જાબાલોપનિષત્

ૐ શાન્તિઃ શાન્તિઃ શાન્તિઃ ..

ૐ બૃહસ્પતિરુવાચ યાજ્ઞવલ્ક્યં યદનુ કુરુક્ષેત્રં દેવાનાં દેવયજનં સર્વેષાં ભૂતાનાં બ્રહ્મસદનમ્ . અવિમુક્તં વૈ કુરુક્ષેત્રં દેવાનાં દેવયજનં સર્વેષાં ભૂતાનાં બ્રહ્મસદનમ્ . તસ્માદ્યત્ર ક્વચન ગચ્છતિ તદેવ મન્યેત તદવિમુક્તમેવ .ઇદં વૈ કુરુક્ષેત્રં દેવાનાં દેવયજનં સર્વેષાં ભૂતાનાં બ્રહ્મસદનમ્ .. અત્ર હિ જન્તોઃ પ્રાણેષૂત્ક્રમમાણેષુ રુદ્રસ્તારકં બ્રહ્મ વ્યાચષ્ટે યેનાસાવમૃતી ભૂત્વા મોક્ષી ભવતિ તસ્માદવિમુક્તમેવ નિષેવેત અવિમુક્તં ન વિમુઞ્ચેદેવમેવૈતદ્યાજ્ઞવલ્ક્યઃ .. ૧..

અથ હૈનમત્રિઃ પપ્રચ્છ યાજ્ઞવલ્ક્યં ય એષોઽનન્તોઽવ્યક્ત આત્મા તં કથમહં વિજાનીયામિતિ .. સ હોવાચ યાજ્ઞવલ્ક્યઃ સોઽવિમુક્ત ઉપાસ્યો ય એષોઽનન્તોઽવ્યક્ત આત્મા સોઽવિમુક્તે પ્રતિષ્ઠિત ઇતિ .. સોઽવિમુક્તઃ કસ્મિન્પ્રતિષ્ઠિત ઇતિ . વરણાયાં નાશ્યાં ચ મધ્યે પ્રતિષ્ઠિત ઇતિ .. કા વૈ વરણા કા ચ નાશીતિ . સર્વાનિન્દ્રિયકૃતાન્દોષાન્વારયતીતિ તેન વરણા ભવતિ .. સર્વાનિન્દ્રિયકૃતાન્પાપાન્નાશયતીતિ તેન નાશી ભવતીતિ .. કતમં ચાસ્ય સ્થાનં ભવતીતિ . ભ્રુવોર્ઘ્રાણસ્ય ચ યઃ સન્ધિઃ સ એષ દ્યૌર્લોકસ્ય પરસ્ય ચ સન્ધિર્ભવતીતિ . એતદ્વૈ સન્ધિં સન્ધ્યાં બ્રહ્મવિદ ઉપાસત ઇતિ . સોઽવિમુક્ત ઉપાસ્ય ઇતિ . સોઽવિમુક્તં જ્ઞાનમાચષ્ટે . યો વૈતદેવં વેદેતિ .. ૨..

અથ હૈનં બ્રહ્મચારિણ ઊચુઃ કિં જપ્યેનામૃતત્વં બ્રૂહીતિ .. સ હોવાચ યાજ્ઞવલ્ક્યઃ . શતરુદ્રિયેણેત્યેતાન્યેવ હ વા અમૃતસ્ય નામાનિ .. એતૈર્હ વા અમૃતો ભવતીતિ એવમેવૈતદ્યાજ્ઞવલ્ક્યઃ .. ૩..

