.. કૃષ્ણયજુર્વેદસ્ય પુરુષસૂક્તમ્ ..

કૃષ્ણયજુર્વેદસ્ય પુરુષસૂક્તમ્

ૐ તચ્છં॒ યોરાવૃ॑ણીમહે . ગા॒તું ય॒જ્ઞાય॑ . ગા॒તું ય॒જ્ઞપ॑તયે . દૈવી᳚ સ્વ॒સ્તિર॑સ્તુ નઃ .
સ્વ॒સ્તિર્માનુ॑ષેભ્યઃ . ઊ॒ર્ધ્વં જિ॑ગાતુ ભેષ॒જમ્ . શન્નો॑ અસ્તુ દ્વિ॒પદે᳚ . શં ચતુ॑ષ્પદે .
ૐ શાન્તિઃ॒ શાન્તિઃ॒ શાન્તિઃ॑ .
હરિઃ ૐ
ૐ સ॒હસ્ર॑શીર્ષા॒ પુરુ॑ષઃ . સ॒હ॒સ્રા॒ક્ષઃ સ॒હસ્ર॑પાત્ .
સ ભૂમિં॑ વિ॒શ્વતો॑ વૃ॒ત્વા . અત્ય॑તિષ્ઠદ્દશાઙ્ગુ॒લમ્ . ૧
પુરુ॑ષ એ॒વેદꣳ સર્વમ્᳚ . યદ્ભૂ॒તં યચ્ચ॒ ભવ્યમ્᳚.
ઉ॒તામૃ॑ત॒ત્વસ્યેશા॑નઃ . યદન્ને॑નાતિ॒રોહ॑તિ . ૨
એ॒તાવા॑નસ્ય મહિ॒મા . અતો॒ જ્યાયાꣳ॑શ્ચ॒ પૂરુ॑ષઃ .
પાદો᳚ઽસ્ય॒ વિશ્વા॑ ભૂ॒તાનિ॑ . ત્રિ॒પાદ॑સ્યા॒મૃતં॑ દિ॒વિ . ૩
ત્રિ॒પાદૂ॒ર્ધ્વ ઉદૈ॒ત્પુરુ॑ષઃ . પાદો᳚ઽસ્યે॒હાઽઽભ॑વા॒ત્પુનઃ॑ .
તતો॒ વિશ્વ॒ઙ્વ્ય॑ક્રામત્ . સા॒શ॒ના॒ન॒શ॒ને અ॒ભિ . ૪
તસ્મા᳚દ્વિ॒રાડ॑જાયત . વિ॒રાજો॒ અધિ॒ પૂરુ॑ષઃ .
સ જા॒તો અત્ય॑રિચ્યત . પ॒શ્ચાદ્ભૂમિ॒મથો॑ પુ॒રઃ . ૫
યત્પુરુ॑ષેણ હ॒વિષા᳚ . દે॒વા ય॒જ્ઞમત॑ન્વત .
વ॒સ॒ન્તો અ॑સ્યાસી॒દાજ્યમ્᳚ . ગ્રી॒ષ્મ ઇ॒ધ્મઃ શ॒રદ્ધ॒વિઃ . ૬
સ॒પ્તાસ્યા॑સન્પરિ॒ધયઃ॑ . ત્રિઃ સ॒પ્ત સ॒મિધઃ॑ કૃ॒તાઃ .
દે॒વા યદ્ય॒જ્ઞં ત॑ન્વા॒નાઃ . અબ॑ધ્ન॒ન્પુ॑રુષં પ॒શુમ્ . ૭
તં ય॒જ્ઞં બ॒ર્હિષિ॒ પ્રૌક્ષન્॑ . પુરુ॑ષં જા॒તમ॑ગ્ર॒તઃ .
તેન॑ દે॒વા અય॑જન્ત . સા॒ધ્યા ઋષ॑યશ્ચ॒ યે . ૮
તસ્મા᳚દ્ય॒જ્ઞાત્સ॑ર્વ॒હુતઃ॑ . સંભૃ॑તં પૃષદા॒જ્યમ્ .
પ॒શૂꣳસ્તાꣳશ્ચ॑ક્રે વાય॒વ્યાન્॑ . આ॒ર॒ણ્યાન્ગ્રા॒મ્યાશ્ચ॒ યે . ૯
તસ્મા᳚દ્ય॒જ્ઞાત્સ॑ર્વ॒હુતઃ॑ . ઋચઃ॒ સામા॑નિ જજ્ઞિરે .
છન્દાꣳ॑સિ જજ્ઞિરે॒ તસ્મા᳚ત્ . યજુ॒સ્તસ્મા॑દજાયત . ૧૦
તસ્મા॒દશ્વા॑ અજાયન્ત . યે કે ચો॑ભ॒યાદ॑તઃ .
ગાવો॑ હ જજ્ઞિરે॒ તસ્મા᳚ત્ . તસ્મા᳚જ્જા॒તા અ॑જા॒વયઃ॑ . ૧૧
યત્પુરુ॑ષં॒ વ્ય॑દધુઃ . ક॒તિ॒ધા વ્ય॑કલ્પયન્ .
મુખં॒ કિમ॑સ્ય॒ કૌ બા॒હૂ . કાવૂ॒રૂ પાદા॑વુચ્યેતે . ૧૨
બ્રા॒હ્મ॒ણો᳚ઽસ્ય॒ મુખ॑માસીત્ . બા॒હૂ રા॑જ॒ન્યઃ॑ કૃ॒તઃ .
ઊ॒રૂ તદ॑સ્ય॒ યદ્વૈશ્યઃ॑ . પ॒દ્ભ્યાꣳ શૂ॒દ્રો અ॑જાયત . ૧૩
