Atha dviteeyo'dhyaayah'
Om shree paramaatmane namah'
Sanjaya uvaacha
Tam' tathaa kri'payaavisht'amashrupoornaakulekshanam.
Visheedantamidam' vaakyamuvaacha madhusoodanah'..1..
Shreebhagavaanuvaacha
Kutastvaa kashmalamidam' vishame samupasthitam.
Anaaryajusht'amasvargyamakeertikaramarjuna..2..
Klaibyam' maa sma gamah' paartha naitattvayyupapadyate.
Kshudram' hri'dayadaurbalyam' tyaktvottisht'ha parantapa..3..
Arjuna uvaacha
Katham' bheeshmamaham' sankhye dronam' cha madhusoodana.
Ishubhih' pratiyotsyaami poojaarhaavarisoodana..4..
Guroonahatvaa hi mahaanubhaavaan
Shreyo bhoktum' bhaikshyamapeeha loke.
Hatvaa'rthakaamaam'stu guroonihaiva
Bhunjeeya bhogaan rudhirapradigdhaan..5..
Na chaitadvidmah' kataranno gareeyo
Yadvaa jayema yadi vaa no jayeyuh'.
Yaaneva hatvaa na jijeevishaamah'
Te'vasthitaah' pramukhe dhaartaraasht'raah'..6..
Kaarpanyadoshopahatasvabhaavah'
Pri'chchhaami tvaam' dharmasammood'hachetaah'.
Yachchhreyah' syaannishchitam' broohi tanme
Shishyaste'ham' shaadhi maam' tvaam' prapannam..7..
Na hi prapashyaami mamaapanudyaad-
Yachchhokamuchchhoshanamindriyaanaam.
Avaapya bhoomaavasapatnamri'ddham
Raajyam' suraanaamapi chaadhipatyam..8 ..
Sanjaya uvaacha
Evamuktvaa hri'sheekesham' gud'aakeshah' parantapa.
Na yotsya iti govindamuktvaa tooshneem' babhoova ha..9..
Tamuvaacha hri'sheekeshah' prahasanniva bhaarata.
Senayorubhayormadhye visheedantamidam' vachah'..10..
Shreebhagavaanuvaacha
Ashochyaananvashochastvam' prajnyaavaadaam'shcha bhaashase.
Gataasoonagataasoom'shcha naanushochanti pand'itaah'..11..
Na tvevaaham' jaatu naasam' na tvam' neme janaadhipaah'.
Na chaiva na bhavishyaamah' sarve vayamatah' param..12..
Dehino'smin yathaa dehe kaumaaram' yauvanam' jaraa.
Tathaa dehaantarapraaptirdheerastatra na muhyati..13..
Maatraasparshaastu kaunteya sheetoshnasukhaduh'khadaah'.
Aagamaapaayino'nityaastaam'stitikshasva bhaarata..14..
Yam' hi na vyathayantyete purusham' purusharshabha.
Samaduh'khasukham' dheeram' so'mri'tatvaaya kalpate..15..
Naasato vidyate bhaavo naabhaavo vidyate satah'.
Ubhayorapi dri'sht'o'ntastvanayostattvadarshibhih'..16..
Avinaashi tu tadviddhi yena sarvamidam' tatam.
Vinaashamavyayasyaasya na kashchit kartumarhati..17..
Antavanta ime dehaa nityasyoktaah' shareerinah'.
Anaashino'prameyasya tasmaadyudhyasva bhaarata..18..
Ya enam' vetti hantaaram' yashchainam' manyate hatam.
Ubhau tau na vijaaneeto naayam' hanti na hanyate..19..
Na jaayate mriyate vaa kadaachit
Naayam' bhootvaa bhavitaa vaa na bhooyah'.
Ajo nityah' shaashvato'yam' puraano
Na hanyate hanyamaane shareere..20..
Vedaavinaashinam' nityam' ya enamajamavyayam.
Katham' sa purushah' paartha kam' ghaatayati hanti kam..21..
Vaasaam'si jeernaani yathaa vihaaya
Navaani gri'hnaati naro'paraani.
Tathaa shareeraani vihaaya jeernaani
Anyaani sam'yaati navaani dehee..22..
Nainam' chhindanti shastraani nainam' dahati paavakah'.
