ఋషభదేవ
.. శ్రీ భక్తామర స్తోత్రమ్..
॥ श्री भक्तामर स्तोत्रम्॥
భక్తామర-ప్రణత-మౌలి-మణి-ప్రభాణా-
ముద్యోతకం దలిత-పాప-తమో-వితానమ్.
సమ్యక్-ప్రణమ్య జిన-పాద-యుగం యుగాదా-
వాలమ్బనం భవ-జలే పతతాం జనానామ్.. 1 ..
యః సంస్తుతః సకల-వాఙ్ మయ-తత్త్వ-బోధా-
దుద్భూత-బుద్ధి-పటుభిః సుర-లోక-నాథైః.
స్తోత్రైర్జగత్-త్రితయ-చిత్త-హరైరుదారైః,
స్తోష్యే కిలాహమపి తం ప్రథమం జినేన్ద్రమ్.. 2 ..
బుద్ధ్యా వినాపి విబుధార్చిత-పాద-పీఠ!
స్తోతుం సముద్యత-మతిర్విగత-త్రపోఽహమ్.
బాలం విహాయ జల-సంస్థిత-మిన్దు-బిమ్బ-
మన్యః క ఇచ్ఛతి జనః సహసా గ్రహీతుమ్.. 3 ..
వక్తుం గుణాన్గుణ-సముద్ర! శశాఙ్క-కాన్తాన్,
కస్తే క్షమః సుర-గురు-ప్రతిమోఽపి బుద్ధ్యా.
కల్పాన్త-కాల-పవనోద్ధత-నక్ర-చక్రం,
కో వా తరీతుమలమమ్బునిధిం భుజాభ్యామ్.. 4 ..
సోఽహం తథాపి తవ భక్తి-వశాన్మునీశ!
కర్తుం స్తవం విగత-శక్తి-రపి ప్రవృత్తః.
ప్రీత్యాత్మ-వీర్య-మవిచార్య మృగీ మృగేన్ద్రమ్,
నాభ్యేతి కిం నిజ-శిశోః పరిపాలనార్థమ్.. 5 ..
అల్ప-శ్రుతం శ్రుతవతాం పరిహాస-ధామ,
త్వద్-భక్తిరేవ ముఖరీ-కురుతే బలాన్మామ్.
యత్కోకిలః కిల మధౌ మధురం విరౌతి,
తచ్చామ్ర-చారు-కలికా-నికరైక-హేతుః.. 6 ..
త్వత్సంస్తవేన భవ-సన్తతి-సన్నిబద్ధం,
పాపం క్షణాత్క్షయముపైతి శరీరభాజామ్.
ఆక్రాన్త-లోక-మలి-నీల-మశేష-మాశు,
సూర్యాంశు-భిన్న-మివ శార్వర-మన్ధకారమ్.. 7 ..
మత్వేతి నాథ! తవ సంస్తవనం మయేద-
మారభ్యతే తను-ధియాపి తవ ప్రభావాత్.
చేతో హరిష్యతి సతాం నలినీ-దలేషు,
ముక్తా-ఫల-ద్యుతి-ముపైతి ననూద-బిన్దుః.. 8 ..
ఆస్తాం తవ స్తవన-మస్త-సమస్త-దోషం,
త్వత్సఙ్కథాఽపి జగతాం దురితాని హన్తి.
దూరే సహస్రకిరణః కురుతే ప్రభైవ,
పద్మాకరేషు జలజాని వికాసభాఞ్జి.. 9 ..
నాత్యద్-భుతం భువన-భూషణ! భూత-నాథ!
భూతైర్గుణైర్భువి భవన్త-మభిష్టువన్తః.
తుల్యా భవన్తి భవతో నను తేన కిం వా,
భూత్యాశ్రితం య ఇహ నాత్మసమం కరోతి.. 10 ..
దృష్ట్వా భవన్త-మనిమేష-విలోకనీయం,
నాన్యత్ర-తోష-ముపయాతి జనస్య చక్షుః.
పీత్వా పయః శశికర-ద్యుతి-దుగ్ధ-సిన్ధోః,
క్షారం జలం జలనిధేరసితుం క ఇచ్ఛేత్.. 11 ..
యైః శాన్త-రాగ-రుచిభిః పరమాణుభిస్-త్వం,
నిర్మాపితస్-త్రి-భువనైక-లలామ-భూత!
తావన్త ఏవ ఖలు తేఽప్యణవః పృథివ్యాం,
యత్తే సమాన-మపరం న హి రూప-మస్తి.. 12 ..
