.. અથ દશમોઽધ્યાયઃ..

ૐ શ્રી પરમાત્મને નમઃ

શ્રીભગવાનુવાચ
ભૂય એવ મહાબાહો શૃણુ મે પરમં વચઃ.
યત્તેઽહં પ્રીયમાણાય વક્ષ્યામિ હિતકામ્યયા..૧..

ન મે વિદુઃ સુરગણાઃ પ્રભવં ન મહર્ષયઃ.
અહમાદિર્હિ દેવાનાં મહર્ષીણાં ચ સર્વશઃ..૨..

યો મામજમનાદિં ચ વેત્તિ લોકમહેશ્વરમ્.
અસમ્મૂઢઃ સ મર્ત્યેષુ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે..૩..

બુદ્ધિર્જ્ઞાનમસમ્મોહઃ ક્ષમા સત્યં દમઃ શમઃ.
સુખં દુઃખં ભવોઽભાવો ભયં ચાભયમેવ ચ..૪..

અહિંસા સમતા તુષ્ટિસ્તપો દાનં યશોઽયશઃ.
ભવન્તિ ભાવા ભૂતાનાં મત્ત એવ પૃથગ્વિધાઃ..૫..

મહર્ષયઃ સપ્ત પૂર્વે ચત્વારો મનવસ્તથા.
મદ્ભાવા માનસા જાતા યેષાં લોક ઇમાઃ પ્રજાઃ..૬..

એતાં વિભૂતિં યોગં ચ મમ યો વેત્તિ તત્ત્વતઃ.
સોઽવિકમ્પેન યોગેન યુજ્યતે નાત્ર સંશયઃ..૭..

અહં સર્વસ્ય પ્રભવો મત્તઃ સર્વં પ્રવર્તતે.
ઇતિ મત્વા ભજન્તે માં બુધા ભાવસમન્વિતાઃ..૮..

મચ્ચિત્તા મદ્ગતપ્રાણા બોધયન્તઃ પરસ્પરમ્.
કથયન્તશ્ચ માં નિત્યં તુષ્યન્તિ ચ રમન્તિ ચ..૯..

તેષાં સતતયુક્તાનાં ભજતાં પ્રીતિપૂર્વકમ્.
દદામિ બુદ્ધિયોગં તં યેન મામુપયાન્તિ તે..૧૦..

તેષામેવાનુકમ્પાર્થમ્ અહમજ્ઞાનજં તમઃ.
નાશયામ્યાત્મભાવસ્થો જ્ઞાનદીપેન ભાસ્વતા..૧૧..

અર્જુન ઉવાચ
પરં બ્રહ્મ પરં ધામ પવિત્રં પરમં ભવાન્.
પુરુષં શાશ્વતં દિવ્યમાદિદેવમજં વિભુમ્..૧૨..

આહુસ્ત્વામૃષયઃ સર્વે દેવર્ષિર્નારદસ્તથા.
અસિતો દેવલો વ્યાસઃ સ્વયં ચૈવ બ્રવીષિ મે..૧૩..

સર્વમેતદૃતં મન્યે યન્માં વદસિ કેશવ.
ન હિ તે ભગવન્ વ્યક્તિં વિદુર્દેવા ન દાનવાઃ..૧૪..

સ્વયમેવઽઽત્મનાઽઽત્માનં વેત્થ ત્વં પુરુષોત્તમ.
ભૂતભાવન ભૂતેશ દેવદેવ જગત્પતે..૧૫..

વક્તુમર્હસ્યશેષેણ દિવ્યા હ્યાત્મવિભૂતયઃ.
યાભિર્વિભૂતિભિર્લોકાનિમાંસ્ત્વં વ્યાપ્ય તિષ્ઠસિ..૧૬..

કથં વિદ્યામહં યોગિંસ્ત્વાં સદા પરિચિન્તયન્.
કેષુ કેષુ ચ ભાવેષુ ચિન્ત્યોઽસિ ભગવન્મયા..૧૭..

વિસ્તરેણઽઽત્મનો યોગં વિભૂતિં ચ જનાર્દન.
ભૂયઃ કથય તૃપ્તિર્હિ શૃણ્વતો નાસ્તિ મેઽમૃતમ્..૧૮..

શ્રીભગવાનુવાચ
હન્ત તે કથયિષ્યામિ દિવ્યા હ્યાત્મવિભૂતયઃ.
પ્રાધાન્યતઃ કુરુશ્રેષ્ઠ નાસ્ત્યન્તો વિસ્તરસ્ય મે..૧૯..

અહમાત્મા ગુડાકેશ સર્વભૂતાશયસ્થિતઃ.
અહમાદિશ્ચ મધ્યં ચ ભૂતાનામન્ત એવ ચ..૨૦..

આદિત્યાનામહં વિષ્ણુર્જ્યોતિષાં રવિરંશુમાન્.
મરીચિર્મરુતામસ્મિ નક્ષત્રાણામહં શશી..૨૧..

વેદાનાં સામવેદોઽસ્મિ દેવાનામસ્મિ વાસવઃ.
ઇન્દ્રિયાણાં મનશ્ચાસ્મિ ભૂતાનામસ્મિ ચેતના..૨૨..

