.. ఐతరేయ ఉపనిషత్ ..

.. ఐతరేయ ఉపనిషత్ ..

.. శాన్తిపాఠః ..

వాఙ్ మే మనసి ప్రతిష్ఠితా మనో మే వాచి ప్రతిష్ఠితమావిరావీర్మ ఏధి ..

వేదస్య మ ఆణీస్థః శ్రుతం మే మా ప్రహాసీరనేనాధీతేనాహోరాత్రాన్ సన్దధామ్యృతం వదిష్యామి సత్యం వదిష్యామి ..

తన్మామవతు తద్వక్తారమవత్వవతు మామవతు వక్తారమవతు వక్తారమ్ ..

.. ఓం శాన్తిః శాన్తిః శాన్తిః..

ఆత్మా వా ఇదమేక ఏవాగ్ర ఆసీన్నాన్యత్కిఞ్చచన .
స ఈక్షత లోకాన్ను సృజా ఇతి .. 1 ..

స ఇమాఀల్లోకానసృజత .
అమ్భో మరీచీర్మాపోఽదోఽమ్భః పరేణ దివం ద్యౌః ప్రతిష్ఠాఽన్తరిక్షం మరీచయః .
పృథివీ మరో యా అధస్తాత్త ఆపః .. 2 ..

స ఈక్షతేమే ను లోకా లోకపాలాన్ను సృజా ఇతి ..

సోఽద్భ్య ఏవ పురుషం సముద్ధృత్యామూర్ఛయత్ .. 3 ..

తమభ్యతపత్తస్యాభితప్తస్య ముఖం నిరభిద్యత యథాఽణ్డం ముఖాద్వాగ్వాచోఽగ్నిర్నాసికే నిరభిద్యేతం నాసికాభ్యాం ప్రాణః .
ప్రాణాద్వాయురక్షిణీ నిరభిద్యేతమక్షిభ్యాం చక్షుశ్చక్షుష ఆదిత్యః కర్ణౌ నిరభిద్యేతాం కర్ణాభ్యాం శ్రోత్రం శ్రోత్రద్దిశస్త్వఙ్నిరభిద్యత త్వచో లోమాని లోమభ్య ఓషధివనస్పతయో హృదయం నిరభిద్యత హృదయాన్మనో మనసశ్చన్ద్రమా నాభిర్నిరభిద్యత నాభ్యా అపానోఽపానాన్మృత్యుః శిశ్నం నిరభిద్యత శిశ్నాద్రేతో రేతస ఆపః .. 4 ..

తా ఏతా దేవతా సృష్టా అస్మిన్మహత్యర్ణవే ప్రాపతన్ . తమశనాపిపాసాభ్యామన్వవార్జత్ .
తా ఏనమబ్రువన్నాయతనం నః ప్రజానీహి యస్మిన్ప్రతిష్ఠితా అన్నమదామేతి .. 1 ..

తాభ్యో గామానయత్తా అబ్రువన్న వై నోఽయమలమితి .
తాభ్యోఽశ్వమానయత్తా అబ్రువన్న వై నోఽయమలమితి .. 2 ..

తాభ్యః పురుషమానయత్తా అబ్రువన్ సుకృతం బతేతి పురుషో వావ సుకృతమ్ .
తా అబ్రవీద్యథాయతనం ప్రవిశతేతి .. 3 ..

అగ్నిర్వాగ్భూత్వా ముఖం ప్రావిశద్వాయుః ప్రాణో భూత్వా నాసికే ప్రావిశదాదిత్యశ్చక్షుర్భూత్వాఽక్షిణీ ప్రావిశద్దిశః శ్రోత్రం భూత్వా కర్ణౌ ప్రావిశన్నోషధివనస్పతయో లోమాని భూత్వా త్వచం ప్రావిశంశ్చన్ద్రమా మనో భూత్వా హృదయం ప్రావిశన్మృత్యురపానో భూత్వా నాభిం ప్రావిశదాపో రేతో భూత్వా శిశ్నం ప్రావిశన్ .. 4 ..

తమశనాయాపిపాసే అబ్రూతామావాభ్యామభిప్రజానీహీతి తే అబ్రవీదేతాస్వేవ వాం దేవతాస్వాభజామ్యేతాసు భాగిన్యౌ కరోమీతి . తస్మాద్యస్యై కస్యై చ దేవతాయై హవిర్గృహ్యతే భాగిన్యావేవాస్యామశనాయాపిపాసే భవతః .. 5 ..

