અથ શ્રાવણીસ્નાનમ્

શ્રાવણીસ્નાનમુપાકર્મ ચ કદા ભવતીતિ જિજ્ઞાસાયામ્—
“શ્રાવણ્યાં પૌર્ણમાસ્યાં શ્રવણયુક્તાયાં શ્રવણરહિતાયાં શ્રાવણસ્ય શુક્લપઞ્ચમ્યાં હસ્તયુક્તાયામયુક્તાયાં વા ઉપાકર્મ (અધ્યાયોપાકર્મ) ભવતિ .”
“ઓષધીનાં પ્રાદુર્ભાવે શ્રવણેન શ્રાવણ્યાં પૌર્ણમાસ્યાં પઞ્ચમી હસ્તેન વા ઇતિ વચનાત્.”—પારસ્કરગૃહ્યસૂત્રમ્

ૐ શ્રીપરમાત્મને નમઃ
શ્રાવણીસ્નાને આવશ્યકાન્યુપકરણાનિ કુશાઃ, તિલાઃ, યવાઃ, મૃત્તિકા, ગોમયમ્, ભસ્મ, અપામાર્ગઃ, સુમનસઃ, દૂર્વાદીનિ .
તત્ર સશિષ્યો ગુરૂર્નદ્યાદૌ તડાગે વા ગત્વા શુચૌ દેશે આવશ્યકાન્યુપકરણાનિ સંસ્થાપ્ય હસ્તૌ પાદૌ પ્રક્ષાલ્ય બદ્ધશિખી યજ્ઞોપવીત્યાચમ્ય પ્રવાહાભિમુખઃ પ્રાઙ્મુખો વા કુશોપગ્રહઃ
સઙ્કલ્પં કુર્યાત્.
સઙ્કલ્પઃ
હરિઃ ૐ તત્સત્ ૩ ૐ વિષ્ણુઃ ૩ અદ્ય શ્રીમદ્ભગવતો મહાપુરાણપુરુષોત્તમસ્ય વિષ્ણોરાજ્ઞયા પ્રવર્તમાનસ્ય સકલજગત્સૃષ્ટિકારિણો બ્રહ્મણો દ્વિતીયે પરાર્ધે એકપઞ્ચાશત્તમે વર્ષે પ્રથમમાસે પ્રથમપક્ષે પ્રથમદિવસે અહ્નોર્દ્વિતીયયામે તૃતીયે મુહૂર્તે રથન્તરાદિદ્વાત્રિંશત્કલ્પાનાં મધ્યે અષ્ટમે શ્વેતવારાહકલ્પે સ્વાયમ્ભુવાદિમન્વન્તરાણાં મધ્યે સપ્તમે વૈવસ્વતમન્વન્તરે કૃતત્રેતાદ્વાપરકલિસંજ્ઞકાનાં ચતુર્ણ્ણાં યુગાનાં મધ્યે વર્તમાને અષ્ટાવિંશતિતમે કલિયુગે તત્પ્રથમચરણે જમ્બૂદ્વીપે ભારતવર્ષે ભરતખણ્ડે આર્યાવર્તાન્તર્ગતૈકદેશે નેપાલદેશે પાશુપતક્ષેત્રે વા (અમુક) પુણ્યભૂમૌ બૌદ્ધાવતારે ષષ્ટિસંવત્સરાણાં મધ્યેઽમુકનામ્નિ સંવત્સરે દક્ષિણગોલાવલમ્બિનિ શ્રીમાર્તણ્ડમણ્ડલે અમુકર્તૌ અમુકમાસે અમુકપક્ષે અમુકતિથૌ અમુકવાસરે અમુકનક્ષત્રે અમુકયોગે અમુકકરણે યથારાશિસ્થિતે શ્રીસૂર્યે યથારાશિસ્થિતે ચન્દ્રમસિ યથા રાશિસ્થિતે દેવગુરૌ શેષેષુ ગ્રહેષુ યથાયથં સ્થાનસ્થિતેષુ સત્સુ એવં સકલગ્રહગણવિશેષેણવિશિષ્ટાયાં શુભપુણ્યતિથૌ (અમુક) ગોત્રોત્પન્નઃ (અમુક) પ્રવરઃ (અમુક) વેદાન્તર્ગત (અમુક) શાખાધ્યાયી (અમુક) શર્માહં સ્વાત્મનઃ શ્રુતિસ્મૃતિપુરાણાગમોક્તફલપ્રાપ્તયે ઇહ જન્મનિ જન્માન્તરે વા કાયિકવાચિકમાનસિકસાંસર્ગિકજ્ઞાતાજ્ઞાતસ્પર્શાસ્પર્શાસનશયનભોજનગમનાનૃતભાષણાદિજનિત– દુરિતનિરસનફૂર્વકમધીતાનામ્ અધ્યેષ્યમાણાનાં ચાધ્યાયાનાં સ્થાન–વિચ્છેદવ્રોશઘોષણદન્તવિવૃત્તિદુર્વૃત્ત– દ્રુતોચ્ચારિતવર્ણાનાં પૂર્વસવર્ણાનાં ગલોપલમ્બિતવિવૃત્તોચ્ચારિતવર્ણાનાં શ્લિષ્ટાસ્પષ્ટવર્ણવિઘટ્ટનાદિભિઃ પઠિતાનાઞ્ચ શ્રુતીનાં યદ્યાતયામત્વં તત્પરિહારાર્થમ્ અષ્ટત્રિંશદનધ્યાયાધ્યયને રથ્યાસઞ્ચરતઃ શૂદ્રસ્ય શ્રૃણ્વતોઽધ્યયને મ્લેચ્છાન્ત્યજાતેઃ શ્રૃણ્વતોઽધ્યયનેઽશુચિદેશેઽધ્યયને આત્મનોઽશુચિત્વેઽધ્યયનેઽક્ષરસ્વરાનુસ્વાર– પદચ્છેદકણ્ડિકાવ્યઞ્જનહ્રસ્વદીર્ઘપ્લુતકણ્ઠતાલુમૂર્ધન્યોષ્ઠ્યદન્ત્યનાસિકાનુનાસિક– રેફજિહ્વામૂલીયોપધ્માનીયોદાત્તાનુદાત્ત– સ્વરિતાદીનાં વ્યત્યયેનોચ્ચારે માધુર્યાક્ષરવ્યક્તિહીનત્વાદ્યનેકપ્રત્યવાયપરિહારપૂર્વકં સર્વસ્ય વેદસ્ય સવીર્યત્વસમ્પાદનદ્વારા યથાવત્ફલપ્રાપ્તિપૂર્વકં શ્રીપરમેશ્વરપ્રીત્યર્થં દેવબ્રાહ્મણસવિતૃસૂર્યનારાયણસન્નિધૌ (અમુકતીર્થે) પ્રવાહાભિમુખઃ સ્નાનમહં કરિષ્યે. ..