રુદ્રાણાં શઙ્કરશ્ચાસ્મિ વિત્તેશો યક્ષરક્ષસામ્.
વસૂનાં પાવકશ્ચાસ્મિ મેરુઃ શિખરિણામહમ્..૨૩..

પુરોધસાં ચ મુખ્યં માં વિદ્ધિ પાર્થ બૃહસ્પતિમ્.
સેનાનીનામહં સ્કન્દઃ સરસામસ્મિ સાગરઃ..૨૪..

મહર્ષીણાં ભૃગુરહં ગિરામસ્મ્યેકમક્ષરમ્.
યજ્ઞાનાં જપયજ્ઞોઽસ્મિ સ્થાવરાણાં હિમાલયઃ..૨૫..

અશ્વત્થઃ સર્વવૃક્ષાણાં દેવર્ષીણાં ચ નારદઃ.
ગન્ધર્વાણાં ચિત્રરથઃ સિદ્ધાનાં કપિલો મુનિઃ..૨૬..

ઉચ્ચૈઃશ્રવસમશ્વાનાં વિદ્ધિ મામમૃતોદ્ભવમ્.
ઐરાવતં ગજેન્દ્રાણાં નરાણાં ચ નરાધિપમ્..૨૭..

આયુધાનામહં વજ્રં ધેનૂનામસ્મિ કામધુક્.
પ્રજનશ્ચાસ્મિ કન્દર્પઃ સર્પાણામસ્મિ વાસુકિઃ..૨૮..

અનન્તશ્ચાસ્મિ નાગાનાં વરુણો યાદસામહમ્.
પિતૄણામર્યમા ચાસ્મિ યમઃ સંયમતામહમ્..૨૯..

પ્રહ્લાદશ્ચાસ્મિ દૈત્યાનાં કાલઃ કલયતામહમ્.
મૃગાણાં ચ મૃગેન્દ્રોઽહં વૈનતેયશ્ચ પક્ષિણામ્..૩૦..

પવનઃ પવતામસ્મિ રામઃ શસ્ત્રભૃતામહમ્.
ઝષાણાં મકરશ્ચાસ્મિ સ્રોતસામસ્મિ જાહ્નવી..૩૧..

સર્ગાણામાદિરન્તશ્ચ મધ્યં ચૈવાહમર્જુન.
અધ્યાત્મવિદ્યા વિદ્યાનાં વાદઃ પ્રવદતામહમ્..૩૨..

અક્ષરાણામકારોઽસ્મિ દ્વન્દ્વઃ સામાસિકસ્ય ચ.
અહમેવાક્ષયઃ કાલો ધાતાઽહં વિશ્વતોમુખઃ..૩૩..

મૃત્યુઃ સર્વહરશ્ચાહમુદ્ભવશ્ચ ભવિષ્યતામ્.
કીર્તિઃ શ્રીર્વાક્ચ નારીણાં સ્મૃતિર્મેધા ધૃતિઃ ક્ષમા..૩૪..

બૃહત્સામ તથા સામ્નાં ગાયત્રી છન્દસામહમ્.
માસાનાં માર્ગશીર્ષોઽહમૃતૂનાં કુસુમાકરઃ..૩૫..

દ્યૂતં છલયતામસ્મિ તેજસ્તેજસ્વિનામહમ્.
જયોઽસ્મિ વ્યવસાયોઽસ્મિ સત્ત્વં સત્ત્વવતામહમ્..૩૬..

વૃષ્ણીનાં વાસુદેવોઽસ્મિ પાણ્ડવાનાં ધનઞ્જયઃ.
મુનીનામપ્યહં વ્યાસઃ કવીનામુશના કવિઃ..૩૭..

દણ્ડો દમયતામસ્મિ નીતિરસ્મિ જિગીષતામ્.
મૌનં ચૈવાસ્મિ ગુહ્યાનાં જ્ઞાનં જ્ઞાનવતામહમ્..૩૮..

યચ્ચાપિ સર્વભૂતાનાં બીજં તદહમર્જુન.
ન તદસ્તિ વિના યત્સ્યાન્મયા ભૂતં ચરાચરમ્..૩૯..

નાન્તોઽસ્તિ મમ દિવ્યાનાં વિભૂતીનાં પરન્તપ.
એષ તૂદ્દેશતઃ પ્રોક્તો વિભૂતેર્વિસ્તરો મયા..૪૦..

યદ્યદ્વિભૂતિમત્સત્ત્વં શ્રીમદૂર્જિતમેવ વા.
તત્તદેવાવગચ્છ ત્વં મમ તેજોંશસમ્ભવમ્..૪૧..

અથવા બહુનૈતેન કિં જ્ઞાતેન તવાર્જુન.
વિષ્ટભ્યાહમિદં કૃત્સ્નમેકાંશેન સ્થિતો જગત્..૪૨..

.. ઓં તત્સદિતિ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતાસૂપનિષત્સુ બ્રહ્મવિદ્યાયાં યોગશાસ્ત્રે શ્રીકૃષ્ણાર્જુનસંવાદે વિભૂતિયોગો નામ દશમોઽધ્યાયઃ ..