અથ હૈનં જનકો વૈદેહો યાજ્ઞવલ્ક્યમુપસમેત્યોવાચ ભગવન્સંન્યાસં બ્રૂહીતિ . સ હોવાચ યાજ્ઞવલ્ક્યઃ . બ્રહ્મચર્યં પરિસમાપ્ય ગૃહી ભવેત્ . ગૃહી ભૂત્વા વની ભવેત્ . વની ભૂત્વા પ્રવ્રજેત્ . યદિ વેતરથા બ્રહ્મચર્યાદેવ પ્રવ્રજેદ્ગૃહાદ્વા વનાદ્વા .. અથ પુનરવ્રતી વા વ્રતી વા સ્નાતકો વાઽસ્નાતકો વોત્સન્નગ્નિકો વા યદહરેવ વિરજેત્તદહરેવ પ્રવ્રજેત્ .તદ્ધૈકે પ્રાજાપત્યામેવેષ્ટિ,ન્ કુર્વન્તિ . તદુ તથા ન કુર્યાદાગ્નેયીમેવ કુર્યાત્ .. અગ્નિર્હ વૈ પ્રાણઃ પ્રાણમેવ તથા કરોતિ .. ત્રૈધાતવીયામેવ કુર્યાત્ . એતયૈવ ત્રયો ધાતવો યદુત સત્ત્વં રજસ્તમ ઇતિ .. અયં તે યોનિરૃત્વિજો યતો જાતઃ પ્રાણાદરોચથાઃ . તં પ્રાણં જાનન્નગ્ન આરોહાથા નો વર્ધય રયિમ્ . ઇત્યનેન મન્ત્રેણાગ્નિમાજિઘ્રેત્ .. એષ હ વા અગ્નેર્યોનિર્યઃ પ્રાણઃ પ્રાણં ગચ્છ સ્વાહેત્યેવમેવૈતદાહ .. ગ્રામાદગ્નિમાહૃત્ય પૂર્વદગ્નિમાઘ્રાપયેત્ .. યદ્યગ્નિં ન વિન્દેદપ્સુ જુહુયાત્ . આપો વૈ સર્વા દેવતાઃ સર્વાભ્યો દેવતાભ્યો જુહોમિ સ્વાહેતિ હુત્વોધૃત્ય પ્રાશ્નીયાત્સાજ્યં હવિરનામયં મોક્ષમન્ત્રઃ ત્રય્યૈવં વદેત્ એતદ્બ્રહ્મૈતદુપાસિતવ્યમ્ . એવમેવૈતદ્ભગવન્નિતિ વૈ યાજ્ઞવલ્ક્યઃ .. ૪..

અથ હૈનમત્રિઃ પપ્રચ્છ યાજ્ઞવલ્ક્યં પૃચ્છામિ ત્વા યાજ્ઞવલ્ક્ય અયજ્ઞોપવીતિ કથં બ્રાહ્મણ ઇતિ . સ હોવાચ યાજ્ઞવલ્ક્યઃ . ઇદમેવાસ્ય તદ્યજ્ઞોપવીતં ય આત્માપઃ પ્રાશ્યાચમ્યાયં વિધિઃ પરિવ્રાજકાનામ્ . વીરાધ્વાને વા અનાશકે વા અપાં પ્રવેશે વા અગ્નિપ્રવેશે વા મહાપ્રસ્થાને વા . અથ પરિવ્રાડ્વિવર્ણવાસા મુણ્ડોઽપરિગ્રહઃ શુચિરદ્રોહી ભૈક્ષણો બ્રહ્મભૂયાય ભવતીતિ . યદ્યાતુરઃ સ્યાન્મનસા વાચા સંન્યસેત્ . એષ પન્થા બ્રહ્મણા હાનુવિત્તસ્તેનૈતિ સંન્યાસી બ્રહ્મવિદિત્યેવમેવૈષ ભગવન્નિતિ વૈ યાજ્ઞવલ્ક્ય .. ૫..

તત્ર પરમહંસાનામસંવર્તકારુણિશ્વેતકેતુદુર્વાસઋભુનિદાઘજડ ભરતદત્તાત્રેયરૈવતક- પ્રભૃતયોઽવ્યક્તલિઙ્ગા અવ્યક્તાચારા અનુન્મત્તા ઉન્મત્તવદાચરન્તસ્ત્રિદણ્ડં કમણ્ડલું શિક્યં પાત્રં જલપવિત્રં શિખાં યજ્ઞોપવીતં ચ ઇત્યેતત્સર્વં ભૂઃસ્વાહેત્યપ્સુ પરિત્યજ્યાત્માનમન્વિચ્છેત્ .. યથા જાતરૂપધરો નિર્ગ્રન્થો નિષ્પરિગ્રહસ્તત્તદ્બ્રહ્મમાર્ગે સમ્યક્સમ્પન્નઃ શુદ્ધમાનસઃ પ્રાણસન્ધારણાર્થં યથોક્તકાલે વિમુક્તો ભૈક્ષમાચરન્નુદરપાત્રેણ લાભાલાભયોઃ સમો ભૂત્વા શૂન્યાગારદેવગૃહતૃણકૂટવલ્મીકવૃક્ષમૂલકુલાલશાલાગ્નિ હોત્રગૃહનદીપુલિનગિરિકુહરકન્દરકોટરનિર્ઝરસ્થણ્ડિલેષુ તેષ્વનિકેતવાસ્ય પ્રયત્નો નિર્મમઃ શુક્લધ્યાનપરાયણોઽધ્યાત્મનિષ્ઠોઽશુભકર્મ- નિર્મૂલનપરઃ સંન્યાસેન દેહત્યાગં કરોતિ સ પરમહંસો નામ પરમહંસો નામેતિ .. ૬..

ૐ પૂર્ણમદ ઇતિ શાતિઃ ..

.. ઇત્યથર્વવેદીયા જાબાલોપનિષત્સમાપ્તા ..