Na chainam' kledayantyaapo na shoshayati maarutah'..23..
Achchhedyo'yamadaahyo'yamakledyo'shoshya eva cha.
Nityah' sarvagatah' sthaanurachalo'yam' sanaatanah'..24..
Avyakto'yamachintyo'yamavikaaryo'yamuchyate.
Tasmaadevam' viditvainam' naanushochitumarhasi..25..
Atha chainam' nityajaatam' nityam' vaa manyase mri'tam.
Tathaa'pi tvam' mahaabaaho naivam' shochitumarhasi..26..
Jaatasya hi dhruvo mri'tyurdhruvam' janma mri'tasya cha.
Tasmaadaparihaarye'rthe na tvam' shochitumarhasi..27..
Avyaktaadeeni bhootaani vyaktamadhyaani bhaarata.
Avyaktanidhanaanyeva tatra kaa paridevanaa..28..
Aashcharyavatpashyati kashchidenam
Aashcharyavadvadati tathaiva chaanyah'.
Aashcharyavachchainamanyah' shri'noti
Shrutvaa'pyenam' veda na chaiva kashchit..29..
Dehee nityamavadhyo'yam' dehe sarvasya bhaarata.
Tasmaat sarvaani bhootaani na tvam' shochitumarhasi..30..
Svadharmamapi chaavekshya na vikampitumarhasi.
Dharmyaaddhi yuddhaachchhreyo'nyat kshatriyasya na vidyate..31..
Yadri'chchhayaa chopapannam' svargadvaaramapaavri'tam.
Sukhinah' kshatriyaah' paartha labhante yuddhameedri'sham..32..
Tha chettvamimam' dharmyam' sangraamam' na karishyasi.
Tatah' svadharmam' keertim' cha hitvaa paapamavaapsyasi..33..
Akeertim' chaapi bhootaani kathayishyanti te'vyayaam.
Sambhaavitasya chaakeertirmaranaadatirichyate..34..
Bhayaadranaaduparatam' mam'syante tvaam' mahaarathaah'.
Yeshaam' cha tvam' bahumato bhootvaa yaasyasi laaghavam..35..
Avaachyavaadaam'shcha bahoon vadishyanti tavaahitaah'.
Nindantastava saamarthyam' tato duh'khataram' nu kim..36..
Hato vaa praapsyasi svargam' jitvaa vaa bhokshyase maheem.
Tasmaaduttisht'ha kaunteya yuddhaaya kri'tanishchayah'..37..
Sukhaduh'khe same kri'tvaa laabhaalaabhau jayaajayau.
Tato yuddhaaya yujyasva naivam' paapamavaapsyasi..38..
Eshaa te'bhihitaa saankhye buddhiryoge tvimaam' shri'nu.
Buddhyaa yukto yayaa paartha karmabandham' prahaasyasi..39..
Nehaabhikramanaasho'sti pratyavaayo na vidyate.
Svalpamapyasya dharmasya traayate mahato bhayaat..40..
Vyavasaayaatmikaa buddhirekeha kurunandana.
Bahushaakhaa hyanantaashcha buddhayo'vyavasaayinaam..41..
Yaamimaam' pushpitaam' vaacham' pravadantyavipashchitah'.
Vedavaadarataah' paartha naanyadasteeti vaadinah'..42..
Kaamaatmaanah' svargaparaa janmakarmaphalapradaam.
Kriyaavisheshabahulaam' bhogaishvaryagatim' prati..43..
Bhogaishvaryaprasaktaanaam' tayaa'pahri'tachetasaam.
Vyavasaayaatmikaa buddhih' samaadhau na vidheeyate..44..
Traigunyavishayaa vedaa nistraigunyo bhavaarjuna.
Nirdvandvo nityasattvastho niryogakshema aatmavaan..45..
Yaavaanartha udapaane sarvatah' samplutodake.
Taavaan sarveshu vedeshu braahmanasya vijaanatah'..46..
Karmanyevaadhikaaraste maa phaleshu kadaachana.
Maa karmaphalaheturbhoormaa te sango'stvakarmani..47..
Yogasthah' kuru karmaani sangam' tyaktvaa dhananjaya.
Siddhyasiddhyoh' samo bhootvaa samatvam' yoga uchyate..48..
