ ಸಮಾವರ್ತನ-ಸಂಸ್ಕಾರ ಸೇ ತೀನ ದಿನ ತಕ ವ್ರತ ರಖನಾ ಚಾಹಿಏ).
೨೦. ಅಮಾಂಸಾಶೀ, ಅಮೃನ್ಮಯಪಾಯೀ ಸ್ಯಾತ್.
(ಮಾಂಸ ನ ಖಾಯೇ ತಥಾ ಮಿಟ್ಟೀ ಕೇ ಬರ್ತನ ಮೇಂ ಪಾನೀ ನ ಪೀಯೇ).
೨೧. ಸ್ತ್ರೀಶೂದ್ರಶವಕೃಷ್ಣಶಕುನಿಶುನಾಂ ಚಾದರ್ಶನಮಸಮ್ಭಾಷಾ ಚ ತೈಃ .
(ಸ್ತ್ರೀ, ಶೂದ್ರ, ಮುರ್ದಾ, ಕೌವಾ ಔರ ಕುತ್ತೇ ಕೋ ನ ದೇಖೇ, ನ ಇನಕೇ ಸಾಥ ಬಾತ ಕರೇ).
೨೨. ಶವಶೂದ್ರಸೂತಕಾನ್ನಾನಿ ಚ ನಾದ್ಯಾತ್.
(ಮರಣೋಪರಾನ್ತ ಉನಕೇ ಗೃಹ- ಸಮ್ಬನ್ಧಿಯೋಂ ಕಾ, ಶೂದ್ರ ಕಾ ತಥಾ ಜನನಾಶೌಚ ವಾಲೇ ಲೋಗೋಂ ಕಾ ಅನ್ನ ನಹೀಂ ಖಾನಾ ಚಾಹಿಏ).
೨೩. ಮೂತ್ರಪುರೀಷೇ ಷ್ಠೀವನಂ ಚಾತಪೇ ನ ಕುರ್ಯಾತ್.
(ಧೂಪ ಮೇಂ ಮಲ-ಮೂತ್ರ ಕಾ ತ್ಯಾಗ ನ ಕರೇ ಔರ ನ ಥೂಕೇ).
೨೪. ಸೂರ್ಯಾಚ್ಚಾತ್ಮಾನಂ ನಾನ್ತರ್ದಧೀತ.
(ಸೂರ್ಯ ಕೇ ಪ್ರಕಾಶ ಸೇ ಅಪನೇ ಕೋ ಅಲಗ ನ ಕರೇ).
೨೫. ತಪ್ತೇನೋದಕಾರ್ಥಾನ್ ಕುರ್ವೀತ.
(ಯಥಾಸಮ್ಭವ ಗರ್ಮ ಜಲ ಸೇ ಉದಕಸಾಧ್ಯ ಶೌಚ, ಆಚಮನಾದಿ ಕ್ರಿಯಾಯೇಂ ಕರೇ).
೨೬. ಅವಜ್ಯೋತ್ಯ ರಾತ್ರೌ ಭೋಜನಮ್.
(ರಾತ್ರಿ ಮೇಂ ದೀಪಕ ಜಲಾಕರ ಹೀ ಭೋಜನ ಕರೇ).
೨೭. ಸತ್ಯವದನಮೇವ ವಾ.
(ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಸದಾ ಸತ್ಯ ಬೋಲೇ).
ನಿರ್ದೇಶ- ಆಚಾರಾತ್ ಕತಿಪಯ ಆಚಾರ್ಯ ಪೂರ್ಣಾಹುತಿ ಕರತೇ ಹೈಂ; ಪರನ್ತು ವಹ ಠೀಕ ನಹೀಂ ಹೈ; ಕ್ಯೋಂಕಿ -
ವಿವಾಹೇ ವ್ರತಬನ್ಧೇ ಚ ಶಾಲಾಯಾಂ ವಾಸ್ತುಕರ್ಮಣಿ.
ಗರ್ಭಾಧಾನಾದಿಸಂಸ್ಕಾರೇ ಪೂರ್ಣಾಹುತಿಂ ನ ಕಾರಯೇತ್..