ઇતિ સઙ્કલ્પ્ય
તીર્થં પ્રાર્થયેત્ ..

તીર્થપ્રાર્થના
ૐ નમામિ ગઙ્ગે તવ પાદપઙ્કજં સુરાસુરૈર્વન્દિતદિવ્યરૂપમ્.
ભુક્તિં ચ મુક્તિં ચ દદાસિ નિત્યં ભાવાનુસારેણ સદા નરાણામ્..

પાપિનામુદ્ધૃતિકૃતે સમુદ્ભૂતાસિ ભૂતલે.
દહ મે સર્વપાપાનિ માં પુનીહિ સુરેશ્વરિ ..

ત્વમેવ ગતિરસ્માકં પતતાં નરકાર્ણવે.
સમુદ્ધર મહાદેવ જટાજૂટનિવાસિનિ ..

યા ગતિર્યોગયુક્તાનાં મુનીનામૂર્ધ્વરેતસામ્.
સા ગતિઃ સર્વજન્તૂનાં ગૌતમીતીરવાસિનામ્..

પુષ્કરાદીનિ તીર્થાનિ ગઙ્ગાદ્યાઃ સરિતસ્તથા .
આગચ્છન્તુ પવિત્રાણિ સ્નાનકાલે સદા મમ ..

ત્વં રાજા સર્વતીર્થાનાં ત્વમેવ જગતઃ પિતા .
યાચિતં દેહિ તીર્થં મે તીર્થરાજ નમોઽસ્તુ તે..

અપામધિપતિસ્ત્વં ચ તીર્થેષુ વસતિસ્તવ .
વરુણાય નમસ્તુભ્યં સ્નાનાનુજ્ઞાં પ્રયચ્છ મે..

અધિષ્ઠાત્ર્યશ્ચ તીર્થાનાં તીર્થેષુ વિચરન્તિ યાઃ .
દેવતાસ્તાઃ પ્રયચ્છન્તુ સ્નાનાજ્ઞાં મમ સર્વદા ..

ગઙ્ગે ચ યમુને ચૈવ ગોદાવરિ સરસ્વતિ .
નર્મદે સિન્ધુ કાવેરિ જલેઽસ્મિન્ સન્નિધિં કુરુ ..

ચન્દ્રભાગે મહાભાગે શરણાગતવત્સલે.
ગણ્ડકી સરયૂયુક્તા સમાસાદ્ય પુનીહિ મામ્..

સર્વાણિ યાનિ તીર્થાનિ પાપમોચનહેતવઃ .
આયાન્તુ સ્નાનકાલેઽસ્મિન્ ક્ષણં કુર્વન્તુ સન્નિધિમ્..

ઇતિ સંપ્રાર્થ્ય તતઃ
ઉરુᳯહીતિ ન્યુબ્જાઞ્જલિહસ્તેન તોયમભિમન્ત્રયેત્ .
જલાભિમન્ત્રણમ્
ૐ ઉરુᳯહિ રાજા વરુણશ્ચકાર સૂર્ॺાય પન્થામન્વેતવાઽઉ .
અપદે પાદાપ્રતિધાતવેકરુતાપવક્તા હૃદયાવિધશ્ચિત્ .
નમો વરુણાયાભિષ્ઠિતો વરુણસ્ય પાશઃ ..