స ఈక్షతేమే ను లోకాశ్చ లోకపాలాశ్చాన్నమేభ్యః సృజా ఇతి .. 1 ..

సోఽపోఽభ్యతపత్తాభ్యోఽభితప్తాభ్యో మూర్తిరజాయత .
యా వై సా మూర్తిరజాయతాన్నం వై తత్ .. 2 ..

తదేనత్సృష్టం పరాఙ్త్యజిఘాంసత్తద్వాచాఽజిఘృక్షత్ తన్నాశక్నోద్వాచా గ్రహీతుమ్ .
స యద్ధైనద్వాచాఽగ్రహైష్యదభివ్యాహృత్య హైవాన్నమత్రప్స్యత్ .. 3 ..

తత్ప్రాణేనాజిఘృక్షత్ తన్నాశక్నోత్ప్రాణేన గ్రహీతుమ్ .
స యద్ధైనత్ప్రాణేనాగ్రహైష్యదభిప్రాణ్య హైవాన్నమత్రప్స్యత్ .. 4 ..

తచ్చక్షుషాఽజిఘృక్షత్ తన్నాశక్నోచ్చక్షుషా గ్రహీతుమ్ .
స యద్ధైనచ్చక్షుషాఽగ్రహైష్యద్దృష్ట్వా హైవానమత్రప్స్యత్ .. 5 ..

తచ్ఛ్రోత్రేణాజిఘృక్షత్ తన్నాశక్నోచ్ఛ్రోత్రేణ గ్రహీతుమ్ .
స యద్ధైనచ్ఛ్రోత్రేణాగ్రహైష్యచ్ఛ్రుత్వా హైవాన్నమత్రప్స్యత్ .. 6 ..

తత్త్వచాఽజిఘృక్షత్ తన్నాశక్నోత్త్వచా గ్రహీతుమ్ .
స యద్ధైనత్త్వచాఽగ్రహైష్యత్ స్పృష్ట్వా హైవాన్నమత్రప్స్యత్ .. 7 ..

తన్మనసాఽజిఘృక్షత్ తన్నాశక్నోన్మనసా గ్రహీతుమ్ .
స యద్ధైనన్మనసాఽగ్రహైష్యద్ధ్యాత్వా హైవాన్నమత్రప్స్యత్ .. 8 ..

తచ్ఛిశ్నేనాజిఘృక్షత్ తన్నాశక్నోచ్ఛిశ్నేన గ్రహీతుమ్ .
స యద్ధైనచ్ఛిశ్నేనాగ్రహైష్యద్విత్సృజ్య హైవానమత్రప్స్యత్ .. 9 ..

తదపానేనాజిఘృక్షత్ తదావయత్ సైషోఽన్నస్య గ్రహో యద్వాయురనాయుర్వా ఏష యద్వాయుః .. 10 ..

స ఈక్షత కథం న్విదం మదృతే స్యాదితి స ఈక్షత కతరేణ ప్రపద్యా ఇతి .
స ఈక్షత యది వాచాఽభివ్యాహృతం యది ప్రాణేనాభిప్రాణితం యది చక్షుషా దృష్టం యది శ్రోత్రేణ శ్రుతం యది త్వచా స్పృష్టం యది మనసా ధ్యాతం యద్యపానేనాభ్యపానితం యది శిశ్నేన విసృష్టమథ కోఽహమితి .. 11 ..

స ఏతమేవ సీమానం విదర్యైతయా ద్వారా ప్రాపద్యత .
సైషా విదృతిర్నామ ద్వాస్తదేతన్నాఽన్దనమ్ .
తస్య త్రయ ఆవసథాస్త్రయః స్వప్నా అయమావసథోఽయమావసథోఽయమావసథ ఇతి ..12..

స జాతో భూతాన్యభివ్యైఖ్యత్ కిమిహాన్యం వావదిషదితి .
స ఏతమేవ పురుషం బ్రహ్మ తతమమపశ్యత్ . ఇదమదర్శనమితీ 3 .. 13 ..

తస్మాదిదన్ద్రో నామేదన్ద్రో హ వై నామ తమిదన్ద్రం సన్తమిన్ద్ర ఇత్యాచక్షతే పరోక్షేణ .
పరోక్షప్రియా ఇవ హి దేవాః పరోక్షప్రియా ఇవ హి దేవాః .. 14 ..