వక్త్రం క్వ తే సుర-నరోరగ-నేత్ర-హారి,
నిఃశేష-నిర్జిత-జగత్త్రితయోపమానమ్.
బిమ్బం కలఙ్క-మలినం క్వ నిశాకరస్య,
యద్వాసరే భవతి పాణ్డుపలాశ-కల్పమ్.. 13 ..
సమ్పూర్ణ-మణ్డల-శశాఙ్క-కలా-కలాప-
శుభ్రా గుణాస్-త్రి-భువనం తవ లఙ్ఘయన్తి.
యే సంశ్రితాస్-త్రి-జగదీశ్వరనాథ-మేకం,
కస్తాన్ నివారయతి సఞ్చరతో యథేష్టమ్.. 14 ..
చిత్రం-కిమత్ర యది తే త్రిదశాఙ్గనాభిర్-
నీతం మనాగపి మనో న వికార-మార్గమ్.
కల్పాన్త-కాల-మరుతా చలితాచలేన,
కిం మన్దరాద్రిశిఖరం చలితం కదాచిత్.. 15 ..
నిర్ధూమ-వర్తి-రపవర్జిత-తైల-పూరః,
కృత్స్నం జగత్త్రయ-మిదం ప్రకటీకరోషి.
గమ్యో న జాతు మరుతాం చలితాచలానాం,
దీపోఽపరస్త్వమసి నాథ! జగత్ప్రకాశః.. 16 ..
నాస్తం కదాచిదుపయాసి న రాహుగమ్యః,
స్పష్టీకరోషి సహసా యుగపజ్-జగన్తి.
నామ్భోధరోదర-నిరుద్ధ-మహా-ప్రభావః,
సూర్యాతిశాయి-మహిమాసి మునీన్ద్ర! లోకే.. 17 ..
నిత్యోదయం దలిత-మోహ-మహాన్ధకారం,
గమ్యం న రాహు-వదనస్య న వారిదానామ్.
విభ్రాజతే తవ ముఖాబ్జ-మనల్పకాన్తి,
విద్యోతయజ్-జగదపూర్వ-శశాఙ్క-బిమ్బమ్.. 18 ..
కిం శర్వరీషు శశినాహ్ని వివస్వతా వా,
యుష్మన్ముఖేన్దు-దలితేషు తమఃసు నాథ!
నిష్పన్న-శాలి-వన-శాలినీ జీవ-లోకే,
కార్యం కియజ్జల-ధరై-ర్జల-భార-నమ్రైః.. 19 ..
జ్ఞానం యథా త్వయి విభాతి కృతావకాశం,
నైవం తథా హరి-హరాదిషు నాయకేషు.
తేజః స్ఫురన్మణిషు యాతి యథా మహత్త్వం,
నైవం తు కాచ-శకలే కిరణాకులేఽపి.. 20 ..
మన్యే వరం హరి-హరాదయ ఏవ దృష్టా,
దృష్టేషు యేషు హృదయం త్వయి తోషమేతి.
కిం వీక్షితేన భవతా భువి యేన నాన్యః,
కశ్చిన్మనో హరతి నాథ! భవాన్తరేఽపి.. 21 ..
స్త్రీణాం శతాని శతశో జనయన్తి పుత్రాన్,
నాన్యా సుతం త్వదుపమం జననీ ప్రసూతా.
సర్వా దిశో దధతి భాని సహస్ర-రశ్మిం,
ప్రాచ్యేవ దిగ్జనయతి స్ఫురదంశు-జాలమ్.. 22 ..
త్వామామనన్తి మునయః పరమం పుమాంస-
మాదిత్య-వర్ణ-మమలం తమసః పురస్తాత్.
త్వామేవ సమ్య-గుపలభ్య జయన్తి మృత్యుం,
నాన్యః శివః శివపదస్య మునీన్ద్ర! పన్థాః.. 23 ..
త్వా-మవ్యయం విభు-మచిన్త్య-మసంఖ్య-మాద్యం,
బ్రహ్మాణమీశ్వర-మనన్త-మనఙ్గ-కేతుమ్.
యోగీశ్వరం విదిత-యోగ-మనేక-మేకం,
జ్ఞాన-స్వరూప-మమలం ప్రవదన్తి సన్తః.. 24 ..
బుద్ధస్త్వమేవ విబుధార్చిత-బుద్ధి-బోధాత్,
త్వం శఙ్కరోఽసి భువన-త్రయ-శఙ్కరత్వాత్.
