અથ ચતુર્થોઽધ્યાયઃ

ૐ શ્રી પરમાત્મને નમઃ

શ્રીભગવાનુવાચ
ઇમં વિવસ્વતે યોગં પ્રોક્તવાનહમવ્યયમ્.
વિવસ્વાન્ મનવે પ્રાહ મનુરિક્ષ્વાકવેઽબ્રવીત્..૧ ..

એવં પરમ્પરાપ્રાપ્તમિમં રાજર્ષયો વિદુઃ.
સ કાલેનેહ મહતા યોગો નષ્ટઃ પરન્તપ..૨..

સ એવાયં મયા તેઽદ્ય યોગઃ પ્રોક્તઃ પુરાતનઃ.
ભક્તોઽસિ મે સખા ચેતિ રહસ્યં હ્યેતદુત્તમમ્..૩..

અર્જુન ઉવાચ
અપરં ભવતો જન્મ પરં જન્મ વિવસ્વતઃ.
કથમેતદ્વિજાનીયાં ત્વમાદૌ પ્રોક્તવાનિતિ..૪..

શ્રીભગવાનુવાચ
બહૂનિ મે વ્યતીતાનિ જન્માનિ તવ ચાર્જુન.
તાન્યહં વેદ સર્વાણિ ન ત્વં વેત્થ પરન્તપ..૫ ..

અજોઽપિ સન્નવ્યયાત્મા ભૂતાનામીશ્વરોઽપિ સન્.
પ્રકૃતિં સ્વામધિષ્ઠાય સમ્ભવામ્યાત્મમાયયા..૬..

યદા યદા હિ ધર્મસ્ય ગ્લાનિર્ભવતિ ભારત.
અભ્યુત્થાનમધર્મસ્ય તદાઽઽત્માનં સૃજામ્યહમ્..૭..

પરિત્રાણાય સાધૂનાં વિનાશાય ચ દુષ્કૃતામ્.
ધર્મસંસ્થાપનાર્થાય સમ્ભવામિ યુગે યુગે..૮..

જન્મ કર્મ ચ મે દિવ્યમેવં યો વેત્તિ તત્ત્વતઃ.
ત્યક્ત્વા દેહં પુનર્જન્મ નૈતિ મામેતિ સોઽર્જુન..૯..

વીતરાગભયક્રોધા મન્મયા મામુપાશ્રિતાઃ.
બહવો જ્ઞાનતપસા પૂતા મદ્ભાવમાગતાઃ..૧૦..

યે યથા માં પ્રપદ્યન્તે તાંસ્તથૈવ ભજામ્યહમ્.
મમ વર્ત્માનુવર્તન્તે મનુષ્યાઃ પાર્થ સર્વશઃ..૧૧..

કાઙ્ક્ષન્તઃ કર્મણાં સિદ્ધિં યજન્ત ઇહ દેવતાઃ.
ક્ષિપ્રં હિ માનુષે લોકે સિદ્ધિર્ભવતિ કર્મજા..૧૨..

ચાતુર્વર્ણ્યં મયા સૃષ્ટં ગુણકર્મવિભાગશઃ.
તસ્ય કર્તારમપિ માં વિદ્ધ્યકર્તારમવ્યયમ્..૧૩..

ન માં કર્માણિ લિમ્પન્તિ ન મે કર્મફલે સ્પૃહા.
ઇતિ માં યોઽભિજાનાતિ કર્મભિર્ન સ બધ્યતે..૧૪..

એવં જ્ઞાત્વા કૃતં કર્મ પૂર્વૈરપિ મુમુક્ષુભિઃ.
કુરુ કર્મૈવ તસ્માત્ત્વં પૂર્વૈઃ પૂર્વતરં કૃતમ્..૧૫..

કિં કર્મ કિમકર્મેતિ કવયોઽપ્યત્ર મોહિતાઃ.
તત્તે કર્મ પ્રવક્ષ્યામિ યજ્જ્ઞાત્વા મોક્ષ્યસેઽશુભાત્..૧૬..

કર્મણો હ્યપિ બોદ્ધવ્યં બોદ્ધવ્યં ચ વિકર્મણઃ.
અકર્મણશ્ચ બોદ્ધવ્યં ગહના કર્મણો ગતિઃ..૧૭..

કર્મણ્યકર્મ યઃ પશ્યેદકર્મણિ ચ કર્મ યઃ.
સ બુદ્ધિમાન્ મનુષ્યેષુ સ યુક્તઃ કૃત્સ્નકર્મકૃત્..૧૮..

યસ્ય સર્વે સમારમ્ભાઃ કામસઙ્કલ્પવર્જિતાઃ.
જ્ઞાનાગ્નિદગ્ધકર્માણં તમાહુઃ પણ્ડિતં બુધાઃ..૧૯..

ત્યક્ત્વા કર્મફલાસઙ્ગં નિત્યતૃપ્તો નિરાશ્રયઃ.
કર્મણ્યભિપ્રવૃત્તોઽપિ નૈવ કિઞ્ચિત્ કરોતિ સઃ..૨૦..

નિરાશીર્યતચિત્તાત્મા ત્યક્તસર્વપરિગ્રહઃ.
શારીરં કેવલં કર્મ કુર્વન્નાપ્નોતિ કિલ્બિષમ્..૨૧..

યદૃચ્છાલાભસન્તુષ્ટો દ્વન્દ્વાતીતો વિમત્સરઃ.
સમઃ સિદ્ધાવસિદ્ધૌ ચ કૃત્વાઽપિ ન નિબધ્યતે..૨૨..