તતો ॺે તે શતમિતિ જલમાવર્તયેત્.
જલાવર્તનમ્
ૐ ॺે તે શતં વરુણં ॺે સહસ્રં ॺજ્ઞિયાઃ પાશા વિતતા મહાન્તઃ .
તેભિર્નોઽઅદ્ય સવિતોત વિષ્ણુર્વિશ્વે મુઞ્ચન્તુ મરુતઃ સ્વર્કાઃ .
તતઃ સુમિત્રિયા ન ઇત્યપોઽઞ્જલિનાઽઽદાય–
જલમાદાનં નિષિઞ્ચનઞ્ચ
ૐ સુમિત્રિયા નઽઆપઽઓષધયઃ સન્તુ. ઇતિ .
“દુર્મિત્રિયા ઇતિ દ્વેષ્યં પ્રતિ નિષિઞ્ચેત્”
(કામાદીન્ શત્રૂનુદ્દિશ્ય તીર્થતટે સ્વવામભાગે નિષિઞ્ચેત્) .
ૐ દુર્મિત્રિયાસ્તસ્મૈ સન્તુ ॺોસ્માન્દ્વેષ્ટિ ॺઞ્ચ વયં દ્વિષ્મઃ . ઇતિ .
કટિં વસ્ત્યૂરુ જઙ્ઘે ચરણૌ કરૌ મૃદા ત્રિસ્ત્રિઃ પ્રક્ષાલ્યાચમ્ય નમસ્યોદકમાલભેદઙ્ગાનિ મૃદેદં વિષ્ણુરિતિ .
મૃત્તિકાલેપનમ્
મૃલ્લેપનપ્રકારો યથા મૃત્સ્નામાદાય તસ્યા ભાગત્રયં કૃત્વા પ્રથમભાગં વામહસ્તેનાદાય નાભેરધઃ
કટિપ્રદેશમનુલિપ્ય હસ્તં પ્રક્ષાલ્ય દ્વિતીયભાગમાદાય વામહસ્તેન પ્રાગ્વસ્તિમૂરુઃ જઙ્ઘે ચરણૌ કરૌ ચ ત્રિસ્ત્રિરનુલિપ્ય હસ્તં પ્રક્ષાલ્યાચમ્ય તીર્થોદકં સાઞ્જલિઃ શિરસા પ્રણમેત્.
પુનસ્તથૈવ તૃતીયભાગં વામહસ્તે નિધાય દક્ષિણહસ્તેન નાભેરુપરિ લલાટમારભ્ય નાભિપર્યન્તં લેપયેત્. સર્વત્ર લેપને ‘ઇદં વિષ્ણુરિતિ’ મન્ક્રાવૃત્તિઃ .
ૐ ઇદં વિષ્ણુર્વિચવ્રમે ત્રેધા નિદધે પદમ્.
સમૂઢમસ્યફાᳩસુરે સ્વાહા ..

ૐ અશ્વક્રાન્તે રથક્રાન્તે વિષ્ણુવ્રાન્તે વસુન્ધરે.
મૃત્તિકે હર મે પાપં યન્મયા દુષ્કૃતં કૃતમ્..

ઉદ્ધૃતાસિ વરાહેણ કૃષ્ણેન શતબાહુના .
નમસ્તે સર્વભૂતાનાં પ્રભવારણિ સુવ્રતે..

મૃત્તિકે બ્રહ્મભૂતાસિ કશ્યપેનાભિવન્દિતા .
ત્વયા હતેષુ પાપેષુ ગચ્છેયં પરમાં ગતિમ્..

તતઃ નાભિપરિમાણં તીર્થજલાન્તઃ પ્રવિશ્ય સૂર્યાભિમુખો નિમજ્જેદાપોઽઅસ્માનિતિ .
સ્નાનમ્
ૐ આપોઽઅસ્માન્માતરઃ શુન્ધયન્તુ ઘૃતેન નો ઘૃતપ્વઃ પુનન્તુ.
વિશ્વᳯહિરિપ્રમ્પ્રવહન્તિ દેવીઃ ..

સ્નાત્વોદિદાભ્ય ઇત્યુન્મજ્જેત્ .
ૐ ઉદિદાભ્યઃ શુચિરાપૂતઽએમિ ..

ઇત્યુન્મજ્જ્ય પુનસ્તૂષ્ણીં ત્રિવારં નિમજ્જ્યોન્મજ્જ્યાચમ્ય ગોમયેન વિલિમ્પેન્માનસ્તોક ઇતિ .
ગોમયલેપનમ્
તત્પ્રકારો યથા—
પાણિભ્યાં ગોમયમાદાય સૂર્યં દર્શયિત્વા ભાગત્રયં કૃત્વા પ્રથમભાગં વામહસ્તેનાદાય નાભેરધસ્તાલ્લેપયેત્.
પુનર્હસ્તૌ પ્રક્ષાલ્ય દ્વિતીયભાગં પૂર્વવદ્વામહસ્તેન ઊરુઃ વસ્તિ જઙ્ઘે પાદૌ કરૌ ચ લેપયેત્.
પુનર્હસ્તૌ પ્રક્ષાલ્ય દક્ષિણેન પાણિના તૃતીયં ભાગમાદાય નાભેરૂર્ધ્વં લલાટમારભ્ય નાભિપર્યન્તં લેપયેત્ .
ૐ માનસ્તોકે તનયે મા નઽઆયુષિ મા નો ગોષુ મા નોઽઅશ્વેષુ રીરિષઃ .
મા નો વીરાન્ન્રુદ્રભામિનો વધીર્હવિષ્મન્તઃ સદમિઝ્વા હવામહે.
ૐ અગ્રમગ્રં ચરન્તીનામોષધીનાં વને વને.
તાસામૃષભપત્નીનાં પવિત્રં કાયશોધનમ્..