ಇಸ ವಚನ ಸೇ ಯಜ್ಞೋಪವೀತಾದಿ ಸಂಸ್ಕಾರೋಂ ಮೇಂ ಪೂರ್ಣಾಹುತಿ ಕಾ ನಿಷೇಧ ಕಿಯಾ ಗಯಾ ಹೈ. ಸ್ನಾತಕ ನಿಯಮೋಂ ಕೇ ಉಪದೇಶ ಕೇ ಉಪರಾನ್ತ ಸಂಸ್ಕಾರ ಕರಾನೇ ವಾಲೇ ಆಚಾರ್ಯ ಕೋ ದಕ್ಷಿಣಾ ತಥಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಭೋಜನ ಸಂಕಲ್ಪ ಏವಂ ಭೂಯಸೀ ದಕ್ಷಿಣಾ ಕಾ ಸಂಕಲ್ಪ ಕರ ಅಗ್ನ್ಯಾದಿ ದೇವತಾಓಂ ಕಾ ವಿಸರ್ಜನ ಕರೇ.
ತದ್ಯಥಾ-
ಅಮುಕಗೋತ್ರಃ ಅಮುಕಶರ್ಮಾ ಕೃತಸ್ಯ ಸಮಾವರ್ತನಕರ್ಮಣಃ ಸಾಙ್ಗತಾಸಿದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ಕರ್ಮಕಾರಯಿತ್ರೇ ಮನಸೋದ್ದಿಷ್ಟಾಂ ದಕ್ಷಿಣಾಂ ತುಭ್ಯಮಹಂ ಸಮ್ಪ್ರದದೇ' ಇತಿ ದಕ್ಷಿಣಾಂ ದದ್ಯಾತ್.
ಪುನಃ ಅಮುಕಗೋತ್ರಃ ಅಮುಕಶರ್ಮಾ ಕೃತಸ್ಯ ಸಮಾವರ್ತನಕರ್ಮಣಃ ಸಾದ್ಗುಣ್ಯಾರ್ಥಂ ಯಥೋಪಪನ್ನೇನ ಸಿದ್ಧಾನ್ನೇನ ದಶಸಂಖ್ಯಾಕಾನ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನ್ ಭೋಜಯಿಷ್ಯೇ.
ತತಃ ಉಪನಯನ-ವೇದಾರಮ್ಭ-ಸಮಾವರ್ತನಕರ್ಮಸು ನ್ಯೂನಾತಿರಿಕ್ತದೋಷಪರಿಹಾರಾರ್ಥಮ್ ಇಮಾಂ ಭೂಯಸೀಂ ದಕ್ಷಿಣಾಂ ನಾನಾನಾಮಗೋತ್ರೇಭ್ಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಭ್ಯೋ ದೀನಾನಾಥೇಭ್ಯೋ ವಿಭಜ್ಯ ದಾತುಮಹಮುತ್ಸೃಜೇ . ತತೋಽಗ್ನೇರ್ನವಗ್ರಹಾದೀನಾಞ್ಚ ವಿಸರ್ಜನಂ ಕುರ್ಯಾತ್.
ತದ್ಯಥಾ-
ಯಾನ್ತು ದೇವಗಣಾಃ ಸರ್ವೇ ಪೂಜಾಮಾದಾಯ ಮಾಮಕೀಮ್.
ಇಷ್ಟಕಾಮಸಮೃದ್ಧಯರ್ಥಂ ಪುನರಾಗಮನಾಯ ಚ ..

ಗಚ್ಛ ಗಚ್ಛ ಸುರಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ವಸ್ಥಾನೇ ಪರಮೇಶ್ವರ.
ಯತ್ರ ಬ್ರಹ್ಮಾದಯೋ ದೇವಾಸ್ತತ್ರ ಗಚ್ಛ ಹುತಾಶನ .
ಪ್ರಮಾದಾತ್ ಕುರ್ವತಾಂ ಕರ್ಮ ಪ್ರಚ್ಯವೇತಾಽಧ್ವರೇಷು ಯತ್.
ಸ್ಮರಣಾದೇವ ತದ್ವಿಷ್ಣೋಃ ಸಮ್ಪೂರ್ಣ ಸ್ಯಾದಿತಿ ಶ್ರುತಿಃ ..

ಯಸ್ಯ ಸ್ಮೃತ್ಯಾ ಚ ನಾಮೋಕ್ತ್ಯಾ ತಪೋಯಜ್ಞಕ್ರಿಯಾದಿಷು.
ನ್ಯೂನಂ ಸಮ್ಪೂರ್ಣತಾಂ ಯಾತಿ ಸದ್ಯೋ ವನ್ದೇ ತಮಚ್ಯುತಮ್..