ગતસઙ્ગસ્ય મુક્તસ્ય જ્ઞાનાવસ્થિતચેતસઃ.
યજ્ઞાયાચરતઃ કર્મ સમગ્રં પ્રવિલીયતે..૨૩..

બ્રહ્માર્પણં બ્રહ્મ હવિર્બ્રહ્માગ્નૌ બ્રહ્મણા હુતમ્.
બ્રહ્મૈવ તેન ગન્તવ્યં બ્રહ્મકર્મસમાધિના..૨૪..

દૈવમેવાપરે યજ્ઞં યોગિનઃ પર્યુપાસતે.
બ્રહ્માગ્નાવપરે યજ્ઞં યજ્ઞેનૈવોપજુહ્વતિ..૨૫..

શ્રોત્રાદીનીન્દ્રિયાણ્યન્યે સંયમાગ્નિષુ જુહ્વતિ.
શબ્દાદીન્ વિષયાનન્ય ઇન્દ્રિયાગ્નિષુ જુહ્વતિ..૨૬..

સર્વાણીન્દ્રિયકર્માણિ પ્રાણકર્માણિ ચાપરે.
આત્મસંયમયોગાગ્નૌ જુહ્વતિ જ્ઞાનદીપિતે..૨૭..

દ્રવ્યયજ્ઞાસ્તપોયજ્ઞા યોગયજ્ઞાસ્તથાઽપરે.
સ્વાધ્યાયજ્ઞાનયજ્ઞાશ્ચ યતયઃ સંશિતવ્રતાઃ..૨૮..

અપાને જુહ્વતિ પ્રાણં પ્રાણેઽપાનં તથાઽપરે.
પ્રાણાપાનગતી રુદ્ધ્વા પ્રાણાયામપરાયણાઃ..૨૯..

અપરે નિયતાહારાઃ પ્રાણાન્ પ્રાણેષુ જુહ્વતિ.
સર્વેઽપ્યેતે યજ્ઞવિદો યજ્ઞક્ષપિતકલ્મષાઃ..૩૦..

યજ્ઞશિષ્ટામૃતભુજો યાન્તિ બ્રહ્મ સનાતનમ્.
નાયં લોકોઽસ્ત્યયજ્ઞસ્ય કુતોઽન્યઃ કુરુસત્તમ..૩૧..

એવં બહુવિધા યજ્ઞા વિતતા બ્રહ્મણો મુખે.
કર્મજાન્ વિદ્ધિ તાન્ સર્વાનેવં જ્ઞાત્વા વિમોક્ષ્યસે..૩૨..

શ્રેયાન્ દ્રવ્યમયાદ્યજ્ઞાજ્જ્ઞાનયજ્ઞઃ પરન્તપ.
સર્વં કર્માખિલં પાર્થ જ્ઞાને પરિસમાપ્યતે..૩૩..

તદ્વિદ્ધિ પ્રણિપાતેન પરિપ્રશ્નેન સેવયા.
ઉપદેક્ષ્યન્તિ તે જ્ઞાનં જ્ઞાનિનસ્તત્ત્વદર્શિનઃ..૩૪..

યજ્જ્ઞાત્વા ન પુનર્મોહમેવં યાસ્યસિ પાણ્ડવ.
યેન ભૂતાન્યશેષેણ દ્રક્ષ્યસ્યાત્મન્યથો મયિ..૩૫..

અપિ ચેદસિ પાપેભ્યઃ સર્વેભ્યઃ પાપકૃત્તમઃ.
સર્વં જ્ઞાનપ્લવેનૈવ વૃજિનં સન્તરિષ્યસિ..૩૬..

યથૈધાંસિ સમિદ્ધોઽગ્નિર્ભસ્મસાત્ કુરુતેઽર્જુન.
જ્ઞાનાગ્નિઃ સર્વકર્માણિ ભસ્મસાત્ કુરુતે તથા..૩૭..

ન હિ જ્ઞાનેન સદૃશં પવિત્રમિહ વિદ્યતે.
તત્ સ્વયં યોગસંસિદ્ધઃ કાલેનઽઽત્મનિ વિન્દતિ..૩૮..

શ્રદ્ધાવાઁલ્લભતે જ્ઞાનં તત્પરઃ સંયતેન્દ્રિયઃ.
જ્ઞાનં લબ્ધ્વા પરાં શાન્તિમચિરેણાધિગચ્છતિ..૩૯..

અજ્ઞશ્ચાશ્રદ્દધાનશ્ચ સંશયાત્મા વિનશ્યતિ.
નાયં લોકોઽસ્તિ ન પરો ન સુખં સંશયાત્મનઃ..૪૦..

યોગસન્ન્યસ્તકર્માણં જ્ઞાનસઞ્છિન્નસંશયમ્.
આત્મવન્તં ન કર્માણિ નિબધ્નન્તિ ધનઞ્જય..૪૧..

તસ્માદજ્ઞાનસમ્ભૂતં હૃત્સ્થં જ્ઞાનાસિનાઽઽત્મનઃ.
છિત્ત્વૈનં સંશયં યોગમાતિષ્ઠોત્તિષ્ઠ ભારત..૪૨..

.. ઓં તત્સદિતિ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતાસૂપનિષત્સુ બ્રહ્મવિદ્યાયાં યોગશાસ્ત્રે શ્રીકૃષ્ણાર્જુનસંવાદે જ્ઞાનકર્મસન્ન્યાસયોગો નામ ચતુર્થોઽધ્યાયઃ..