યન્મે રોગં ચ શોકં ચ તન્મે દહતુ ગોમયમ્.. ઇતિ .
પુનઃ સ્નાનમ્
પુનઃ પૂર્વવદાપોઽઅસ્માનિતિ પ્રાગુક્તૌ મન્ત્રૌ પઠન્ ત્રિવારં નિમજ્જ્ય સ્નાયાત્.
તતઃ સજલં ભસ્માઽઽદાય દક્ષિણેન પાણિના લલાટાદિનાભ્યન્તં શરીરં લેપયેત્ .
ભસ્મલેપનમ્
“ૐ અગ્નિરિતિ ભસ્મ, ૐ પ્રસદ્ય ભસ્મ” ઇતિ દ્વૌ મન્ત્રૌ પઠેત્ .
ૐ અગ્નિરિતિ ભસ્મ, વાયુરિતિ ભસ્મ, જલમિતિ ભસ્મ, સ્થલમિતિ ભસ્મ, વ્યોમેતિ ભસ્મ .
સર્વᳯહ વા ઇદં ભસ્મ . મન એતાનિ ચક્ષૂંષિ ભસ્માનિ ..

ૐ પ્રસદ્ય ભસ્મના ॺોનિમપશ્ચ પૃથિવીમગ્ને.
સᳯસૃજ્ય માતૃભિષ્ટ્વઞ્જ્યાોતિષ્માન્પુનરાસદઃ .. ઇતિ .
“તતોઽભિષિઞ્ચેદિમં મે વરુણેતિ ચતસૃભિર્માપ ઉદુત્તમં મુઞ્ચન્ત્વવભૃથેતિ અન્તે ચૈતત્” યથા કુશોન્નીતેન પ્રતિમન્ત્રં નાભેરુર્ધ્વં દક્ષિણપાર્શ્વમારભ્ય શિરો નીત્વા નાભેર્વામપાર્શ્વાન્તં સિઞ્ચેત્ .
કુશોદકેન સેચનમ્
મન્ત્રાશ્ચ
ૐ ઇમમ્મે વરુણ શ્રુધી હવમદ્યા ચ મૃડય . ત્વામવસ્યુરાચકે..

ૐ તત્ત્વા ॺામિ બ્રહ્મણા વન્દમાનસ્તદાશાસ્તે ॺજમાનોહવિર્ભિઃ .
અહેડમાનો વરુણેહ બોધ્યુરુશᳯસ મા નઽઆયુઃ પ્રમોષીઃ ..

ૐ ત્વન્નોઽઅગ્ને વરુણસ્ય વિદ્વાન્દેવસ્ય હેડોઽઅવયાસિસીષ્ઠાઃ .
ॺજિષ્ઠો વહ્નિતમઃ શોશુચાનો વિશ્વા દ્વેષાᳩસિ પ્રમુમુગ્ધ્યસ્મત્..

ૐ સ ત્વન્નોઽઅગ્નેવમો ભવોતી નેદિષ્ઠોઽઅસ્યાઽઉષસો વ્યુષ્ટૌ.
અવયક્ષ્વ નો વરુણᳯરરાણો વીહિ મૃડીકᳯસુહવો નઽએધિ ..

ૐ માપો મૌષધીર્હિᳯસીર્ધામ્નો ધામ્નો રાજઁસ્તતો વરુણ નો મુઞ્ચ .
ॺદાહુરઘ્ન્યાઽઇતિ વરુણેતિ શપામહે તતો વરુણ નો મુઞ્ચ ..

ૐ ઉદુત્તમં વરુણપાશમસ્મદવાધમં વિમધ્યમᳩશ્રથાય .
અથાવયમાદિત્યવ્રતે તવાનાગસોઽઅદિતયે સ્યામ ..

ૐ મુઞ્ચન્તુ મા શપથ્યાદથો વરુણ્યાદુત .
અથો ॺમસ્ય પડ્વીશાત્સર્વસ્માદ્દેવ કિલ્વિષાત્.
ૐ અવભૃથ નિચુમ્પુણ નિચેરુરસિ નિચુમ્પુણઃ .
અવ દેવૈર્દેવકૃતમેનોॺાસિષમવ મર્ત્યૈર્મર્ત્યકૃતં પુરુરાવ્ણો દેવ રિષસ્પાહિ ..