పురుషే హ వా అయమాదితో గర్భో భవతి యదేతద్రేతః .
తదేతత్సర్వేభ్యోఽఙ్గేభ్యస్తేజః సమ్భూతమాత్మన్యేవఽఽత్మానం బిభర్తి తద్యదా స్త్రియాం సిఞ్చత్యథైనజ్జనయతి తదస్య ప్రథమం జన్మ .. 1 ..

తత్స్త్రియా ఆత్మభూయం గచ్ఛతి యథా స్వమఙ్గం తథా .
తస్మాదేనాం న హినస్తి .
సాఽస్యైతమాత్మానమత్ర గతం భావయతి .. 2 ..

సా భావయిత్రీ భావయితవ్యా భవతి .
తం స్త్రీ గర్భ బిభర్తి .
సోఽగ్ర ఏవ కుమారం జన్మనోఽగ్రేఽధిభావయతి .
స యత్కుమారం జన్మనోఽగ్రేఽధిభావయత్యాత్మానమేవ తద్భావయత్యేషాం లోకానాం సన్తత్యా .
ఏవం సన్తతా హీమే లోకాస్తదస్య ద్వితీయం జన్మ .. 3 ..

సోఽస్యాయమాత్మా పుణ్యేభ్యః కర్మభ్యః ప్రతిధీయతే .
అథాస్యాయామితర ఆత్మా కృతకృత్యో వయోగతః ప్రైతి .
స ఇతః ప్రయన్నేవ పునర్జాయతే తదస్య తృతీయం జన్మ .. 4 ..

తదుక్తమృషిణా గర్భే ను సన్నన్వేషామవేదమహం దేవానాం జనిమాని విశ్వా శతం మా పుర ఆయసీరరక్షన్నధః శ్యేనో జవసా నిరదీయమితి .
గర్భ ఏవైతచ్ఛయానో వామదేవ ఏవమువాచ ..5..

స ఏవం విద్వానస్మాచ్ఛరీరభేదాదూర్ధ్వ ఉత్క్రమ్యాముష్మిన్ స్వర్గే లోకే సర్వాన్ కామానాప్త్వాఽమృతః సమభవత్ సమభవత్ .. 6 ..

కోఽయమాత్మేతి వయముపాస్మహే కతరః స ఆత్మా .
యేన వా పశ్యతి యేన వా శృణోతి యేన వా గన్ధానాజిఘ్రతి యేన వా వాచం వ్యాకరోతి యేన వా స్వాదు చాస్వాదు చ విజానాతి .. 1 ..

యదేతద్ధృదయం మనశ్చైతత్ .
సఞ్జ్ఞానమాజ్ఞానం విజ్ఞానం ప్రజ్ఞానం మేధా దృష్టిధృర్తిమతిర్మనీషా జూతిః స్మృతిః సఙ్కల్పః క్రతురసుః కామో వశ ఇతి .
సర్వాణ్యేవైతాని ప్రజ్ఞానస్య నామధేయాని భవన్తి .. 2 ..

ఏష బ్రహ్మైష ఇన్ద్ర ఏష ప్రజాపతిరేతే సర్వే దేవా ఇమాని చ పఞ్చమహాభూతాని పృథివీ వాయురాకాశ ఆపో జ్యోతీంషీత్యేతానీమాని చ క్షుద్రమిశ్రాణీవ .
బీజానీతరాణి చేతరాణి చాణ్డజాని చ జారుజాని చ స్వేదజాని చోద్భిజ్జాని చాశ్వా గావః పురుషా హస్తినో యత్కిఞ్చేదం ప్రాణి జఙ్గమం చ పతత్రి చ యచ్చ స్థావరం సర్వం తత్ప్రజ్ఞానేత్రం ప్రజ్ఞానే ప్రతిష్ఠితం ప్రజ్ఞానేత్రో లోకః ప్రజ్ఞా ప్రతిష్ఠా ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ .. 3 ..

స ఏతేన ప్రాజ్ఞేనాఽఽత్మనాఽస్మాల్లోకాదుత్క్రమ్యాముష్మిన్స్వర్గే లోకే సర్వాన్ కామానాప్త్వాఽమృతః సమభవత్ సమభవత్ .. 4 ..