ధాతాసి ధీర! శివ-మార్గ విధేర్విధానాద్,
వ్యక్తం త్వమేవ భగవన్ పురుషోత్తమోఽసి.. 25 ..
తుభ్యం నమస్-త్రిభువనార్తి-హరాయ నాథ!
తుభ్యం నమః క్షితి-తలామల-భూషణాయ.
తుభ్యం నమస్-త్రిజగతః పరమేశ్వరాయ,
తుభ్యం నమో జిన! భవోదధి-శోషణాయ.. 26 ..
కో విస్మయోఽత్ర యది నామ గుణై-రశేషైస్-
త్వం సంశ్రితో నిరవకాశతయా మునీశ!
దోషై-రుపాత్త-వివిధాశ్రయ-జాత-గర్వైః,
స్వప్నాన్తరేఽపి న కదాచిదపీక్షితోఽసి.. 27 ..
ఉచ్చై-రశోక-తరు-సంశ్రితమున్మయూఖ-
మాభాతి రూపమమలం భవతో నితాన్తమ్.
స్పష్టోల్లసత్-కిరణ-మస్త-తమో-వితానం,
బిమ్బం రవేరివ పయోధర-పాశ్ర్వవర్తి.. 28 ..
సింహాసనే మణి-మయూఖ-శిఖా-విచిత్రే,
విభ్రాజతే తవ వపుః కనకావదాతమ్.
బిమ్బం వియద్-విలస-దంశులతా-వితానం,
తుఙ్గోదయాద్రి-శిరసీవ సహస్ర-రశ్మేః.. 29 ..
కున్దావదాత-చల-చామర-చారు-శోభం,
విభ్రాజతే తవ వపుః కలధౌత-కాన్తమ్.
ఉద్యచ్ఛశాఙ్క-శుచినిర్ఝర-వారి-ధార-
ముచ్చైస్తటం సురగిరేరివ శాతకౌమ్భమ్.. 30 ..
ఛత్ర-త్రయం తవ విభాతి శశాఙ్క-కాన్త-
ముచ్చైః స్థితం స్థగిత-భాను-కర-ప్రతాపమ్.
ముక్తా-ఫల-ప్రకర-జాల-వివృద్ధ-శోభం,
ప్రఖ్యాపయత్-త్రిజగతః పరమేశ్వరత్వమ్.. 31 ..
గమ్భీర-తార-రవ-పూరిత-దిగ్విభాగస్-
త్రైలోక్య-లోక-శుభ-సఙ్గమ-భూతి-దక్షః.
సద్ధర్మ-రాజ-జయ-ఘోషణ-ఘోషకః సన్,
ఖే దున్దుభి-ర్ధ్వనతి తే యశసః ప్రవాదీ.. 32 ..
మన్దార-సున్దర-నమేరు-సుపారిజాత-
సన్తానకాది-కుసుమోత్కర-వృష్టి-రుద్ధా.
గన్ధోద-బిన్దు-శుభ-మన్ద-మరుత్ప్రపాతా,
దివ్యా దివః పతతి తే వచసాం తతిర్వా.. 33 ..
శుమ్భత్-ప్రభావలయ-భూరి-విభా-విభోస్తే,
లోక-త్రయే-ద్యుతిమతాం ద్యుతి-మాక్షిపన్తీ.
ప్రోద్యద్-దివాకర-నిరన్తర-భూరి-సంఖ్యా,
దీప్త్యా జయత్యపి నిశామపి సోమసౌమ్యామ్.. 34 ..
స్వర్గాపవర్గ-గమ-మార్గ-విమార్గణేష్టః,
సద్ధర్మ-తత్త్వ-కథనైక-పటుస్-త్రిలోక్యాః.
దివ్య-ధ్వని-ర్భవతి తే విశదార్థ-సర్వ-
భాషాస్వభావ-పరిణామ-గుణైః ప్రయోజ్యః.. 35 ..
ఉన్నిద్ర-హేమ-నవ-పఙ్కజ-పుఞ్జ-కాన్తీ,
పర్యుల్లసన్-నఖ-మయూఖ-శిఖాభిరామౌ.
పాదౌ పదాని తవ యత్ర జినేన్ద్ర! ధత్తః,
పద్మాని తత్ర విబుధాః పరికల్పయన్తి.. 36 ..
ఇత్థం యథా తవ విభూతి-రభూజ్-జినేన్ద్ర!
ధర్మోపదేశన-విధౌ న తథా పరస్య.