ઇત્યભિષિચ્ય—
“નિમજ્જ્યોન્મજ્જ્યાચમ્ય દર્ભૈઃ પાવયેત્ .
આપો હિષ્ઠેતિ તિસૃભિરિદમાપો હવિષ્મતીર્દેવીરાપ ઇતિ દ્વાભ્યામપો દેવા દ્રુપદાદિવ શન્નોદેવીરપાᳩરસમપોદેવીઃ પુનન્તુ મેતિ નવભિઃ કુશોન્નીતેન જલેનાત્માનમભિષિઞ્ચેત્” .
ત્રિભિર્દર્ભૈર્દક્ષિણકરધૃતૈઃ સોદકૈર્નાભિમારભ્ય પ્રદક્ષિણં નાભિપર્યન્તં વક્ષ્યમાણૈઃ પ્રણવાદિભિર્ગાયત્રીપૂર્વૈરાપોહિષ્ઠેત્યાદિભિર્મન્ત્રૈરાત્માનં પાવયેત્.
આદૌ ગાયત્ર્યાભિષિચ્ય –
તતઃ કુશાન્ જલે નિક્ષિપ્ય સ્નાયાત્.
ૐ આપો હિષ્ઠા મયો ભુવસ્તાનઽઊર્જે દધાતન . મહે રણાય ચક્ષસે..

ૐ ॺોવઃ શિવતમો રસસ્તસ્ય ભાજયતે હ નઃ . ઉશતીરિવ માતરઃ
ૐ તસ્માઽઅરઙ્ગમામવો ॺસ્ય ક્ષયાય જિન્વથ . આપો જનયથા ચ નઃ ..

ૐ ઇદમાપઃ પ્રવહતાવદ્યઞ્ચ મલઞ્ચ ॺત્. ॺચ્ચાભિદુદ્રોહાનૃતઁॺચ્ચ શેપેઽઅભીરુણમ્. આપો મા તસ્મ્માદેનસઃ પવમાનશ્ચ મુઞ્ચતુ..

ૐ હવિષ્મતીરિમાઽઆપોહવિષ્માઁ૨આવિવાસતિ . હવિષ્માન્દેવોઽઅધ્વરો હવિષ્માઁઽઅસ્તુ સૂર્ॺઃ ..

ૐ દેવીરાપોઽઅપાન્નપાદ્યો વઽઊર્મિર્હવિષ્યઇન્દ્રિયાવાન્મદિન્તમઃ .
તન્દેવેભ્યો દેવક્રા દત્ત શુવ્રપેભ્યો ॺેષાં ભાગસ્થ સ્વાહા ..

ૐ કાર્ષિરસિ સમુદ્રસ્ય ત્વા ક્ક્ષિત્ત્યાઽઉન્નયામિ . સમાપોઽઅદ્ભિરગ્મત સમોષધીભિરોષધીઃ ..

ૐ અપો દેવા મધુમતીરગૃબ્ભ્ણન્નૂર્જસ્વતી રાજસ્વશ્ચિતાનાઃ .
ॺાભિર્મિત્રાવરુણાવભ્યષિઞ્ચન્યાભિરિન્દ્રમનયન્નત્યરાતીઃ ..

ૐ દ્રુપદાદિવ મુમુચાનઃ સ્વિન્નઃ સ્નાતો મલાદિવ . પૂતં પવિત્રેણે વાજ્યમાપઃ શુન્ધન્તુ મૈનસઃ ..

ૐ શન્નો દેવીરભિષ્ટયઽઆપો ભવન્તુ પીતયે. શં ॺોરભિસ્રવન્તુ નઃ ..

ૐ અપાᳩરસમુદ્વયસᳯસૂર્ॺે સન્તᳯસમાહિતમ્ .
અપાᳩરસસ્ય ॺો રસસ્તઁવ્વો ગૃહ્ણામ્યુત્તમમુપયામગૃહીતોસીન્દ્રાય ત્વા જુષ્ટઙ્ગૃહ્ણામ્યેષ તે ॺોનિરિન્દ્રાય ત્વા જુષ્ટતમમ્..

ૐ અપો દેવીરુપ સૃજ મધુમતીરયક્ષ્માય પ્રજાબ્ભ્યઃ . તાસામાસ્ત્થાનાદુજ્જિહતામોષધયઃ સુપિપ્પલાઃ ..

ૐ પુનન્તુ મા પિતરઃ સોમ્યાસઃ પુનન્તુ મા પિતામહાઃ પુનન્તુ પ્રપિતામહાઃ .
પવિત્રેણ શતાયુષા . પુનન્તુ મા પિતામહાઃ પુનન્તુ પ્રપિતામહાઃ . પવિત્રેણ શતાયુષા વિશ્વમાયુર્વ્યશ્નવૈ..

ૐ અગ્નઽઆયૂᳩષિ પવસઽઆસુવોર્જમિષઞ્ચ નઃ . આરે બાધસ્વ દુચ્છુનામ્..

ૐ પુનન્તુ મા દેવજનાઃ પુનન્તુ મનસા ધિયઃ . પુનન્તુ વિશ્વા ભૂતાનિ જાતવેદઃ પુનીહિ મા ..