Doorena hyavaram' karma buddhiyogaaddhananjaya.
Buddhau sharanamanvichchha kri'panaah' phalahetavah'..49..
Buddhiyukto jahaateeha ubhe sukri'tadushkri'te.
Tasmaadyogaaya yujyasva yogah' karmasu kaushalam..50..
Karmajam' buddhiyuktaa hi phalam' tyaktvaa maneeshinah'.
Janmabandhavinirmuktaah' padam' gachchhantyanaamayam..51..
Yadaa te mohakalilam' buddhirvyatitarishyati.
Tadaa gantaasi nirvedam' shrotavyasya shrutasya cha..52..
Shrutivipratipannaa te yadaa sthaasyati nishchalaa.
Samaadhaavachalaa buddhistadaa yogamavaapsyasi..53..
Arjuna uvaacha
Sthitaprajnyasya kaa bhaashaa samaadhisthasya keshava.
Sthitadheeh' kim' prabhaasheta kimaaseeta vrajeta kim..54..
Shreebhagavaanuvaacha
Prajahaati yadaa kaamaan sarvaan paartha manogataan.
Aatmanyeva''tmanaa tusht'ah' sthitaprajnyastadochyate..55..
Duh'kheshvanudvignamanaah' sukheshu vigataspri'hah'.
Veetaraagabhayakrodhah' sthitadheermuniruchyate..56..
Yah' sarvatraanabhisnehastat tat praapya shubhaashubham.
Naabhinandati na dvesht'i tasya prajnyaa pratisht'hitaa..57..
Yadaa sam'harate chaayam' koormo'ngaaneeva sarvashah'.
Indriyaaneendriyaarthe'bhyastasya prajnyaa pratisht'hitaa..58..
Vishayaa vinivartante niraahaarasya dehinah'.
Rasavarjam' raso'pyasya param' dri'sht'vaa nivartate..59..
Yatato hyapi kaunteya purushasya vipashchitah'.
Indriyaani pramaatheeni haranti prasabham' manah'..60..
Taani sarvaani sam'yamya yukta aaseeta matparah'.
Vashe hi yasyendriyaani tasya prajnyaa pratisht'hitaa..61..
Dhyaayato vishayaan pum'sah' sangasteshoopajaayate.
Sangaat sanjaayate kaamah' kaamaat krodho'bhijaayate..62..
Krodhaadbhavati sammohah' sammohaat smri'tivibhramah'.
Smri'tibhram'shaad-buddhinaasho buddhinaashaat pranashyati..63..
Raagadveshaviyuktaistu vishayaanindriyaishcharan.
Aatmavashyairvidheyaatmaa prasaadamadhigachchhati..64..
Prasaade sarvaduh'khaanaam' haanirasyopajaayate.
Prasannachetaso hyaashu buddhih' paryavatisht'hate..65..
Naasti buddhirayuktasya na chaayuktasya bhaavanaa.
Na chaabhaavayatah' shaantirashaantasya kutah' sukham..66..
Indriyaanaam' hi charataam' yanmano'nuvidheeyate.
Tadasya harati prajnyaam' vaayurnaavamivaambhasi..67..
Tasmaadyasya mahaabaaho nigri'heetaani sarvashah'.
Indriyaaneendriyaarthebhyastasya prajnyaa pratisht'hitaa..68
Yaa nishaa sarvabhootaanaam' tasyaam' jaagarti sam'yamee.
Yasyaam' jaagrati bhootaani saa nishaa pashyato muneh'..69..
Aapooryamaanamachalapratisht'ham
Samudramaapah' pravishanti yadvat.
Tadvatkaamaa yam' pravishanti sarve
Sa shaantimaapnoti na kaamakaamee..70..
Vihaaya kaamaan yah' sarvaan pumaam'shcharati nih'spri'hah'.
Nirmamo nirahankaarah' sa shaantimadhigachchhati..71..
Eshaa braahmee sthitih' paartha nainaam' praapya vimuhyati.
Sthitvaa'syaamantakaale'pi brahmanirvaanamri'chchhati..72..
.. Om' tatsaditi shreemadbhagavadgeetaasoopanishatsu brahmavidyaayaam' yogashaastre shreekri'shnaarjunasam'vaade saankhyayogo naama dviteeyo'dhyaayah' ..