యాదృక్-ప్రభా దినకృతః ప్రహతాన్ధకారా,
తాదృక్-కుతో గ్రహగణస్య వికాసినోఽపి.. 37 ..
శ్చ్యోతన్-మదావిల-విలోల-కపోల-మూల-
మత్త-భ్రమద్-భ్రమర-నాద-వివృద్ధ-కోపమ్.
ఐరావతాభమిభ-ముద్ధత-మాపతన్తం,
దృష్ట్వా భయం భవతి నో భవదాశ్రితానామ్.. 38 ..
భిన్నేభ-కుమ్భ-గల-దుజ్జ్వల-శోణితాక్త-
ముక్తా-ఫల-ప్రకరభూషిత-భూమి-భాగః.
బద్ధ-క్రమః క్రమ-గతం హరిణాధిపోఽపి,
నాక్రామతి క్రమ-యుగాచల-సంశ్రితం తే.. 39 ..
కల్పాన్త-కాల-పవనోద్ధత-వహ్ని-కల్పం,
దావానలం జ్వలిత-ముజ్జ్వల-ముత్స్ఫులిఙ్గమ్.
విశ్వం జిఘత్సుమివ సమ్ముఖ-మాపతన్తం,
త్వన్నామ-కీర్తన-జలం శమయత్యశేషమ్.. 40 ..
రక్తేక్షణం సమద-కోకిల-కణ్ఠ-నీలమ్,
క్రోధోద్ధతం ఫణిన-ముత్ఫణ-మాపతన్తమ్.
ఆక్రామతి క్రమ-యుగేణ నిరస్త-శఙ్కస్-
త్వన్నామ-నాగదమనీ హృది యస్య పుంసః.. 41 ..
వల్గత్-తురఙ్గ-గజ-గర్జిత-భీమనాద-
మాజౌ బలం బలవతా-మపి-భూపతీనామ్.
ఉద్యద్-దివాకర-మయూఖ-శిఖాపవిద్ధం,
త్వత్కీర్తనాత్తమ ఇవాశు భిదాముపైతి.. 42 ..
కున్తాగ్ర-భిన్న-గజ-శోణిత-వారివాహ-
వేగావతార-తరణాతుర-యోధ-భీమే.
యుద్ధే జయం విజిత-దుర్జయ-జేయ-పక్షాస్-
త్వత్పాద-పఙ్కజ-వనాశ్రయిణో లభన్తే.. 43 ..
అమ్భోనిధౌ క్షుభిత-భీషణ-నక్ర-చక్ర-
పాఠీన-పీఠ-భయ-దోల్వణ-వాడవాగ్నౌ.
రఙ్గత్తరఙ్గ-శిఖర-స్థిత-యాన-పాత్రాస్-
త్రాసం విహాయ భవతః స్మరణాద్-వ్రజన్తి.. 44 ..
ఉద్భూత-భీషణ-జలోదర-భార-భుగ్నాః,
శోచ్యాం దశా-ముపగతాశ్-చ్యుత-జీవితాశాః.
త్వత్పాద-పఙ్కజ-రజో-మృత-దిగ్ధ-దేహా,
మర్త్యా భవన్తి మకర-ధ్వజ-తుల్యరూపాః.. 45 ..
ఆపాద-కణ్ఠమురు-శృఙ్ఖల-వేష్టితాఙ్గా,
గాఢం-బృహన్-నిగడ-కోటి-నిఘృష్ట-జఙ్ఘాః.
త్వన్-నామ-మన్త్ర-మనిశం మనుజాః స్మరన్తః,
సద్యః స్వయం విగత-బన్ధ-భయా భవన్తి.. 46 ..
మత్త-ద్విపేన్ద్ర-మృగ-రాజ-దవానలాహి-
సంగ్రామ-వారిధి-మహోదర-బన్ధ-నోత్థమ్.
తస్యాశు నాశ-ముపయాతి భయం భియేవ,
యస్తావకం స్తవ-మిమం మతిమానధీతే.. 47 ..
స్తోత్ర-స్రజం తవ జినేన్ద్ర గుణైర్నిబద్ధామ్,
భక్త్యా మయా రుచిర-వర్ణ-విచిత్ర-పుష్పామ్.
ధత్తే జనో య ఇహ కణ్ఠ-గతా-మజస్రం,
తం మానతుఙ్గ-మవశా-సముపైతి లక్ష్మీః.. 48 ..
.. ఇతి శ్రీ మానతుఙ్గాచార్య-విరచితం శ్రీ భక్తామర స్తోత్రం సమ్పూర్ణమ్ ..