ૐ પવિત્રેણ ફુનીહિ મા શુક્રેણ દેવ દીદ્યત્. અગ્ને ક્રત્વા વ્રતૂઁ૧..રનુ..

ૐ ॺત્તે પવિત્રમર્ચિષ્યગ્ને વિતતમન્તરા . બ્રહ્મ તેન પુનાતુ મા ..

ૐ પવમાનઃ સોઽઅદ્ય નઃ પવિત્રેણ વિચર્ષણિઃ . ॺઃ પોતા સ પુનાતુ મા ..

ૐ ઉભાભ્યાં દેવ સવિતઃ પવિત્રેણ સવેન ચ . માં પુનીહિ વિશ્વતઃ .
ૐ વૈશ્વદેવી પુનતી દેવ્યાગાદ્યસ્યામિમા બહ્વ્યસ્તન્ન્વો વીતપૃષ્ઠાઃ ..

તયા મદન્તઃ સધમાદેષુ વયᳯસ્યામ પતયો રયીણામ્ પશ્ચાત્તૂષ્ણીમાચમ્ય
“ચિત્પતિર્મેત્યોઙ્કારેણ વ્યાહૃતિભિર્ગાયત્ર્યા ચાદાવન્તે , ચ ઇમમ્મે ઇત્યષ્ટૌ”—
ૐ ચિત્પતિર્મા પુનાત્વચ્છિદ્રેણ પવિત્રેણ સૂર્ॺસ્ય રશ્મિભિઃ .
તસ્ય તે પવિત્રપતે પવિત્રપૂતસ્ય ॺત્કામઃ પુને તચ્છકેયમ્..

ૐ વાક્પતિર્મા પુનાત્વચ્છિદ્રેણ પવિત્રેણ સૂર્ॺસ્ય રશ્મિભિઃ .
તસ્ય તે પવિત્રપતે પવિત્રપૂતસ્ય ॺત્કામઃ પુને તચ્છકેયમ્..

ૐ દેવો મા સવિતા પુનાત્વચ્છિદ્રેણ પવિત્રેણ સૂર્ॺસ્ય રશ્મિભિઃ .
તસ્ય તે પવિત્રપતે પવિત્રપૂતસ્ય ॺત્કામઃ પુને તચ્છકેયમ્..

ૐ પુનાતુ. ૐ ઇમં મે વરુણ શ્રુધી હવમદ્યા ચ મૃડય . ત્વામવસ્યુરાચકે..

ૐ ભૂઃ પુનાતુ. ૐ તત્ત્વા ॺામિ બ્રહ્મણા વન્દમાનસ્તદાશાસ્તે ॺજમાનો હવિર્ભિઃ .
અહેડમાનો વરુણેહ બોધ્યુરુશᳯસમા નઽઆયુઃ પ્રમોષીઃ ..

ૐ ભુવઃ પુનાતુ. ૐ ત્વન્નોઽઅગ્ને વરુણસ્ય વિદ્વાન્ દેવસ્ય હેડોઽઅવયાસિસીષ્ઠાઃ .
ॺજિષ્ઠો વહ્નિતમઃ શોશુચાનો વિશ્વા દ્વેષાᳩસિ પ્રમુમુગ્ધ્યસ્મત્..

ૐ સ્વઃ પુનાતુ. ૐ સત્વન્નોઽઅગ્ને વવોભવોતી નેદિષ્ઠોઽઅસ્યાઽઉષસો વ્યુષ્ટૌ.
અવ યક્ષ્વનો વરુણᳯરરાણો વીહિ મૃડીકᳯસુહવો નઽએધિ . ૐ મહઃ પુનાતુ.
ૐ માપો મૌષધીર્હિᳯસીર્ધામ્નો ધામ્નો રાજઁસ્તતો વરુણ નો મુઞ્ચ .
ॺદાહુરઘ્ન્યાઽઇતિ વરુણેતિ શપામહે તતો વરુણ નો મુઞ્ચ . ૐ જનઃ પુનાતુ.
ૐ ઉદુત્તમં વરુણ પાશમસ્મદવાધમં વિમધ્યમᳩશ્રથાય .
અથાવયમાદિત્ય વ્રતે તવાનાગસોઽઅદિતયે સ્યામ . ૐ સત્યં પુનાતુ.
ૐ અવભૃથ નિચુમ્પુણ નિચેરુરસિ નિચુમ્પુણઃ .
અવદેવૈર્દેવકૃતમેનોયાસિષમવ મત્યૈર્મર્ત્યકૃતમ્પુરુરાવ્ણો દેવ રિષસ્પાહિ ..

ૐ ઊર્ધ્વં પુનાતુ. ૐ તત્સવિતુર્વરેણ્યં ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ .
ધિયો ॺો નઃ પ્રચોદયાત્.. ૐ સર્વં પુનાતુ .
અપામાર્ગેણ માર્જનમ્
પુનરપામાર્ગમાદાય દક્ષિણપાણિના વક્ષ્યમાણમન્ત્રં પઠન્ નાભેરૂર્ધ્વં નાભેર્દક્ષિણપાર્શ્વમારભ્ય શિરસિ નીત્વા વામપાર્શ્વાન્તં માર્જયેત્ .
ૐ અપાઘમપ કિલ્બિષમપ કૃત્યામપો રપઃ .
અપામાર્ગ ત્વમસ્મદપદુઃ ષ્વપ્ન્યᳯસુવ ..