ચ॒ન્દ્રમા॒ મન॑સો જા॒તઃ . ચક્ષોઃ॒ સૂર્યો॑ અજાયત .
મુખા॒દિન્દ્ર॑શ્ચા॒ગ્નિશ્ચ॑ . પ્રા॒ણાદ્વા॒યુર॑જાયત . ૧૪
નાભ્યા॑ આસીદ॒ન્તરિ॑ક્ષમ્ . શી॒ર્ષ્ણો દ્યૌઃ સમ॑વર્તત .
પ॒દ્ભ્યાં ભૂમિ॒ર્દિશઃ॒ શ્રોત્રા᳚ત્ . તથા॑ લો॒કાꣳ અ॑કલ્પયન્ . ૧૫
વેદા॒હમે॒તં પુરુ॑ષં મ॒હાન્તમ્᳚ . આ॒દિ॒ત્યવ॑ર્ણં॒ તમ॑સસ્તુ॒ પા॒રે .
સર્વા॑ણિ રૂ॒પાણિ॑ વિ॒ચિત્ય॒ ધીરઃ॑ . નામા॑નિ કૃ॒ત્વાઽભિ॒વદ॒ન્ યદાસ્તે᳚ . ૧૬
ધા॒તા પુ॒રસ્તા॒દ્યમુ॑દાજ॒હાર॑ . શ॒ક્રઃ પ્રવિ॒દ્વાન્પ્ર॒દિશ॒શ્ચત॑સ્રઃ .
તમે॒વં વિ॒દ્વાન॒મૃત॑ ઇ॒હ ભ॑વતિ . નાન્યઃ પન્થા॒ અય॑નાય વિદ્યતે . ૧૭
ય॒જ્ઞેન॑ ય॒જ્ઞમ॑યજન્ત દે॒વાઃ . તાનિ॒ ધર્મા॑ણિ પ્રથ॒માન્યા॑સન્ .
તે હ॒ નાકં॑ મહિ॒માનઃ॑ સચન્તે . યત્ર॒ પૂર્વે॑ સા॒ધ્યાઃ સન્તિ॑ દે॒વાઃ . ૧૮
અ॒દ્ભ્યઃ સંભૂ॑તઃ પૃથિ॒વ્યૈ રસા᳚ચ્ચ . વિ॒શ્વક॑ર્મણઃ॒ સમ॑વર્ત॒તાધિ॑ .
તસ્ય॒ ત્વષ્ટા॑ વિ॒દધ॑દ્રૂ॒પમે॑તિ . તત્પુરુ॑ષસ્ય॒ વિશ્વ॒માજા॑ન॒મગ્રે᳚ . ૧૯
વેદા॒હમે॒તં પુરુ॑ષં મ॒હાન્તમ્᳚ . આ॒દિ॒ત્યવ॑ર્ણં॒ તમ॑સઃ॒ પર॑સ્તાત્ .
તમે॒વં વિ॒દ્વાન॒મૃત॑ ઇ॒હ ભ॑વતિ . નાન્યઃ પન્થા॑ વિદ્ય॒તેય॑ઽનાય . ૨૦
પ્ર॒જાપ॑તિશ્ચરતિ॒ ગર્ભે॑ અ॒ન્તઃ . અ॒જાય॑માનો બહુ॒ધા વિજા॑યતે .
તસ્ય॒ ધીરાઃ॒ પરિ॑જાનન્તિ॒ યોનિમ્᳚ . મરી॑ચીનાં પ॒દમિ॑ચ્છન્તિ
વે॒ધસઃ॑ . ૨૧
યો દે॒વેભ્ય॒ આત॑પતિ . યો દે॒વાનાં᳚ પુ॒રોહિ॑તઃ .
પૂર્વો॒ યો દે॒વેભ્યો॑ જા॒તઃ . નમો॑ રુ॒ચાય॒ બ્રાહ્મ॑યે . ૨૨
રુચં॑ બ્રા॒હ્મમ્ જ॒નય॑ન્તઃ . દે॒વા અગ્રે॒ તદ॑બ્રુવન્ .
યસ્ત્વૈ॒વં બ્રા᳚હ્મ॒ણો વિ॒દ્યાત્ . તસ્ય॑ દે॒વા અસ॒ન્ વશે᳚ . ૨૩
હ્રીશ્ચ॑ તે લ॒ક્ષ્મીશ્ચ॒ પત્ન્યૌ᳚ . અ॒હો॒રા॒ત્રે પા॒ર્શ્વે .
નક્ષ॑ત્રાણિ રૂ॒પમ્ . અ॒શ્વિનૌ॒ વ્યાત્તમ્᳚ . ઇ॒ષ્ટમ્ મ॑નિષાણ .
અ॒મું મ॑નિષાણ . સર્વ॑મ્ મનિષાણ . ૨૪
ૐ તચ્છં॒ યોરાવૃ॑ણીમહે . ગા॒તું ય॒જ્ઞાય॑ . ગા॒તું યજ્ઞપ॑તયે . દૈવી᳚સ્સ્વ॒સ્તિર॑સ્તુ નઃ .
સ્વ॒સ્તિર્માનુ॑ષેભ્યઃ . ઊ॒ર્ધ્વં જિ॑ગાતુ ભેષ॒જમ્ . શન્નો॑ અસ્તુ દ્વિ॒પદે᳚ . શં ચતુ॑ષ્પદે .
ૐ શાન્તિઃ॒ શાન્તિઃ॒ શાન્તિઃ॑ .

ઇતિ કૃષ્ણયજુર્વેદસ્ય પુરુષસૂક્તમ્