તતઃ પરં સ્નાયાત્.
દૂર્વાઙ્કુરેણ સેચનમ્

ૐ કાણ્ડાત્કાણ્ડાત્પ્રરોહન્તી પરુષઃ પરુષસ્પરિ .
એવા નો દૂર્વે પ્રતનુ સહસ્રેણ શતેન ચ ..

તતો દૂર્વાઙ્કુરાનપિ વિમુચ્ય સ્નાયાત્.
અથાઘમર્ષણં પાપપુરુષનિરસનં વા
“અન્તર્જલેઽઘમર્ષણં ત્રિરાવર્તયેદ્દ્રુપદાદિવાયઙ્ગૌરિતિ વા ઋચં પ્રાણાયામં વા સશિરસમોમિતિ વા વિષ્ણોર્વા સ્મરણમ્”
ૐ ઋતઞ્ચ સત્યઞ્ચાભીદ્ધાત્તપસોઽધ્યજાયત . તતો રાત્ર્યજાયત તતઃ સમુદ્રોઽઅર્ણવઃ ..

સમુદ્રાદર્ણવાદધિ સંવત્સરોઽઅજાયત . અહોરાત્રાણિ વિદધદ્વિશ્વસ્ય મિષતો વશી ..

સૂર્ॺાચન્દ્રમસૌ ધાતા યથા પૂર્વમકલ્પયત્. દિવઞ્ચ પૃથિવીઞ્ચાન્તરિક્ષમથો સ્વઃ . ઇતિ ત્રિઃ .
ૐ આયઙ્ગૌઃ ફૃશ્નિરવ્રમીદસદન્માતરમ્પુરઃ . પિતરઞ્ચ પ્રયન્ત્સ્વઃ .. ઇતિ ત્રિવારં વા .
ૐ દ્રુપદાદિવ મુમુચાનઃ સ્વિન્નઃ સ્નાતો મલાદિવ .
પૂતમ્પવિત્રેણેવાજ્યમાપઃ શુન્ધન્તુ મૈનસઃ .. ઇતિ ત્રિવારં વા .
ૐ ભૂઃ ૐ ભુવઃ ૐ સ્વઃ ૐ મહઃ ૐ જનઃ ૐ તપઃ ૐ સત્યમ્ ૐ તત્સવિતુર્વરેણ્યં ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ .
ધિયો ॺો નઃ પ્રચોદયાત્..

ૐ આપો જ્યોતિ રસોઽમૃતમ્. બ્રહ્મ ભૂર્ભુવઃ સ્વરોમ્.. ઇતિ ત્રિવારં વા .

ૐ શાન્તાકારં ભુજગશયનં પદ્મનાભં સુરેશં
વિશ્વાધારં ગગનસદૃશં મેઘવર્ણં શુભાઙ્ગમ્..

લક્ષ્મીકાન્તં કમલનયનં યોગિભિર્ધ્યાનગમ્યં
વન્દે વિષ્ણું ભવભયહરં સર્વલોકૈકનાથમ્..

ઇતિ વા ત્રિવારં મેઘવર્ણં શેષશાયિનં લક્ષ્મ્યા સેવ્યમાનં વિષ્ણું સ્મરન્ પઠેત્ .
એવં સ્નાનં કૃત્વા સ્નાનાઙ્ગતર્પણં કુર્યાત્ .
સ્નાનાઙ્ગતર્પણમ્,
તત્રાદૌ દેવતર્પણમ્ તત્રાદૌ ઋજુકુશોપગ્રહં સચન્દનાક્ષતતુલસીપત્રં જલમર્ઘ્યપાત્રેણ અઞ્જલિના દેવતીર્થેનૈકૈકવારં દેવાન્ તર્પયેત્—
ૐ બ્રહ્માદયો દેવાસ્તૃપ્યન્તામ્.
ૐ ભૂર્દેવાસ્તૃપ્યન્તામ્.
ૐ ભુવર્દેવાસ્તૃપ્યન્તામ્.
ૐ સ્વર્દેવાસ્તૃપ્યન્તામ્.
ૐ ભૂર્ભુવઃ સ્વર્દેવાસ્તૃપ્યન્તામ્.
અથ નિવીતી (કણ્ઠલમ્બી) સન્ કુશાનુદગ્રાન્ કૃત્વાઽઽચમ્ય ચોદઙ્મુખો ભૂૃત્વા કાયતીર્થેન પ્રતિમન્ત્રં સયવજલેન દ્વિર્દ્વિર્ઋષીંસ્તર્પયેત્ .
ઋષિતર્પણમ્
ૐ સનકાદિદ્વૈપાયનાન્તા ઋષયસ્તૃપ્યન્તામ્.
ૐ ભૂર્ઋષયસ્તૃપ્યન્તામ્.
ૐ ભુવર્ઋષયસ્તૃપ્યન્તામ્.
ૐ સ્વર્ઋષયસ્તૃપ્યન્તામ્.
ૐ ભૂર્ભુવઃ સ્વર્ઋષયસ્તૃપ્યન્તામ્.
તતઃ પિતૃતીર્થેન પ્રતિમન્ત્રં ત્રિસ્ત્રિવારં દક્ષિણામુખઃ પ્રાચીનાવીતી ભૂત્વા દક્ષિણાગ્રમૂલાન્ કુશાન્ કૃત્વા સતિલજલેન પિતૄન્ તર્પયેત્ .
પિતૃતર્પણમ્
ૐ કવ્યવાડનલાદયઃ પિતરસ્તૃપ્યન્તામ્.
ૐ ભૂઃ પિતરસ્તૃપ્યન્તામ્
ૐ ભુવઃ પિતરસ્તૃપ્યન્તામ્.
ૐ સ્વઃ પિતરસ્તૃપ્યન્તામ્.
ૐ ભૂર્ભુવઃ સ્વઃ પિતરસ્તૃપ્યન્તામ્.
તતઃ સવ્યઃ સન્ આચામેત્.

તિલોદકોત્સર્જનમ્ (યક્ષ્મતર્પણમ્)
ૐ યન્મયા દૂષિતં તોયં શારીરમલસમ્ભવૈઃ .
તસ્ય પાપસ્ય શુદ્ધ્યર્થં યક્ષ્મૈતત્તે તિલોદકમ્..

ઇતિ તીર્થતટે ઉત્સૃજેત્.
શિખોદકોત્સર્જનમ્
ૐ લતાગુલ્મેષુ વૃક્ષેષુ પિતરો યે વ્યવસ્થિતાઃ .
તે સર્વે તૃપ્તિમાયાન્તુ મયોત્સૃષ્ટૈઃ શિખોદકૈઃ ..

ઇતિ વૃક્ષાદૌ દક્ષિણભાગે શિખાં નિષ્પીડયેત્.
સૂર્યોપસ્થાનમ્ સૂર્યમુદીક્ષનુપસ્થાનં કુર્યાત્ .
ૐ અદૃશ્રમસ્ય કેતવો વિરશ્મયો જનાઁ૨ઽઅનુ.
ભ્રાજન્તો અગ્નયો ॺથા . ઉપયામગૃહીતોસિ સૂર્ॺાયત્વા બ્ભ્રાજાયૈષ તે ॺોનિઃ સૂર્ॺાય ત્વા બ્ભ્રાજાય .
સૂર્ॺ ભ્રાજિષ્ઠ બ્ભ્રાજિષ્ઠસ્ત્વં દેવેસ્વસિ ભ્રાજિષ્ઠોહમ્મનુષ્યેષુ ભૂયાસમ્..

ૐ હᳯસઃ શુચિષદ્વસુરન્તરિક્ષસદ્ધોતા વેદિષદતિથિર્દુરોણસત્.
નૃષદ્વરસદૃતસદ્વ્યોમસદબ્જા ગોજાઽઋતજાઽઅદ્રિજાઽઋતં બૃહત્..

ૐ ઉદ્વયન્તમસસ્પરિ સ્વઃ પશ્યન્તઽઉત્તરમ્. દેવન્દેવત્રા સૂર્ॺમગન્મજ્યોતિરુત્તમમ્..

ૐ ઉદુત્યઞ્જાતવેદસન્દેવં વહન્તિ કેતવઃ . દૃશે વિશ્શ્વાય સૂર્ય્ॺમ્..

ૐ ચિત્રન્દેવાનામુદગાદનીકઞ્ચક્ષુર્મિત્રસ્ય વરુણસ્યાગ્નેઃ .
આ પ્પ્રા દ્યાવાપૃથિવીઽઅન્તરિક્ષᳯસૂર્ॺઽઆત્મા જગતસ્તસ્થુષશ્ચ ..

ૐ તચ્ચક્ષુર્દેવહિતં પુરસ્ક્તાચ્છુક્વ્રમુચ્ચરત્.
પશ્યેમ શરદઃ શતઞ્જીવેમ શરદઃ શતᳯશ્રૃણુયામ શરદઃ શતં પ્રબ્રવામ શરદઃ શતમદીનાઃ સ્યામ શરદઃ શતમ્ભૂયશ્ચ શરદઃ શતાત્..

ૐ વિભ્રાડ્બૃહત્ ... આકૃષ્ણેનેત્યન્તં સપ્તદશમન્ત્રાઁશ્ચ પઠેત્.
નમઃ સવિત્રે જગદેકચક્ષુષે જગત્પ્રસૂતિસ્થિતિનાશહેતવે.
ત્રયીમયાય ત્રિગુણાત્મધારિણે વિરઞ્ચિનારાયણશઙ્કરાત્મને..

ઇત્યુપસ્થાય નમસ્કૃત્ય ચ ધૌતે વાસસી પરિધાય ભસ્માદિ ધારણં કૃત્વા ગાયત્રીં જપેત્ .
તતો નારાયણં સ્મરન્ ગૃહમાવ્રજેત્..

..  ઇતિ શ્રાવણીસ્નાનપ્રયોગઃ ..